Dendroparkke qoldaý qajet

Joǵarǵy palatanyń keshegi jalpy otyrysynda senator J.Erǵalıev jasaǵan depýtattyq saýal nazar aýdartty – Qurmetti Jabal Erǵalıuly, «Býra­baı» kýrortty aımaǵyna baılanysty Senat­tyń jalpy otyrysynda Úkimet bas­­shysy Baqytjan Saǵyntaevtyń atyna jol­­daǵan saýalyńyzǵa ne túrtki boldy? – Elbasy Nursultan Nazarbaev «Býrabaı» ulttyq saıabaǵynyń qyzmeti týraly bergen suhbatynda «Býrabaı – Qazaqstannyń injý-marjany. Munda bolǵanda án aıtpaý, shabyttanbaý múmkin emes» deı kelip, Astana men Býrabaı aralyǵyndaǵy orman alqaptaryn biriktirý mindetin alǵa qoıǵandyǵyn jáne onyń oryndalyp kele jatqanyn aıtqan bolatyn. Mine, osy mańyzdy sharalardy júzege asyrýǵa aıryqsha úles qosyp kele jatqan Býrabaı aýdanyndaǵy Qazaq orman sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty men agroormanmelıorasııa sharýa­shyly­ǵy­nyń dendrologııalyq parki. Men osy uıym­dar­dyń sońǵysynyń búgingi múshkil haline Úki­mettiń nazaryn aýdardym. – Onyń qyzmeti týraly shaǵyn anyq­tama bere ketseńiz? – Elbasy N.Nazarbaev 2007 jyly osy dendroparktiń jumysymen tanysyp, Astananyń jasyl beldeýin qalyptastyryp jatqan kezde jas óskinniń túri men tegin, aýdan­dastyrylýyn, suranystaǵy tuqym daıy­ndaýdy jáne oǵan qatysty ǵylymı negiz­demeler men usynystardy basshylyqqa alý kerektigin aıtyp, osyǵan baılanysty min­det­temeler júktegen. Prezıdenttiń osy tapsyrmalary oıdaǵydaı oryndalyp keledi. Astananyń «jasyl beldeýiniń» aýmaǵynda negizinen býrabaılyq ǵalymdardyń jańa patentterimen ósirilgen baǵaly aǵashtary, saıa­ly óskinderi jaıqalyp tur. Sondaı-aq, dendropark ósimdikterdi saqtap qalý, jersindirý jolyndaǵy ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizýdiń, ekzotıkalyq, tehnıkalyq, azyq-túliktik, emdik jáne dekoratıvti ósimdikterdiń túr-túrlerin saqtap, ósirip, taratýdyń birden-bir bazalyq ortalyǵy bolyp otyr. Jalpy aýmaǵy 31 gektar bolatyn onyń kolleksııasynda búgingi kúni Soltústik Amerıka, Eýropa, Qıyr Shyǵys, Japonııa, Qytaı jáne t.b. elder men aımaqtardan ákelingen ósimdikter men aǵashtardyń 2 myńnan artyq túrleri men sorttary bar. – Tamasha eken ǵoı. Endi sonyń qandaı problemasy bar? – Osy tamasha dúnıeni odan ári jaqsarta túsý men saqtaýǵa alańdaýshylyq bildirip, qajetti qarajat bólýdi suraǵan dendro­park basshylyǵynyń ótinish-tilekterine Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men burynǵy Qazaq agronavıgasııa qoldaý bildirmeı otyr. Ǵalymdarymyzdyń uzaq jyldar boıǵy eń­beginiń nátıjesinde qurylǵan keshen bar­ǵan saıyn mańyzdylyǵyn joǵaltyp, qul­dyrap barady. Adamdar úshin jappaı demalysty uıymdastyrý deńgeıiniń tómen bolýynyń kesirinen jabaıy týrızm etek alyp, qorshalmaǵan ormannyń aýma­ǵy­nan demalýshylar jańa otyrǵyzylǵan kóshet­­terdi qazyp alyp, jemis-jıdek, gúl, emdik ósimdikter men olardyń tamyrlaryn baqylaýsyz jınaý sııaqty keleńsiz isterge jol berip júr. Sońǵy 20 jyldan beri kolleksııalyq óskinderdi ósirýge, olardy kútip-baptaýǵa qarjy bólinbeı keledi. Respýblıkalyq bıýdjetten tek bıýdjettik ǵylymı baǵdarlamalar aıasynda júrgiziletin ǵylymı-zertteýlerge ǵana qarjy bólinedi. Bul qarajat dendroparktiń, arboretýmnyń ǵylymı-tájirıbelik nysandaryn ustaýǵa jetpeıdi. Al túrli aǵashtar men butalar ósirilip jatqan mundaı tájirıbelik nysan­dardaǵy ósimdikterdi udaıy kútip, jańar­typ, jańǵyrtyp otyrý úshin ol turaq­ty túrde qarjylandyrylyp turýy kerek. – Sonymen Premer-Mınıstrge osy ister úshin naqty qansha qarajat bóliný kerek ekenin aıttyńyz? – Qazaq orman sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty men agroormanmelıorasııa sharýashylyǵynyń dendroparki men arboretýmyn talapqa saı kútip, ustap turýǵa jyl saıyn 22 mlrd 553 mln teńge, al dendropark pen arboretýmnyń nysandaryn kóriktendirýge 69 mlrd 101 mln teńge eseptelingenin, osy qarajatty bólý máselesiniń oń sheshilýin suradym. Memleket múddesi úshin qajetti osynaý qarajat ýaqytynda bóliner degen úmittemin. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan»