Elordanyń mádenı ómirindegi eleýli jańalyqtyń biri elý jyldan astam ýaqyttan beri Almaty shaharymen bite qaınasqan áıgili «Qazaqkonsert» uıymynyń Astana tórinde qaıta jańǵyrýy boldy. Osyǵan oraı Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń «Qazaqkonsert» memlekettik konserttik uıymy» RMQK dırektory Saltanat Seıdimbekke suraqtar qoıǵan edik.
– Saltanat Aqseleýqyzy, jýyrda ǵana «Qazaqkonserttiń» jańa qoıylymyna, ıaǵnı, mamandandyrylǵan tuńǵysh teatr mıýzıkline kýá boldyq. Basylymymyz «Endi bizde mıýzıkl de bar!» dep súıinshileı jarııalady. Odan bólek, eń basty jańalyq sizderdiń Astanaǵa qonys aýdarýlaryńyz desek, qatelespeıtin shyǵarmyz. Kóshterińiz kólikti bolsyn.
– Rahmet. Iá, Elbasymyz N.Nazarbaevtyń tikeleı bastamasymen ústimizdegi jyldyń qańtar aıynda Astana tórinen oryn tepken «Qazaqkonserttiń» qadamy sátti bastaldy deýge bolady. Oǵan ózderińiz de kýá boldyńyzdar. «Qazaqkonserttiń» elordadaǵy ashylýynda óner ordasynyń negizinde qurylǵan «Astana mıýzıkl» teatrynyń tusaýy kesildi. Kórermen nazaryna usynylǵan «Dostar serti» mıýzıkli týraly qazir oń pikirler aıtylyp jatyr. Bul bizge úlken qýanysh, jańa serpin syılady. Ol sondaı-aq júz paıyz taza qazaqstandyq ónim. Lıbretto avtory – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Baqyt Qaıyrbekov, qazaq tilinde sóıletken dramatýrg, aýdarmashy – Ánnás Baǵdat, qoıylymǵa arnaıy mýzyka jazǵan kompozıtor – Artýr Orenbýrgskıı, qoıýshy-rejısser – Eslám Nurtazın, horeograftar Ásem Sharıfýllına men Dáýlet Muratbekov – bári de ózimizdiń óner maıtalmandary. Mıýzıklde qazaqtyń kórnekti kompozıtorlary Sh.Qaldaıaqov, E.Hasanǵalıevtyń, aty ańyzǵa aınalǵan «Dos-Muqasannyń» jáne halyq ánderi oryndaldy. Oǵan qosa, jańadan jazylǵan mýzykalyq týyndylar da kórermen kóńilinen shyqty.
Jalpy, mıýzıkl – teatr, mýzyka, bı, án, kórkemsýret, akrobatıka, ssenografııa, grım sııaqty ónerdiń barlyq túrin qamtıtyn san túrli shyǵarmashylyqtyń sıntezi, ozyq tehnologııanyń qosyndysy deý durysyraq. «Dostar sertindegi» dekorator, dybys jáne jaryq qoıýshy rejısserler, ekranǵa beıneázirleýshiler de ózimizdiń mamandardyń qajyrly eńbegi. Iаǵnı, «Qazaqkonsert» – eldordanyń mádenı ómirine jańasha lep ákeldi desek artyq bolmas.
Elordaǵa kóshýge baılanysty suraǵyńyzǵa keler bolsaq, «Qazaqkonsert» – qazaqtyń ulttyq brendi, respýblıkamyzdyń mádenıet salasyndaǵy baıyrǵy ujymdarynyń biri. Tarıhy tereńnen bastalatyn «Qazaqkonsertke» bıylǵy jyly qaıta jańǵyrýdyń sáti tústi. Jańasha keıippen Astana tórinen oryn alǵan uıymǵa «Qazaqstan» ortalyq konsert zalynyń ǵımaraty berildi.
Al Almatyda kásiporynnyń fılıaly jumys isteıdi. Ol jaqtaǵy fılıal dırektory – tanymal kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi Altynbek Qorazbaev.
Sóıtip, Qazaqkonserttiń Astanada jaıǵasýy elimizdiń mádenıet salasynda eleýli, al elordanyń mádenı ómirinde ataýly oqıǵalardyń biri boldy. Mine, osylaısha ajary ashylǵan atalmysh óner ujymyna ekinshi márte dem-tynys berildi.
– Shyǵarmashylyq ujym týraly áńgimeleseńiz. Qandaı toptar, ansamblder, teatrlar, jeke ánshiler bar quramdaryńyzda?
– «Qazaqkonsert» – qazaq óneri men mýzykasynyń keshegi men búgingisin úndestirgen altyn kópir ispettes. Ol óziniń elý jyldan astam tarıhynda óner jolyndaǵy asa daryndy ul-qyzdardy kúlli elimizge, odan qalsa shetelderge áıgilep keledi. Búginde, memlekettik konserttik uıymda Qazaqstannyń halyq ártisi Aıman Musaqojaevanyń bastamasymen qurylǵan «Akademııa solıstov» kameralyq orkestri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, kompozıtor Seken Turysbek jetekshilik etetin folklorlyq-etnografııalyq ansamblder kórermen qoshemetine ıe. Budan bólek, elimizdiń úzdik úshtigi, mádenıet qaıratkeri Tımýr Ýrmancheev jetekshilik etetin memlekettik «Forte trio» álemniń kóptegen elderine jaqsy tanymal ujym der edik.
«Qazaqkonserttiń» quramyna qabyldaný óner bıigine shyǵýdy armandaǵan árbir jastyń basty maqsaty bolǵan, ol qazir de solaı. Búgingi óner ujymynyń quramynda kórermen kózaıymyna aınalyp úlgergen jas ánshiler – Azamat Jyltyrkózov, Álisher Karımov, Dımash Qudaıbergenov, Nurbolat Abdýllın sııaqty halyqaralyq baıqaýlardyń laýreattary bar.
«Qazaqkonsert» – tek úzdikterdiń úzdigi, eń talantty degen óner ıeleriniń ortasy. Atalmysh óner ujymy respýblıkamyzdaǵy ónermen baılanysty eń iri oqý ordalarynyń stýdentteri arasynda irikteý ótkizip, sol talantty jastardyń negizinde «Astana mıýzıkl» teatry qurylǵany osynyń dáleli.
– El táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qarsańyndaǵy tynys-tirshilikterińiz qandaı?
– «Qazaqkonserttiń» Astana tórindegi qutty qadamy el Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereıtoıymen tuspa-tus kelip otyr. Muny Qazaqstannyń mádenı ómirindegi jańa bir beles, sahna tórinde jańa esimderdiń juldyzy janǵan sát dep baǵalaýǵa bolady. Sondyqtan, Táýelsizdiktiń mereıli toıyna oraı aldyńǵy tolqyn óner ıeleri jáne jas ánshilerdiń qatysýymen jeltoqsan aıynda úlken konsert berýdi josparlap otyrmyz.
Sonymen qatar, qazaq ónerin shetelde keńinen tanystyrý jáne alys-jaqyn memlekettermen mádenı-rýhanı baılanysty odan ári jaqsartý maqsatynda ári Qazaqstannyń mádenı kúnderi aıasynda qarasha aıynda Italııada merekelik konsert ótkizý josparymyzda bar.
– Qazirgi ýaqytta shoý-bızneste demeýshisiz damý múmkin emes qoı. «Qazaqkonsertke» kimder qoldaý kórsetedi?
– Biz tikeleı Mádenıet jáne sport mınıstrligine qarasty uıymdar tizimindemiz. Osy oraıda mınıstrlik tarapynan «Qazaqkonserttiń» jańasha turpattalýyna bastamashyldyqpen úlken kóńil bólindi. Eń aldymen kásibı mamandanǵan, talaby taýdaı talantty jastardyń jumyspen qamtylýyna jaǵdaı jasaldy. О́zderińiz biletindeı, jaqynda tusaýy kesilgen «Astana mıýzıkl» teatry ártisteriniń bári jastar, tipti, keıbiri endi ǵana qolyna dıplom alatyn mamandyq ıeleri. Búgingi tańda bul jas daryndardyń barlyǵyn «Qazaqkonsertke» turaqty jumysqa qabyldadyq.
– «Qazaqkonserttiń» keleshegi týraly aıtsańyz.
– Qazirgi ýaqytta «Qazaqkonsert» óziniń damý tujyrymdamasyn belgilep, baǵyttaryn aıqyndap qoıdy. Dástúrge baı óner ordasy klassıkalyq, dástúrli jáne estradalyq janrdaǵy mýzykalardy damytý boıynsha aýqymdy jumystardy jańa sıpatta jalǵastyra bermek.
Elordada oryn teýip, ánsúıer qaýymmen qaıta qaýyshqan «Qazaqkonsert» rýhanı ımıdjge jaǵymdy áser etip, mádenıet ınfraqurylymynyń damýyna septigin tıgizeri sózsiz. Sebebi, Astana búginde – ǵylym men bilimniń ordasy, iskerliktiń ortasy ǵana emes, jastarymyzdy jarqyn bolashaqqa bastaıtyn mádenıettiń besigine aınaldy. Qazirgi tańda mádenıet pen onyń áleýetin damytý kóptegen álem memleketteriniń mańyzdy damý basymdyqtarynyń qataryna kiredi. Olaı bolsa, Qazaqstandyq mádenıet te jahandyq mádenı únqatysýdyń belsendi qatysýshysyna aınalýy tıis. Ol úshin básekege qabiletti mádenı orta qalyptastyrýdyń mańyzdylyǵy aıtpasa da túsinikti.
Aldaǵy kúnge josparyn júıelep alǵan «Qazaqkonserttiń» basty baǵyty – básekege qabiletti ortany qalyptastyrý. Qazaq óneriniń qara shańyraǵy Astananyń mádenı ómirin aıshyqtap, jańasha serpin beredi dep senimmen aıtýǵa bolady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan»
