Mádenıeti mándi, turmysy sándi aýyl

Qoǵamdyq ómirimizdiń ajy­ra­mas bir bóligi – mádenıet sa­la­sy. Sondyqtan da keıde osy sa­lanyń jáı-kúıine úńilip, máde­nıet qyz­metkerleriniń aldynda turǵan mindetterdi oı tara­zy­syna salyp otyrǵannyń esh ar­tyqshylyǵy joq. Keshegi bir kúni jýrnalıstik issaparymyz osyndaı taqyryp júgin arqa­la­dy. Buǵan qozǵaý salǵan Batys Qazaqstan oblys­tyq mádenıet basqarmasynyń bastyǵy, «Qur­met» ordeniniń ıegeri Aıdar Batyrhanov bolatyn. Sóıtip, Reseıdiń Saratov gý­bernııasymen shektesetin, Batys Qazaqstannyń batysyndaǵy Tas­qala aýdanyna baǵyt aldyq. Osy aýmaqqa qarasty Mereı aýy­ly­nyń tusynan bizdi Tasqala aýda­nynyń ákimi О́temis Myr­zaǵa­lı­ev qarsy aldy. Budan ári aýyl­dar­dy aralaı júrip, ondaǵy má­de­nıet mekemeleriniń qyzme­ti­men, kitaphanalar men klýb­tar­dyń jumystarymen tanys­tyq. Bıylǵy qystyń sońǵy aılary, osy kezdegi aqyrǵan aıaz ben úskirik jel, uıtqı soqqan borandar batysqazaq­standyq­tar­dy biraz qysyp jiberdi. Os­yndaı sy­nı shaqta aýdandaǵy mádenıet mekemeleri «kári quda – qysty» jaq­­sy ázirliktermen qarsy al­ǵan­da­ryna kýá boldyq. Bul ǵı­ma­rat­tardyń ishi qyz-qyz qaınap tur. Aýyldardaǵy mádenıet úıle­ri men kitaphanalarǵa kúrdeli jóndeýler júrgizilipti. Soǵan sáıkes jańa mýzykalyq aspaptar men quraldar alynǵan. Tek Mereı aýylyndaǵy Mádenıet úıine ǵana kúrdeli jóndeý júr­gizý qajettiligine kóz jetkizdik. Bul másele bıylǵy jyldyń enshisinde turǵan kórinedi. Onyń jobalaý-smetalyq qujattary jasalypty. Soǵan qaramastan, Mádenıet úıinde júrgizilip jat­qan mazmundy jumystar kóńi­limizge qondy. Munda aldaǵy Elbasy saılaýyna baılanysty kórneki materıaldar da júıeli kórinis taýypty. Eń bastysy, aýyldardaǵy mádenıet qyzmet­ker­leriniń boıynan óz isterine degen jaýapkershilik pen qul­shy­nysty baıqadyq. Taǵy bir kózimizge jyly ushy­raǵan kórinis – Aqtaý aýy­lyn­daǵy Mádenıet úıiniń al­dyn­da ilingen – kınoafısha. Jer­gilikti turǵyndardyń aýyl klýbtaryna kelip kınofılmder kórý úrdisi keshegi keńestik ke­zeńmen birge kelmeske ketken shyǵar dep oılaıtynbyz. Qate­les­ken ekenbiz, olaı emes eken. Munyń mán-jáıine kelsek, ob­lystaǵy burynǵy kınoprokat júıesi quryp ketpepti. Aýdan­dyq mádenıet bólimderi osy qurylymǵa búgingi ýaqyt rýhyna saı keletin kınofılmderge su­ranys berip otyratyn kórinedi. Nesi bar, bul ábden quptaýǵa turarlyq is bolsa kerek. Jýrnalıstik issapar bary­syn­da kózben kórip, kóńilge túı­gen taǵy bir jáıt – aýdandyq kitaphanalar júıesiniń tolyqqan­dylyǵy. Mundaǵy kitaphana­shy­lardyń aýyldaǵy aǵaıyndardyń kitap oqýǵa degen suranystaryn óteýge umtylystary qýandyrǵan. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyl­darynda ońtaılandyrý jeleýimen respýblıka aýyldaryndaǵy kitaphanalar júıesi men ózge de mádenıet oryndary quryp kete jazdaǵany belgili. Osy turǵyda Oral ońtaılandyrýdyń oqshan­taıyna ilikpeı qalǵan eldegi sanaýly óńirlerdiń biri desek, shyndyqtan alshaq ketpeımiz. De­rek kózderine qaraǵanda, bú­ginde oblystaǵy 407 kitapha­na­nyń árqaısysy 1200 adamǵa qyz­met jasaıdy. Al turǵyndar tyǵyz qonystanǵan Ońtústik Qa­zaqstan oblysynda búginde 438 kitaphana bolsa, bul kórsetkish munda­ǵy ár kitaphanaǵa shaq­qan­da 5813 oqyrmannan keledi eken. Sondaı-aq Batys Qazaqstanda ár 2100 ­aýyl turǵynyna bir klýbtan kelse, Ońtústik Qazaqstanda bul kórsetkish 5500 tóńireginde. Oblystyq kitaphanalar jú­ıe­sindegi osyndaı keńóristilik kórinisteri ózimiz aralaǵan Tas­qala aýdanynyń mysalynan da aıqyn baıqalady. Sol kúni tús aýa Tasqala aýdanynyń orta­ly­ǵynda mádenıet qyzmetkerle­riniń jıy­ny ótkizildi. Onda sóz sóılegen Batys Qazaqstan ob­lystyq mádenıet basqarma­sy­nyń­ bastyǵy Aıdar Batyrhanov óz oıyn bylaısha túıindedi: – Búgingi bizdiń qazaqstandyq qoǵamda mádenıet qyzmetker­le­rine júkteler jaýapkershilik jo­ǵary. Olar rýhanııat álemin­degi barlyq jaqsylyqtyq jar­shysy. Stanıslavskıı aıtqan­daı: teatr – kıimilgishten bastalsa, ár má­denıet qyzmetkeri mádenıettilik ónegelerin aldy­men ózinen bas­taýy kerek. Tek sonda ǵana olar ózgelerdiń bo­ıyna mádenıet ushqyndaryn daryta alady. Biz keıde qyzmet – qoldyń kiri degen syńarjaq túsinikti estip qalamyz. Solaı ma, ózi. Sirá, bul belgili bir orta men ujymǵa súıkimsiz bolǵan, sol súı­kim­sizdiginiń saldarynan qyzmeti­nen aıyrylǵan áldebireýlerdiń aıtqan sandyraǵy bolsa kerek. Joq, qyzmet qoldyń kiri emes. Ol seniń qoǵamdaǵy ornyń. Táý­elsiz, egemen eliniń ósip-ór­ken­deýine qosar úlesiń. Qala berdi óz ortań men ujymyńnyń, dos- joldastaryń men aǵaıyn-tý­mań­nyń, otbasyńnyń aldyndaǵy aby­roıyń, bedeliń men salma­ǵyń. Biz mádenıet qyzmetkeri delinetin bıik maǵynasyndaǵy qo­ǵam­dyq tirkeske de osyndaı paı­ym turǵysynan qaraýǵa tıispiz. Mine, osylaı dep ádemi túıin jasaǵan oblystaǵy mádenıet sa­lasynyń basshysy budan soń Tasqala aýdanyna qur qol kelmegenin kórsetip, kishi standarttar ólshemi boıynsha aýdandaǵy bar­lyq mádenıet úıleri men klýb­tarǵa kompıýterli mýzykalyq aspaptar keshenin syıǵa tartty. Uzyn sózdiń qysqasy, shek­ara­lyq óńir – Tasqala aýdanyn­da mádenıet salasyna arnalǵan kún mazmunǵa toly boldy. Son­daı-aq bul kún mádenıet qyz­met­kerleriniń jaqsy isterin úlgi etip, olardyń júrekterine rýhanı silkinis otyn jaǵýymen de óz jarasymyn tapqany talassyz. Temir QUSAIYN. Batys Qazaqstan oblysy, Tasqala aýdany.