Oı ormany

(esse) Dúnıede adamdardyń bir-birine meıirim-shapa­ǵaty, iltıpaty mol bolyp, bir-biriniń ba­ǵasyn bil­gennen artyq eshteńe joq eken. Eger osy qa­ra­paıym qaǵıda saqtalsa, adamdarǵa alań­syz ómir súrý asa qıynǵa soqpas edi. Kópti kór­gen kóne­kózder aıtpaqshy, ondaıda kezdesken qıyndyq er- azamat úshin eshteńe emes, tek qyr­syǵynan saqtasa bolǵany, dep ózińdi óziń ju­batqyń-aq keledi. Sol qyrsyq taban asty­nan paıda bolyp, sońǵy ýaqytta ózim ja­nym­men jaqsy kóretin eki adamnan aırylyp, ja­byr­qaý kúı keshtim. Jabyrqaý bolǵanda da, rýhanı jabyǵý. О́ıtkeni ekeýi de rýhy bıik, rýhanııat adamdary edi. Bálkim, mu­nymyz da asy­lyq bolar, taǵdyrdyń jazmyshy shyǵar. Alaıda «Ákem ólgen kezinde de bul meni órtemegen saǵynysh» dep uly Tólegen aqyn aıt­paqshy, sa­ǵynysh, degen bir jaraly janrmen aýyr­ǵaly da qyryq kún zyr etip óte shyǵypty. Sol eki aıaýly jannyń biri – Qadyr aǵa Myrza Álı. О́zi qysqa ǵana ataýdy «Qa-l-ı-ı» dep so­zyp aıtyp, kúnara telefon shalatyn uly qa­zaqtyń qońyr daýysy endi estilmeıdi. Endi qaı­talan­baıtyn ondaı daýysty jazyp alyp qa­latyn pysyqtyq qanymyzǵa basqanyń qany ara­laspasa, naǵyz qazaqqa qaıdan kelsin. Qadyr aǵa alpys jasqa tol­ǵanda «Egemen Qazaq­stan­da» «Dala dombyrasy» degen essem ja­­ryq kórdi. Aqynnyń toıyn Batys Qazaq­stan obly­sy dúrkiretip ótkizdi. Sol kún­deri tún aýa páter telefony bezildep qoıa bersin. «Ege­men­niń» osy oblystaǵy tilshisi, ta­ny­mal qa­lamger Temir Qusaıyn eken. Sheshen sóı­leı­tin Temkeń Qadaǵańnyń toıy dúrildep ótip jat­­qanyn, essemniń toı minberinen atal­ǵa­nyn, ásirese aqynnyń rıza ekenin aı­­typ aqjarylqap aqparat jet­kiz­di. Áýelde jazýyn ja­zyp alyp, «osy dúnıemniń áseri qalaı bolar eken, asa talǵampaz, tekti darynǵa unaı qoıar ma, odan da arhıvimde jata berse qaıtedi» degen alýan oıdyń qu­sha­ǵynda bolǵanmen, myna telefon­da­ǵy sóz uıqymdy shaıdaı ashty. «Jy­byr­lap qalǵan qol birdeńe istemese otyra al­maıdy» dep bir apamyz aıtpaqshy, jazyp qal­ǵan qol da tynysh otyra almaıdy eken. Bar qa­zaq qadir tutatyn Qadyrdyń shyǵar­ma­shy­ly­ǵy, bolmysy, tirshiligi týraly túzip júretin oılarymyzdyń el tarapynan ystyq iltıpatqa ıe bolýy, shyny kerek, shabys tileıtin, maqtan estigisi kelip turatyn albyrt kóńilge ot ala kel­geni de ras edi. Onyń ústine mektep qa­byr­ǵasynan, stýdent kezden Qadyrmen aýyrǵan biz onyń aldynda qaryzdar tárizdi edik. Aragidik amandasyp qana qoıatyn aqynmen, mi­ne, sodan beri 15 jyldan astam ýaqyt jup jazbadyq. Baıaǵyda bireý: «Men Abylaıhannyń arba­syn aıdaǵan arbakeshtiń kórshisimin», depti ǵoı. Áýelde sol baıǵustyń kúıin keship bastaǵan biz de kór­shi­likten alystap, aırylmas aǵaıynǵa aınalyp ket­tik. Alǵashqyda qıyndaý kisi bolar dep júrgen oıy­myzdan túbir de qalmady. О́leńderi qandaı qarapaıym, halyqtyq bolsa, ózi de sondaı bolyp shyqty. Eń alǵashqy aqynǵa aıtqan sózimiz «to­ıy­ńyz qutty bolsyn» edi. Sonda aǵanyń aıt­qa­ny: «Senderge toı kerek, maǵan oı kerek», bol­dy. Ýa­qyt­tyń qadirin bir kisideı biletin aqyn­nyń bul sózin qos­tamasqa shara joq edi. Sodan bastap bizdiń ómi­rimizde shyn mánindegi oı keshýler bastaldy. Qadyr­dyń oı ormanyna enip kete bardyq. Qadyrmen ár kezdesý ár qazaq úshin tegin ót­kenin kórgenim joq. Onymen ár kezdesken qys­qa ǵana sáttiń ózinde telegeı-teńiz ilimniń birneshe betin paraqtap shyqqan bolar edik. Tipti ol kisimen kezdespeı-aq syrttaı tánti bo­latyndardy da kóp kezdestirdik. Birde kileń dárigerler jınalǵan bir ortaǵa kez boldym. Ádet­te ortasy oryssha bolyp keletin bul qa­ýym­nan asa kóp áńgime de kútpeısiń ǵoı. Sol oty­rysta Qudaıbergen Bekishev degen ánshi «Ata­mekendi» oryndady. Bir kezde qasymda otyrǵan bir dáriger: «Qazaqtyń sózin aıtamyn da, qarańyzshy, «kúnniń kózi uıasyna, qımaı ony batady eken» deıdi. Qandaı ǵajap sóz. Osyn­daı sóz jazǵan adam da jer basyp, dú­nıe­ge syıyp júr-aý», dedi. Al endi buǵan ne deısiz?! Bul zamanda ashtan óletin jaǵdaı joq. Iz­de­nemin, eńbektenemin degen adamǵa bu­ryn­ǵy­dan beter jol ashyq. Tek istiń kózin taba bil­seń. Árkim óz qabiletine qaraı ómir keshedi. Alaıda ónerdiń adamyna qashanda qaı orta bol­syn olqy soǵyp turatyny, onyń talabyn tek qana óz keńistigi qa­naǵattandyratyny bel­gili ǵoı. Sondaıda ondaı kisige Qadyr kezdesse dep tileısiń. Sirá, onyń baqyttan basy aınalar edi. Zaman naryqqa kóship, el kóńili eleń-alań­ǵa tús­ken shaqta biz de óz qaǵymyzdan jerine basta­ǵan­daı bolyp edik. О́mir boıǵy arman­da­ǵan kási­bińdi bir sátte tastaı qashyp, kúnkóris qamy­men qý tirliktiń sońyna túsip, áp-sátte baıyp, shekemiz shyl­qyp ketetindeı kórin­gen­biz. Bylaısha aıtqan­da, ol bir jar shetinde turǵan kez edi ǵoı. О́z ba­symdy osynaý sát saıynǵy sumdyq tolqýlar­dan qutqarǵan Qa­dyr aǵa edi. Sol jyldary Qadyr aǵa «Jazmyshty» ja­zyp bitirdi de, «Jas Alashqa» usyndy. «Jaz­mysh­tan» soń «Iirimdi» jazdy. Zamannyń túri my­naý, al Qadyr aǵa shabytyna qaıta minip, jas jigittershe jalyndap, janyǵyp jumys istedi. Talantty kisige daýa joq. Ol zamanǵa tez be­ıimdeledi. Bul kezeńniń de syryn Qadyr aqyn tap basyp tanydy. Talabyn, oıyn, mu­ra­tyn bile qoı­dy. Ol qazirgi jastardyń turǵy­sy­nan oılaı biletin oıpaz ekendigin taǵy bir márte dáleldedi. Bir kúni Qadyr aǵa maǵan: «Seniń ózi ki­tabyń shyǵyp pa edi?» dedi. «Qaıdan shyqsyn, qazir kitap shyǵaratyn zaman ba?» dedim. «Joq, bulaı bol­maı­dy. Sen kitabyńdy daıynda, al­ǵysózdi ózim jazamyn», dedi. Osydan keıin áýelde bir orynda turaqtamaı, nildeı buzy­lyp júrgen kóńil ornyq­qandaı, bir úmit paıda bola bastady. Qadyr aǵa oı salyp, ár jerde shashylyp jatqan dúnıelerimdi jınaı bas­tadym. Sodan araǵa jyldar salyp «Qa­zyǵurt» baspasynan «О́ner-ómir» degen kitabym aqyn­nyń alǵysózimen shyqty. Árıne, bul oıymdy maqtan úshin aıtyp otyr­ǵanym joq desem, eshkim senbeıdi. Qa­zaq­tyń Qa­dyry maqtap jatsa, qýanbaıtyn jy­nyń bar ma? Aıtaıyn degenim, aqynmen shy­ǵar­mashylyq baı­lanystyń arqasynda «Jas Alash» jyldar boıyna onyń eki kitabyn úzbeı jarııalady. Bul biz úshin de, oqyrman úshin de úlken olja boldy. Basy­lym­nyń qıyn kezde taralymynyń artýyna zor yqpaly boldy. Oqyr­man­nyń osynsha ómirdi, osyn­sha qyzyqty, qıyn, kúrdeli taǵdyr­lardy, qubylystardy, ja­ńa­lyqtardy, oqıǵalardy ómirbaqı bilmeı ıá oqy­maı, esh jerden kezdestirmeı ketýi de ábden múmkin edi ǵoı. Demek, biz Qadyr arqyly oqyr­man­nyń shyn mánindegi talant-taǵdyr týraly tanym-túsinigin, oı órisin molaıttyq, bir satyǵa kóterdik dep bildik. Bireýler ómirbaqı izdegenin «Jazmyshtan» taýyp jatty. Keıbir túsiniksiz qubylystardyń syryna «Jazmyshtan» jaýap tap­ty. Oǵan dálel «Jazmysh» jarııalanǵan bir jyl bo­ıyna redaksııa telefony jıi syńǵyr­la­dy. Jolǵa shyqsań aldy­myz­dan «Jazmysh» kútip tur­dy. Kózden tasa qylyp alǵan nómirlerdi re­daksııaǵa izdep kelip, «taýyp ber» dep álek sal­ǵan­dar da bol­dy. Árıne, bulaı isteý tek qazaq­tyń ǵana qolynan keledi. Jurt jaqsy kitapqa shólirkep júrgen shaqta bunyń asa qajet is ekenin túsindik. Áýelgi oıy­myzdyń údesinen shyq­tyq. Mundaı istiń qajettigin bizge Qadyr jaq­sylap turyp sezindirdi. Budan keıin óz basymdy kıoski ashqan adam­ǵa tańdana qarap júretin áýeldegi pendeshilik oılardan aryltyp, tosqaýyl qoıyp, qysqasy, meniń aldaǵy ómirime kúrt betburys jasap, baspasózdiń bosaǵasyna baılap qoıdy. Bul bul ma, bir kúni telefon shalyp: «Qal-ı-ı, men myna «Tań-Sholpan» degen jýrnalǵa Ábe­keń­niń shaqyrýymen qyzmetke turyp jatyr­myn. Men saǵan bir qyzyq aıtaıyn, mynadaı sheshimge kelip otyrmyn», degende baryp, ishim­nen juptap qoıǵan oıymdy aǵanyń kóńiline kelmeıtindeı etip aıtýǵa ózimdi daıyndap ta úlgergenmin, biraq Qadaǵań suńǵyla kisi ǵoı, «joq, seni qyzmetke shaqyrsaq báribir kel­meı­siń, sen men bilsem bar ǵoı, áńgime jazatyn adamsyń. Sebebi, maqa­la­laryńnan áńgi­meniń sa­rynyn, áńgimege tán qasıetter baıqaımyn, seziledi. Bizge bir dúnıe usyn», dedi. Erterekte Amankeldi Sembınniń ómirinen «Senor Sattarov» degen bir áńgime jazǵan edim. Sol áńgimeni tolyqtyryp, hıkaıat jazyp jú­retinmin. Osy hıkaıatty usyndym. Sodan bir kúni «Tań-Shol­pan» jýrnalynyń birinshi be­tinen bastap jarııa­landy. Sol joly Qadekeńniń óz qýanyshynan beter qýanǵanyn kórdim. Ke­ıinnen bul hıkaıatqa Ábdi­já­mil Nurpeıisov aýrýhanada jatqan jerine sha­qyryp alyp jaqsy pikir bildirip, bul Qadyr aǵa úshin de eki márte abyroı bolǵanyna, aǵanyń seni­minen shyq­qanyma kádimgideı kúmpıip, jýrna­lıs­tıkany tastap shyǵyp, «baıý» jolyna túsemiz degen bir kezdegi armanmen birjolata qoshtastyq. Qaı basylymda qyzmet etsek te aǵamen baı­lanysymyz bir sátke úzilgen emes. «Almaty Aq­sha­myna» kelgen kúnnen bastap bizdiń turaq­ty avto­rymyzǵa aınaldy. Avtor ǵana bolyp qoı­maı, qyz­metke turdy. Sý jańa aforızmderin jarııalaı bas­tadyq. Jurttyń pikiri keremet. Ár kún saıyn birneshe adam redaksııaǵa telefon shalady. «Qudaı-aý, osynsha oı kip-kishkentaı, tuıǵyndaı adamnyń qaı jerinen shyǵady?» dep tańqalady. Shynynda da bir-eki joldan ǵana tu­ratyn aforızmderdiń qaı-qaısysynan da bol­syn búgingi kúnniń bolmysyn bederleıtin qan­shama jaýap tabýǵa bolar edi. Esh­kimniń izine tú­sip, túnde kóleńke izdep maqala jazbaı-aq, bir-aq aýyz sózdiń qudiretimen de gazet shyǵarýǵa bolatynyn uqtyryp edi bizge Qadaǵań. Tipti birinshi betten «Aqshamnyń» aforızmi» dep aqyn sózin ózimiz ıelenip te alatynbyz. Afo­rızm­derdiń ómirsheń bolǵandyǵy sonsha, bılik dálizinde kóbirek júremiz ǵoı, sonda ádebıetten alys adam­dardyń Qadaǵań shyǵatyn kúndi asyǵa kútip, qoıyn dápterine túrtip júretinin de baı­qap qalatynbyz. Qysqasy, aforızmder bizdiń qalyń oqyrmannyń oıynan dóp shyqqan dúnıe boldy. Keı kúnderi bul nómir qolyna túspeı qalǵandardyń redaksııaǵa at sabyltyp je­te­tin­de­ri de joq emes edi. Sol kúnderi Asanáli Áshim­ulynyń kúndeligi de qosa jarııa­la­nyp, eki júı­rik qosa shaýyp, rýhanı keńistikte kól-kósir qýa­nysh bolyp, kóńilimiz asyp-tasyp júr­ge­nin de qalaı jasyraıyq. Sondaı kúnderde qashanda ázili daıar turatyn Asaǵań: «Áı, mynaý Qadyr­dyń qalysatyn túri joq qoı», deıtin. Taǵy bir kúni Asekeń: «Áı, meniń naqyldarym azaıyp qaldy-aý deımin, Qadyr aǵama zvandap qaryzǵa aforızm su­ra­sam qaıtedi», dep taǵy da bir ishek-silemizdi qa­tyratyn. Mundaıda qalysatyn Qa­daǵań ba, qal­jy­ńyn ádettegiden jumsartyp, «Asanáli ortaımaıdy, oıly jigit qoı» deıtin. Bul ómirde qyzyq kóp qoı. Jurt qarap júre me, osylaı bir rýhanı oljaǵa eldi kenelttik dep júr­genimizde basqalardy kózi kórmeıtin bi­reý­ler «nemene, Qadyrdan basqa adam joq pa?» dep atynan at úrketin bir jaqtarǵa aryz domalatyp ta jiberipti. Qazaqtyń bar tulǵalaryna tek qana qazaq dep qaraıtyn bizdiń bıik ólshemimizge báribir sy­zat túsken joq. Áldekimderdiń bósteki sózine bola jo­lymyzdan jańylǵan joqpyz, jarııa­laý­dy jal­ǵastyra berdik. О́ıtkeni bizge eshkimdi ala­lamaıtyn, avtor tańdamaıtyn qalyń oqyr­mannyń pikiri qym­bat edi. Sondyqtan aqynnyń aforızmderi «Almaty Aqshamynda» ózi ómirden ótkenshe ár beısenbide bes jyldan astam ýaqyt jaryq kórdi. Biz bul isi­mizdi mindetsinbeımiz. Tulǵanyń aldyndaǵy pary­zy­myzdy ótedik dep bilemiz. Onyń ústine Qadyr aǵanyń 75 jyl­dy­ǵyna baılanysty qabyldaý ke­zinde Almaty qalasynyń ákimi, eljandy, ultjandy azamat Ahmetjan Smaǵululy Esimovtiń ózi aforızmder týraly tereń oı bildirgenin de estidik. Qalabasynyń osy baǵasynyń ózi bizdiń ult úshin qandaı iske bel sheship kiriskenimizdiń dá­leli bolsa kerek. Zamana tipti qansha mamy­ra­jaı bolsa da ulttyń rýhanı suranysyn qa­naǵattandyrý, ultty qutqarý tárizdi qasıet­ti, saýapty is úzdiksiz jal­ǵasyn taýyp jatýy kerek degen oıdan bir sátke ajyraǵan emespiz. Ol úshin el qurmetine bólengen tulǵalardyń tol­ǵanysynyń orny bólek. Osyndaı retpen Sá­bıt Orazbaıdyń, Áshirbek Syǵaıdyń, Ká­dir­bek Segizbaıulynyń, Qulbek Ergóbektiń, Se­rik Tur­ǵynbekulynyń, Nurǵalı Orazdyń jáne bas­qa da qazaq zııalylarynyń gazetimizde toq­taý­syz jaryq kórip jatatyn týyn­dylarynyń oqyr­man úshin qandaı olja ekenin aıtyp jatý artyq. Álginde rýhanı keńistikte qosa shapqan «oı batyrlary» (M.Áýezov) Qadekeń men Asekeń de­dik qoı. Mynadaı bir jáıt eske túsip otyr. Birde Qadyr aǵa turatyn Kamenka eldi me­kenindegi bir qamystan salynǵan kafede de­ma­lyp otyr­dyq. Qyzdy-qyzdymen otyryp Asan­áli aǵa­ǵa telefon shaldyq. Qadyr aǵadan ruq­sat surap edik, qar­sy bolmady. Asa­ǵa­ńa «qar­sy­la­sy­ńyz» Qadyrmen kez­desýge qalaı qaraısyz?» dep qaǵyta sóıledik. «Qadyrmen kezdesýge jer­diń túbine bolsa da barýǵa daıynmyn», dedi. Asaǵań bastan-aıaq appaq kıinip kelipti. Qa­daǵań Asaǵańa qarap: «Áıeli uqypty adamdar ap­paq kıinedi. Jorta aıtamyn, sen qandaı kıim kıseń de ústińe kir juqpaıtyn azamatsyń ǵoı», dedi. Asaǵań da qalyspaı, «Qadyrǵa Qydyr tárizdi kıinip kelgenim ǵoı», dep jatyr. Osynaý beıneli sózben qanattanyp shalqyp otyrǵandaǵy kóńil-kúıdiń jetegimen kettim be bilmeımin, aınalyp kelip Asaǵańdy darabozǵa teńep sóz berdim. Osy sózden keıin ózim qa­ra­daı qysylaıyn. Aǵasynan buryn inisine my­nadaı teńeý telip, sóz berý qandaı etıkaǵa syıa qoıar eken dep Qadaǵań jaqqa urlana kóz tastap qoıamyn. Báribir álgi sóz tamaǵymda turyp qaldy. Qashanda tapqyr Qadaǵań birdeńe deı qalsa ólgen jerim osy ǵoı dep qylpyldap otyr­myn. Qudaıdyń qudiretin-aı, qysylǵanda kómek qolyn sozǵanyn qarashy, álde bir jerden estidim be, álde sol sát til ushyna oraldy ma, «Asaǵań daraboz bolǵanda, siz parovozsyz ǵoı», degenim. Eki alyptyń sondaǵy keńkildeı kúlgenin eske alsam, dál qazir de júregim jylyp qoıa beredi. Ekeýi­niń sol sát júrektiń shamyndaı bolyp tó­ńirekti jap-jaryq nurǵa bólep ji­ber­geni esime tússe, qazaqtyń jaqsy-jaısańdary bir-birine udaıy nege osylaı jaryq túsirip júrmeıdi eken degen oıdyń da mańaıyn ma­myr­lap ketesiń. Qadyr aǵa «Jazmyshty» jaz­ǵanda álem qalam­gerleriniń taǵdyryn qaýzady. «Iirimdi» jazǵanda ózimizdiń qalamgerlerdiń ómirine tereń bardy. Pendeshilikterin de ja­syrmaı jazdy. Keıin osy kitapqa baılanysty Qadaǵańnan úlken suhbat alǵanym bar. Sonda aqyn: «Men ómirge eki kel­meımin ǵoı. Kóp oıla­nyp-tolǵanyp bárin jazyp ketýdi uıǵar­dym. Biraq bir ótirigi joq. Qaıtesiń endi. О́mir ǵoı. Biz nege ony jasyramyz?» degen edi. «Aıtý úshin shyndyqty, ótirik qostym azda­ǵan» degen óleń joldaryn ultqa qatysty shyn­dyqty jetkizý úshin jazǵany bolmasa, shynynda da men biletin Qadyr aǵa eshqashan ótirik aıtqan emes. Qalaı degende de «Jazmysh» pen «Iirim» qazaq rýhanı keńistigindegi sony qubylys bolǵan týyndylar. «Aqıqat jótel sııaqty, jybyrlap tu­rar tamaqta» dep ózi aıtpaqshy, bul eki kitap sol aqıqattyń altyn kózindeı edi. Onyń keremeti sonda odan árkim ózin aı­na­da­ǵydaı kóre alatyn edi. О́miriniń sońǵy jyl­dary «osy eki dúnıemen rýhtas «Patshalar men pátshaǵarlar» degen kitap jazsam, materıaldar daıyn, tek moıyn jar bermeı júr. Bitirgen boıda «Almaty Aqshamyna» usynamyn» deıtin. Sóz joq, bul kitap ta Qadyr atyna saı bolar edi. Joǵaryda aıtqan eki jannyń biri meniń kishi sheshemdeı bolyp ketken aıaýly jeńgem, muǵalıma Ryskúl Maǵzomqyzy Murtazına edi. Sol kúnderi osy eki kisi de jan saqtaý bóli­minde jatty. Biri – Al­matyda, biri – Tarazda. Qadyr aǵanyń aýrý­ha­naǵa túsken kúni er­teńine «kelip ketesiń be, qaı­tesiń» degeni esime tússe, áli kúnge et júregim ezilip ketedi. Kóńil shirkin jamandyqqa qısyn ba, ádet­tegi tek­serilý bolar, búgin-erteń kirip shyǵar­myn dep júrip, eki kúnnen keıin baryp edim, jan saqtaý bólimine túsipti, kire almaı qaıttyq. Tek Saltanat jeń­geıdi ǵana jiberdi. Qadyr aǵaǵa topyraq salǵan kúni elden jeń­gem qaıtty degen habar keldi. Árıne, bul kisiler bir-birin bilmeıdi. Qadyr aǵany olar­dyń bári bi­ledi. Olar maǵan kóńil aıtty. Jeń­gem marqum ádebıetti kóp oqyǵan, ásirese men sııaqtylarǵa besin­shi klastan bastap «Ogo­nıok­ti» oqytqan, bir kezderi Sarysý aýdanynyń birinshi hatshysyna: «Men Sarysýda mundaı adam bar ekenin nege bil­meımin, hatshynyń orny osy kisiniki eken ǵoı», dep barmaq shaı­nat­qan jeńgem Qadyr aǵanyń ma­ǵan rýhanı demeý, ustaz bolyp júrgenin elden erek maqtan tutatyn edi. Topyraǵyń torqa bolǵyr jeńe­shem sol bir qına­lyp jatqan kún­deri qa­synda bol­maǵanyma usta­zymnyń ba­syndaǵy jaǵ­daı­dy bilgende keshirimmen qarar edi-aý dep jáne oılaımyn. Bul joly kelmeske ketken kórkem kún­der­diń bir sátin qaz-qalpynda ǵana kókteı sholyp aıt­tyq. Aqyn týraly tereń tolǵap jazar kún áli alda. Áli talaılar Qadyr týraly qalam ter­beıtinine shúbá joq. Qazir qaraly kóńil bárine sengendeı. Búginde osy bir rýhanı taǵdyrlary uqsas jandar salǵan azaptyń aýyly da alystap bara jat­qandaı edi. Solaı eken ǵoı dep júrgen bir kúni re­daksııaǵa bir qazaq telefon shalyp: «Endi Qadyr­dyń aforızmderi toqtaı ma?» dedi. Men: «Qadyr toqtamaıdy ǵoı», dedim. Telefon shalǵan qazaqtyń ne kinási bar? Endi aqynnyń aforızmderin oqymaıtynyn oılaǵanda onyń da ózegi órtenip turǵan bolar-aý. Iá, Qadyr toqtaýshy ma edi. Birde-bir kúni oısyz, jazýsyz ótpegen Qadyr toqtaýshy ma edi. Ol telegeı-teńiz, muhıt qoı. Osy jańa jylda aǵamyz ańqyldap turyp: «Bul kelgen jyl saǵynyp júrgen ádebıetińniń esigin qaǵatyn jyl bolsyn» dep edi. Biletinder «Jumaqtyń segizinshi esigi – sa­ǵynysh» deıdi. Mańaıyńnan meıirim mańyp bara jatqan myna qasap zamanda bireý bireýdi saǵynar ma eken?! Kim bilsin?!. Al rýhanı ákemiz Qadyrdy saǵynýdyń kókesi endi bastalaryna esh kúmán joq. Ol bizge áli talaı-talaı jetpeı turatyn bolady. Qalı SÁRSENBAI.