Jastar teatrynyń jańalyǵy

Rejısser N.Jaqypbaıdyń Shyńǵys hany buǵan deıin sahnalanyp kelgen tarıhı tulǵa týraly týyndylarǵa múldem uqsamaıdy Jastar teatrynyń qurylǵanyna bıyl on jyl tolyp otyr. Shyǵar­mashylyq ujym úshin bul oqıǵanyń máni de, mańyzy da aıryqsha. Muny tilge tıek etýdegi sebep, Sh.Aıtmatov pen Á.Kekilbaevtyń «Shyńǵyshan» áfsanasy ómirge kelgeli beri de osynshama merzim ótken. On jyl buryn elorda tórinde boı kótergen jas teatrdyń osy týyndymen ashylýy sirá, tegin bolmasa kerek-ti. – «Keremet jańalyq ashtyq dep eseptemeımiz, biraq jastardyń talǵamyna saı, solardyń tilinde, kópsózdilikten góri oqıǵany áre­ketke qaraı quryp, mýzyka men plastıkaǵa basymdyq berip jumys isteýdemiz. Qazirgi kompıýtermen ósip kele jatqan jastar «Meniń elimde nege Máskeýdegideı, bolmasa Eýropanyń alýan baǵyttaǵy teatrlaryndaı san qyrly teatr joq? Brodveı teatrynyń spek­taklderindeı qoıylymdy men nege óz elimnen tamashalaı almaımyn?» – dep namystanbasyn, álemnen izdeıtin erekshelikti óz elinen, ulttyq ónerinen tapsyn degen maqsat ár qoıylymdy qolǵa alǵan saıyn kókeıimizde turady. Árıne, biz qansha umtylǵanymyzben, eýropalyq, máskeýlik teatrlar bola almaımyz, álemdik klassıkany sahnalaýmen basy bútin sheteldik bolyp ketpesimiz taǵy anyq. Qoıylymdarymyzdan báribir qazaqtyń ıisi ańqyp turady», – deıdi bul jóninde teatrdyń kórkemdik jetekshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Nurqanat Jaqypbaı. «...Jarty álemdi jaýlaǵan jahan ámirshisin tize búktirgen nendeı kúsh?», «Sońǵy demi úzilgenshe, aınalasyn qaharymen qaltyratyp kelgen uly Qahannyń ajaly álsiz áıel­den boldy dese, sener me edińiz?», «Mańdaıǵa jazylǵan taǵdyr­dan pende bitkenniń qashyp qutylýy múmkin be?..» Uly ámirshi – Shyńǵys hannyń tylsymǵa toly talaıly taǵdyryn oqıǵa ózegine aınaldyrǵan qoıylym ómirdiń osyndaı ózekjardy saýaldaryna jaýap izdeıdi. О́mir men ólim, nápsi men sabyr, aqıqat pen ańyz arasyndaǵy adam balasy túsinip bolmas tylsym syrlardyń qatparlaryn ashýǵa umtylǵan sýretkerlik saraptaýdan rejısserdiń Shyńǵys handy ózgeshe kórýge, tulǵa taǵdyryn ózgeshe baıyptaýǵa talpynǵanyn kóresiz. Qoıylym buǵan deıin biz tanyp kelgen qaharyna mingen at pen taq ústindegi jeńimpaz qahan emes, qarapaıym adamı sezimderdi serik etken: qýana otyryp muńaıǵan, sene otyryp jeringen, súıe otyryp bezingen pende Shyńǵys hannyń kúıki tirliktiń kúıbeńine shyrmalǵan kóńil qatparlarynan syr qozǵaıdy. Jáne ol beıne akter, memlekettik «Daryn» jastar syılyǵynyń laýreaty Ádil Ahmetovtiń oıynynda ózindik kórkemdik bıikke kóterilgen. Sonysymen de spektakl kórermenin beı-jaı qaldyrmaıdy. Alladan berilgen shybyn jan pende bitkenge: hanǵa da, qaraǵa da birdeı qymbat, birdeı qasterli ekendigin uǵynasyz. Sóıtip, adamzat tiride eshqashan ólmeıtin ómirdiń osyndaı uly saýaldaryna jaýap tapqandaı, júrekke tıerlik ǵalamat bir tolqynyspen shymyldyq jabasyz. О́nerdiń dittegeni de osy ǵoı... Iá, «Shyńǵyshannyń» mereı­toılyq maýsymnyń basty jańa­lyǵyna aınalýy tarıhı zańdylyq sekildi. Jeńimpaz jaıly shyǵar­mamen tý tikken teatr, kúni búginge deıin sol baıraqty tómen túsirmeı, óner alamanynda dáıim jeńimpaz bolyp keledi. Eske sala ketsek, 2010 jyly Almatydaǵy Azııa memle­ketteriniń III halyqaralyq teatrlar festıvalinde atalmysh qoıylym «Úzdik rejıssýra» jáne «Úzdik Shyńǵyshan róli» atalymyndaǵy qos birdeı júldeni qanjyǵasyna baılasa, osy jyldyń qyrkúıek aıynda Belarýs Respýblıkasynyń Brest qalasynda ótken Halyqaralyq «Belaıa Veja – 2016» festıvalinde «Eń áserli qoıylym» («Za zrelıshnoe voploshenıe poetıcheskıh prıtch») nomınasııasynda jeńimpaz dep tanyldy. Bul – baıtaq sapardyń basy ǵana. Alda áli talaı jeńister kútip tur... Nazerke JUMABAI ASTANA Sýretti túsirgen Orynbaı BALMURAT