Sarapshylar kezdesýi

Parlament Májilisinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zań­na­malyq aktilerine zańdy tulǵalardyń qylmystyq jaýapkershiligin engizý máselesi boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qa­zaqstan Respýblıkasy zańynyń jobasyn talqylaý» taqyrybynda ha­lyqaralyq sarapshylardyń qatysýymen kezdesý bolyp ótti. Májilistiń Zańnama jáne sot-qu­qyqtyq reforma komıteti uıymdas­tyr­ǵan sarapshylyq kezdesýge Parlament depýtattary, memlekettik organ­dardyń, halyq­aralyq jáne úkimettik emes uıymdardyń ókilderi, Qazaq­stan­nyń, Moldova men Lat­vııanyń jáne Avstrııanyń ǵalym­dary men sa­rapshylary qatysty. 2008 jyly Qazaqstan «Birikken Ulttar Uıymynyń Sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy konven­sııa­syn» jáne «Birikken Ulttar Uıy­mynyń Trans­ult­tyq uıym­das­qan qylmysqa qarsy kon­vensııasyn» ratıfıkasııalaýyna baı­lanysty, bizdiń elimiz zańdy tul­ǵa­larǵa qylmystyq, azamat­tyq-qu­qyq­­tyq jáne ákimshilik jaýapkershilik belgileý, sondaı-aq otandyq zańna­ma­ny halyq­aralyq standarttarǵa sáı­kes­­ten­­dirý jóninde mindetteme alǵan-tyn. Sonymen qatar, zańdy tul­ǵa­larǵa qylmystyq jaýaptylyqty engizý Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti­niń 2009 jylǵy 24 tamyzdaǵy №858 Jarlyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblı­kasynyń 2010 jyldan 2020 jyl­ǵa deıingi kezeńge arnalǵan Qu­qyqtyq saıasat tujyrymdama­sy­men kóz­delgen, ol memlekettiń nor­ma­tıv­tik-quqyqtyq aktileri­niń jobalaryn ázirleý úshin uzaq merzimdi perspek­tıvaǵa negiz bolyp tabylady. «Qazaqstan Respýblıkasynyń keı­bir zańnamalyq aktilerine zań­dy tulǵalardyń qylmystyq jaýapkershiligin engizý máselesi boıynsha ózge­rister men tolyq­tyrýlar engizý týra­ly» zańnyń jobasy zańdy tulǵa jáne onyń quryltaıshylarynyń múd­dele­ri­ne kompanııalardyń bas­shy­lary men menedjerleri tarapynan qyl­mystar­dy jasaýdy tejeý jáne aldyn alý maqsatynda ázir­lengen. Zańdy tulǵalardyń qylmys­tyq jaýap­tylyǵyn tek birqatar ekono­mı­kalyq (14 qylmys qu­ramy), ekolo­gııa­lyq (12 qylmys quramy), sybaı­las jemqorlyq (1 qylmys quramy) jáne terrorıstik (4 qylmys quramy) qyl­mystar úshin belgileý usynylýda. Bul jaǵdaıda qylmystyq jaýap­ty­lyqqa zańdy tulǵanyń paı­dasyna nemese sonyń múdde­sine qatysty áre­­ket etken jáne tikeleı qylmys ja­sa­ǵan jeke tulǵa da, tıisinshe zań­dy tulǵa da tartylady. Zańdy tulǵa­larǵa myna jazalar qoldanylady dep kú­tilý­de: aıyppul, belgili bir qyzmet­pen aınalysý quqyǵynan aıyrý nemese zańdy tulǵany taratý. Osy basqosýdyń maqsaty zańdy tulǵalardy qylmystyq jaýaptylyq­qa tartý týraly shet el zańnamasynyń tá­jirıbede qol­danylýyn shet eldiń qol­da­nystaǵy zańdaryn berilgen zań jo­ba­synda kózdelgen normalarmen sa­lys­tyrmaly taldaý arqy­ly zertteý boldy. Májilistiń Zańnama jáne sot-qu­qyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵa­sy Rahmet Muqashev kirispe sóz sóı­lep, qylmystyq jaýapkershilikti kúsheıtýdegi zańdardy zerdeleýde osy sharanyń mańyz­dylyǵyna toqtaldy. Avstrııanyń Gras ýnıversı­tetiniń qylmystyq quqyq pro­fessory Rıchard Soıerdiń zańdy tulǵalardy qylmystyq jaýapkershilikke tartý týraly zań­na­ma­ny qol­daný tájirıbesi týraly baıandamasy tyńdaldy. Kelesi kezekte Latvııa Res­pýb­lıkasynyń memlekettik kiris qyz­meti­niń qarjy polısııasy dı­rek­torynyń orynbasary, tergeý bóliminiń basshy­sy Lıýbov Shvesova, Latvııa Respýb­lı­kasy Bas prokýratýrasynyń uıym­das­qan qylmystar jáne basqa da ma­man­dandyrylǵan salalar boıynsha bas prokýrorynyń orynbasary Elga Ionıkane kún tártibindegi másele boı­ynsha óz oılaryn or­taǵa saldy jáne óz elderindegi tájirıbelermen bólisti. Sonymen qatar, Moldova Res­pýb­lı­kasynyń Jemqorlyqpen jáne eko­nomıkalyq qylmystar­men kúres orta­lyǵynyń zańnama jáne jem­qor­lyq­qa qarsy saraptama basqarma­sy­nyń bas ınspek­tory Kýpcha Valerıı, Moldova Res­pýblıkasynyń sybaılas jem­qorlyqqa qarsy kúres prokýra­týra­synyń sybaılas jemqorlyq­pen kúres bóliminiń III sanattaǵy zańgeri Kasır Aleksandr sóz sóıledi. Májilis depý­tat­tary­nyń suraqtaryna jaýap berdi. Dóńgelek ústelde Májilis depý­tat­tary Svetlana Bychkova, Aıgúl Soloveva, Elýbaı Orazalınov, Serik Temirbolatov, Lıýdmıla Hochıeva, Ramazan Sárpe­kov, Olga Kıkolenko, Vıktor Rogalev, Baýyrjan Smaıylov, Irak Elekeev sheteldik sarapshylarǵa suraqtar qoıyp, óz oılaryn ortaǵa salyp, pikir almasty. Osy kezdesýdi júrgizgen Zań­nama jáne sot-quqyqtyq reforma komı­te­ti­­niń múshesi, depýtat Nıkolaı Týreskıı qorytyndy sóz sóılep, mund­aı basqosýlar­dyń zań shyǵarý qyzme­tin­de óte paıdaly ekenin atap kórsetti. «Egemen-aqparat».