Ciz ne deısiz?

«SYBAǴA» KIMDERGE BERILEDI? Sharýa qojalyqtarynyń ıeleri men mal sharýashylyǵymen aınalysýdy nıet etken qara­paı­ym aýyl turǵyndary búginde «Sy­baǵa» baǵdarlamasy týraly qu­laq­tanyp, oǵan úlken úmit artyp otyr. Álbette, jańa baǵdar­la­manyń jaı-japsaryn jete bilgisi keletinder de jeterlik. Osyǵan oraı bizdiń Jambyl oblysyndaǵy tilshimiz Kósemáli SÁTTIBAIULY oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy Murat Ásilbekovke: – Siz buǵan  ne deısiz? – Bul baǵdarlama Elbasynyń bı­ylǵy Joldaýyn júzege asyrý maq­sa­tynan týyndap otyr. Mysa­ly, Joldaýda «2016 jyldyń ózinde et eksporty 60 myń tonnaǵa jetedi, munyń quny 4 mıllıon tonna bıdaı eksportyna teń» degen joldar bar. Budan ary atalǵan sharany júzege asyrý úshin memleketten 130 mıllıard teńge nesıe re­sýrs­tary bóli­netindigi, sóıtip, aýyldyq jerlerde 20 myńnan astam jumys orny ashy­latyndyǵy aıtylǵan. Demek, bul – et eksportyn qamtamasyz etýge úles qosatyn baǵdarlama. Bul jerde «QazAgro» ulttyq bas­qarýshy holdıngi» AQ baǵdar­la­ma avtory retinde bastamany óz qolyna alyp, belsendilik tanytyp otyr. Al baǵdarlama týraly tara­typ aıtsaq, iri qara malyn satyp alǵysy keletin sharýaǵa nesıe 6% ósimmen 7 jylǵa beriledi.  Nesıe­niń 2 túri bar. Eger sharýa 1 mıllıonnan 7,5 mıllıon teńgege deıin nesıe almaq bolsa, onda ony «Aýyl sha­rýa­shylyǵyn qarjylaı qoldaý qo­rynan» alady. Al 7,5 mıllıon teń­geden kóp nesıe qajet sharýalar «Agrarlyq nesıe korporasııasyna» ótinish beredi. Sebebi, munda mal satyp alýmen birge, qora-qopsy, jemshóp sııaqty taǵy basqa da kerekti nárselerge qarajat qaras­tyryl­ǵan. Álbette, jeńildetilgen nesıeniń de óz talaptary bolady. Olar: sharýalardyń tólem qabilettiligi, qarjy turaqtylyǵy, salyqqa, bıýdjetke mindetti tólemder boıynsha jáne bankter men basqa da qarjy ınstıtýttary aldynda qaryzdary­nyń joqtyǵy, maldy baǵý úshin qajetti ınfraqurylymdarynyń jáne jaıy­lym alańdarynyń bolýy, satyp ala­tyn mal sanynyń 50 paıyzdan kem emes jeke malynyń (mysaly, 10 sıy­ry bar sharýa – 20, al 20 sıyry bar sharýa  – 40 sıyr satyp ala alady degendeı) bolýy talap etiledi. Biz sharýa qojalyqtarynda mun­­daı kepildikter bar dep sanaı­myz. Sondyqtan «Sybaǵa» – sha­rýam­dy shal­qytam degenderge óte tıim­di baǵ­darlama. Onyń ústine negizgi qa­ryzy men syıaqyny óteý úshin edáýir jeńildik kezeńderi eskerilgen. «Sýdyń da suraýy bar», bul nesıe  toı jasap, úı men avtokólik satyp alý úshin berilmeıtinin qatty eskerý kerek. Ol úshin nesıe alýshy eń aldymen mal ótkizýshini anyqtap, mal sanyn arttyrý úshin ózine qajet buzaýlaıtyn mal basyn jáne ta­byn­dy jaqsartý úshin asyl tuqymdy buqalar satyp alǵany durys. Olar­dyń 4 jastan aspaǵany maqul. Mal basy óz tóli esebinen kóbeıe basta­ǵanda bordaqylaý alańdarymen shart jasasady da, maldy oǵan túp­ki­likti semirtýge ótkizedi. Odan ary mal eti eksportqa shyǵarylady. Osyn­daı birlesken is-áreketter arqasynda sharýa qojalyqtary mal basynyń sany men sapasynyń artýyna qol jetkizýmen birge, tu­raqty mal satyp alýshynyń kepildigine ıe bolady. Qarajaty mo­laıyp, sharýasy da túzele bastaıdy. Búginde «Sybaǵa» baǵdar­la­masyna sáıkes, oblysymyzda asyl tuqymdy iri qara ósiretin árqaı­sy­sy 1000 bastan 5  sharýashylyq pen árqaısysy 1 myńnan 5 myń basqa deıin 5 mal bordaqylaý alańy jáne 180 fermerlik sharýashylyq qurý josparlanyp otyr. Jambyl oblysy.