Izdenbegen dıqannyń isi ónbeıdi

Tálimi alqaptardan mol ónim alý úshin eginshilikte nóldik jáne mınımaldy tehnologııany paıdalaný degen tájirıbe bar. Bul jumystardy oblys agroónerkásipshileri qalaı júrgizýde? Burnaǵy jyly oblysta 13,5 gektar alqapqa osy tehnologııa qoldanylsa, ótken jyly onyń kólemi 15,2 myń gektar alqapqa jetipti. Qordaı jáne Shý aýdandarynyń dıqandary 2 sebý keshenin satyp alyp, búginde ol mınımaldy tehnologııamen jumys isteýde. Al ótken jylǵy kúzdik sebýde T.Rysqulov aýdanyndaǵy «Agroholdıng-Podgornyı» aksıonerlik qoǵamy 1 sebý keshenin paıdalanǵan. Demek, bul aýdannyń dıqandary da kúzdik bıdaı sebýde mınımaldy tehnologııany engize bastaǵan. Egin sharýashylyǵy salasynda ǵylym jetistikterin batyl qoldaný jaqsy nátıjelerge qol jetkizetinin ómirdiń ózi kórsetip otyr. Osy oraıda Taraz qalasyndaǵy sý sharýashylyǵy ǵylymı zertteý ınstıtýty Vashıngton shtaty ýnıversıtetimen birigip daıyndaǵan «noý tıl» nóldik  tehnologııasy týraly aıta ketken jón. Bul tehnologııany is júzinde qoldaný úshin Baızaq aýdanynda 2 sharýa qojalyǵy birlestikteri qurylyp, olarǵa arnaıy tehnıka men tehnologııalyq jabdyqtar satyp áperilipti. Ol qazir synaqtan ótýde. Sodan keıin, eginshilikti damytýdy sýsyz kózge elestetý qıyn. Mysaly, oblystyń kóptegen aýdandarynda aǵyn sý tapshy­lyǵy sheshýi qıyn túıinge aınalyp otyr. Mamandardyń málimeti boıyn­sha, ótken jyly oblystaǵy 762,3 myń gektar egistik jerdiń 169,1 myń gektaryn sýarmaly jer qu­rapty. Jáne sýarmaly jerdiń 16,3 myń gektary nemese 9,6 paıyzy sý júıeleriniń isten shyǵýynan jáne aǵyn sýdyń jetispeýshiliginen paıdalanyl­maı qalǵan. Bul máseleni qalaı sheshýge bolady? О́tken jyly oblystyń 7 aýdanyndaǵy 40 sý sharýashy­lyǵy nysandaryna alǵash ret 650 mln. teńge bólinip, jalpy uzyndyǵy 406 km. aryqtarǵa jóndeý jumystary júrgizilipti. Sonyń nátıje­sinde olardyń sý jetkizý qabileti 65 paıyzǵa ósken. Bıyl osy maqsatqa 322 mln. teńge qarastyrylypty. – Sýarmaly jerlerdi paıdalanýdy 2 baǵytta qolǵa alyp otyrmyz. Birinshi baǵyt boıynsha  qant qyzylshasy, júgeri jáne maıly daqyldardy sýarmaly jerlerde aýyspaly egistik júıesimen ósirý negizinde úsh tanapty egistikti paıdalaný jáne ol daqyldardy egý kólemin meılinshe artty­rý mejelenip otyr. Bul baǵyt qant pen ósimdik maıyn óndiretin zaýyttardyń jergilikti shıkizatpen jumys isteýine jol ashady. Sondaı-aq, qus fabrıkalary men mal bordaqylaý keshenderin qýatty azyq – júgeri, soıa ónimderimen qamtamasyz etedi. Bul ónimderge óz rynogymyzda da, el ishinde de, alys-jaqyn shet elderde de suranys úlken, – deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarma­synyń bastyǵy Murat Ásilbekov. Basqarma bastyǵynyń aıtýynsha, sýarmaly jerlerdi paıdalanýdaǵy ekinshi baǵyt – jemis-kókónis ónimderin ósirýde tamshylatyp jáne jańbyrlatyp sýarý júıelerin keńinen paıdalaný eken. Búginde oblysta kóliktik-logıstıkalyq orta­lyq  salý qolǵa alynyp otyr. Bul  bolashaqta je­mis-kókónis ónimderin taratatyn zor ortalyq bol­maq. Qazir osy ortalyqty jemis-kókónis ónim­de­rimen qamtamasyz etetin sharýashylyqtar anyqtalýda. Tamshylatyp sýarý tájirıbesin  tabystyń kepili dese de bolady. Oblys boıynsha 2008 jyly tamshylatyp sýarý tehnologııasy 303 ga alqapqa engizilse, 2009 jyly ol 879 ga alqapqa ósken. Bıyl tamshylatyp sýarýmen qamtylǵan alqaptardyń kólemi 1610 gektarǵa jetkizilmek. Tipti, qytaılyq fırmalardyń kómegine júgine otyryp, oblysta tamshylatyp sýarý tehnologııasynyń jabdyqta­ryn jasaıtyn zaýyt ashýǵa degen talpynys ta bar. Sonymen birge, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda kólemi 2 myń gektarǵa jýyq 4 alqapqa tamshylatyp sýarý tehnologııasyn engizý úshin elektr júıesin jetkizý de josparlanyp otyr eken. Sondaı-aq, tamshylatyp sýarý tehno­lo­gııasyn óz izdenisteri arqyly engizip otyrǵan sharýa­shylyqtar da bar. Izdenbegen adamnyń isi ónbeıdi. Oblys dıqanda­rynyń eginshilik mádenıetin kóterý jolyndaǵy jańa izdenisteri aldaǵy ýaqytta mol tabystarǵa jol ashatynyna sendiredi. Kósemáli SÁTTIBAIULY. Jambyl oblysy.