Sýbsıdııa alý úshin aldymen ónimdi satý qajet

Senat depýtattary M.Bortnık pen J.Sársenqulov Úkimet basshysy K.Másimovtiń atyna saýal joldap, onda Aqtaý qala­syn­daǵy «QazAzot» JShS-niń mıneraldyq tyńaıtqyshtar shy­ǵarý zaýytynyń basynda­ǵy problemalardy kótergen edi. Túıip aıtqanda, ahýal tó­men­­degishe qalyptasyp otyr eken. Senatorlar ekonomıkanyń qı­yn­dyq kórgenine qaramastan, atal­ǵan zaýyt óz kadrlary men qural-jabdyqtaryn saqtap qalýmen qa­tar, jańa ónim de shyǵara basta­ǵan­dyǵyn aıtady. О́ndiris ornyn qaıta qurylymdaýǵa jáne jańar­tý­ǵa «QazAzot» JShS tarapynan 70 mıllıon teńge salynyp, endi ol óz ónimin 300 myń tonnaǵa jetkizýdi mejelegen eken. Sýbsıdııany mıneraldyq tyńaıtqyshty qazaq­stan­dyq aýyl sharýashylyǵy taýar­laryn óndirýshilerge jetkizý maqsatynda Úkimettiń 2009 jylǵy 17 aqpandaǵy №164 qaýlysyna, sondaı-aq Úkimet basshysynyń ózi qatysqan Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi, «QazAzot» JShS jáne «QazAgro» Ulttyq holdıngi» AQ arasyndaǵy memorandýmǵa sáıkes kásiporyn 2009 jyly jalpy kó­lemi 72 myń tonna ammıak selı­trasyn rynokqa shyǵarýy tıis edi. Depýtattardyń sózderine qaraǵan­da, kásiporyn óz mindettemesin to­lyq oryndaǵan. Eýropalyq Odaqqa ónim jóneltýden bas tarta oty­ryp, qazaqstandyq tutynýshylarǵa bet burǵan. Alaıda Ońtústik Qa­zaq­stan men Almaty oblystary qoı­malarynda 47 myń tonna tyń­aıt­qysh jatyp qalǵan. Tutynýshy­lar­dyń satyp alý qabiletiniń tó­mendiginen 1,5 mıllıard teńgeniń ónimi áli satylmaǵan kórinedi. Endi zaýyt óz shyǵyndaryn jabý maq­satynda bank tarapynan nesıe alyp, qaryzǵa kire bastaǵan. Osy rette halyq qalaýlylary ammıak, azot qyshqyly men ammıak selı­tra­syn óndiretin zaýyttyń basyn­daǵy qıynshylyqqa arashashy bo­lýyn surap, Úkimet basshysy Ká­rim Másimovten «QazAzot» JShS shyǵarǵan ónimderdi memleket ta­rapynan satyp alý jaıyn qaras­tyrýdy suraǵan bolatyn. Muny Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi arqyly elimizdiń aýyl sharýashy­lyǵy ónimderin óndirýshilerge jet­kizýge bolaryn alǵa tarta otyryp, eger jaǵdaıdy túzemese, onda ımporttyq ónimge baılanyp qalý qaýpi bar ekendigin de eskertipti. Máselen, Tájikstan men Túrki­menstan qazirgi tańda О́zbekstan­nyń tyńaıtqyshtaryn tutyna bas­taǵan kórinedi. Úkimet basshysy óziniń jaýa­bynda «QazAzot» JShS ammıak selıtrasynyń tonnasyn 43,5 myń teńgege satqandyǵyn keltirgen. Alaı­da belgilengen 72 myń ton­nanyń ornyna 567 mıllıon teń­geniń sýbsıdııasy boıynsha 32,4 myń tonna jóneltilipti. Jaǵdaı­dyń bulaısha qalyptasýy ónim ba­ǵasynyń joǵary bolýyna soqtyr­ǵan. Al aýyl sharýashylyǵy ónim­derin óndirýshilerdiń ónimdi satyp alýǵa qarjysy jetkiliksiz. Osy rette Premer-Mınıstr bıýdjettik sýbsıdııa tólenýi úshin bıýdjettik baǵdarlama ákimshisine kásip­oryn shyǵyn kórgeni jónindegi qu­jattaryn tapsyrýy tıis eken. Bıýdjettik baǵdarlama sodan keıin ǵana Úkimet nemese jergilikti atqarýshy organ sheshimine sáıkes júzege asatyn kórinedi. Al Úki­mettiń joǵarydaǵy qaýlysyna sáı­kes mıneraldyq tyńaıtqysh­tarǵa sýbsıdııa zaýyttyń óz ónimin satqan kólemine qaraı tólenedi eken. Qoryta kelgende úsh máselege kóńil aýdarǵan jón. Zaýyt óz óni­min tolyq kólemde óndirgeni­men, ony ótkizý qıynǵa soǵyp otyr. Al sharýalardyń tyńaıt­qysh alýǵa aqshalary joq. Úki­met aldymen ónimderińdi ótki­ziń­der, sodan keıin sýbsıdııa tóleı­miz deıdi. Úkimet­tiń qoldaýyn­syz zaýyt óz ónim­derin ótkize almaıtynyn eskersek, aqshanyń aýyly áli alys sııaqty. Asqar TURAPBAIULY.