Zańdar zaman talabymen qaıta jazylyp jatyr

ShYU-ǵa múshe memleketterdiń Ádilet mınıstrleri bas qosty Keshe Almaty oblysyndaǵy «Aqbulaq» bıik taýly shańǵy kýrortynda Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe-memleketter Ádilet mınıstrleriniń tórtinshi otyrysy bolyp ótti. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstri Marat Beketaev tóraǵalyq etken jıynǵa birinshi ret ShYU-ǵa múshe memleketterden bólek, Aýǵanstan men Belarýstiń Ádilet mınıstrleri, sondaı-aq, baqylaýshy-memleketter retinde Iran men Mońǵolııanyń resmı ókilderi qatysty. Bıyl Qazaqstan Shanhaı ynty­maqtastyq uıymyna tóraǵa retinde asa mańyzdy sharalarǵa muryndyq bolýda. Taıaýda TMD elderiniń Jo­ǵarǵy sot tóraǵalarynyń otyrysyna uıytqy bolǵan-dy. Sol sııaqty qarasha aıynda Qazaqstanda ShYU-ǵa múshe-memleketter  Bas prokýrorlarynyń jıyny ótpek. Osylaısha 15 jyldyǵyna aıaq basqan Shanhaı yntymaqtastyq uıymy qaı salada bolsyn óziniń tıimdiligin dáleldeýde. Al «Aqbulaqta» ótken mańyz­dy otyrysta Qytaı Halyq Res­pýb­­lıkasynyń Ádilet mınıstri Aıın Ý, Qyrǵyz Respýblıka­sy­nyń Ádilet mınıstri Jyl­dyz Mambetalıeva, Reseı Federa­sııa­synyń Ádilet mınıstri Alek­sandr Konovalov, Tájikstan Res­pýblıkasynyń Ádilet mınıstri Rýstam Shohmýrad, О́z­bek­­stan Respýblıkasynyń Ádi­let mı­nıstri Mýzaf Ikramov kún tárti­­bine qoıylǵan máseleler boıyn­sha baıan­damalar jasap, óz memle­ketteriniń quqyq qorǵaý baǵytyn­daǵy bastamalaryn ortaǵa saldy. Negizi, bul mańyzdy shara 27 qazan kúni «Shyǵys-Batys» atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııadan bastalǵan bolatyn. Sot sarapshylary qatysqan májiliste sot saraptamasy salasyndaǵy ozyq tájirıbeler ortaǵa salyndy. Al Ádilet mınıstrleriniń tórtinshi basqosýynda birinshi ret birlesken málimdeme jasaldy. Osy jıynda Ádilet mınıstr­leri quqyq qorǵaý baǵytynda óza­ra is-qımyldy odan ári kúsheı­týge ýaǵdalasty. Buǵan sebepter de az emes. Aqparattyq tehno­lo­gııa­lardyń damýy, alys-beris, barys-kelistiń jandanýy kóptegen máselelerge halyqaralyq sıpat berip otyrǵany aıan. Mundaı jaǵdaıda quqyq qorǵaýda bolsyn, qylmystyń aldyn alýda bolsyn memleketter yqpaldasýǵa májbúr. Sondyqtan da ShYU-ǵa múshe memleketter adam quqyǵyn qorǵaýdy damytýǵa járdemdesetin bolady. Sondaı-aq,  otyrys barysynda mı­nıstrler Qazaqstannyń «100 naqty qadam» Ult jospary sheń­berinde quqyq ústemdigi refor­masyn iske asyrý jónindegi tájirı­besine qyzyǵýshylyq bildirdi. Oǵan qosa, zań shyǵarýshylyq qyzmetin boljamdaý jáne jos­parlaý boıynsha tájirıbeler ortaǵa salyndy. Budan bylaıǵy ýa­qyt­ta da Qazaqstan, Qytaı, Qyr­ǵyzstan, Reseı, Tájikstan jáne О́zbekstan azamattarynyń quqyqtyq mádenıetin kúsheıtýdi jandandyra túspek. Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń sheńberinde sot saraptamasy mekemeleriniń aımaqtyq jumys tobyn qurý da talqylandy. Máselen, búgingi tańda Shanhaı yn­tymaqtastyq uıymy alty mem­leketiniń zańnamalyq turǵy­daǵy aqparattyq bazasyna azamattar tegin kire alady. Otyrys kezinde ShYU-nyń resmı saıtyna Uıymǵa múshe memleketter zań­namalarynyń aqparattyq bazasyna silteme qoıý qajettigi de sóz boldy. Jıynǵa birinshi ret baqy­laý­shy elder retinde qatysqan Aýǵan­stan men Belarýstiń Ádilet mınıstrleri, sodaı-aq Iran men Mońǵolııanyń resmı ókilderi de sóz aldy. Mysaly, Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń Ádilet mınıstri Abdýl Basır Anýar óz elinde esirtki zattarymen kúresý jónindegi qor ashylǵanyn, kóknar, apıyn ósirýge tosqaýyl qoıý úshin sharalar qolǵa alynyp jatqanyn málimdep, azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa kómek kórsetý baǵytyndaǵy sharalardy jandandyrýǵa múddelilik tanytty. Al Aýǵanstan mınıstri óz elinde quqyqtyq júıeni jetildirip, turmysy nashar turǵyndarǵa quqyǵyn qorǵaýǵa kómektesý isinde áli de óte kóp jumys atqarylýy kerek ekendigin alǵa tartyp otyr. Ásirese, balalar quqyǵyn qorǵaý búgingi Aýǵanstannyń eń kókeıkesti máselesi ekendigin atady. Sebebi, terrorıstik uıymdarǵa jetkinshekter kóp tartylady. Sol sııaqty zorlyq-zombylyqqa jıi ushyraıtyn da balalar. Qazirgi tańda qylmys pen terrorızmniń she­ka­rasy joq ekendigin alǵa tartqan Aýǵanstannyń Ádilet mınıs­tri bul máselede ShYU sııaqty bedeldi uıymmen yqpal­da­sýǵa ázir ekendikterin bildirdi. Jıyndy qorytyndylaǵan Marat Beketaev elimizdegi zańna­malyq reformalar jaıly aqpar bere otyryp: «Qazaqstannyń da zańnamalary jıi jańarady. Bul – zańdardyń jaman jazyl­ǵanynan emes. Ýaqyt talaptary ózgerýde, tehnologııalar damýda. Jańa zańdardyń jobasy me­kemearalyq komıssııalarda keńinen talqylanady», dedi. Jıyn sońynda qatysýshylar biraýyzdan Qazaqstanda mınıstrler otyrysy óte joǵary deńgeıde uıymdastyryldy dep málimdedi. Bul jıyn Shanhaı yntymaqtastyq uıymy memleketteri ádilet or­gandarynyń vedomstvoaralyq yn­tymaqtastyǵyn tereńdetýge yqpal etpek. Otyrys qorytyndysy boıynsha josparlaý jáne úkimettiń zańnamalyq qyzmetin josparlaý, zań qyzmetin kórsetý, azamattar­dyń quqyqtyq mádenıetin damytýǵa jáne olarǵa quqyqtyq kó­mek kórsetýge járdemdesý, sot saraptamasy salasynda ózara yntymaqtastyq, Uıym saıty arqyly azamattardyń jáne ózge de sýbektilerdiń ulttyq zańnamaǵa tegin qol jetkizýin qamtamasyz etý boıynsha sheshimder qabyldandy. Ádilet mınıstrleri ózderi­niń quqyǵyn qorǵaý boıynsha aza­mattarǵa quqyqtyq kómek kórsetý jónindegi yntymaq­tastyǵyn kúsheıtýge ýaǵdalasyp, tarasty. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY