О́mir ótkelderi

Men Ýara Nurseıitovpen 1960-shy jyldary tanysqan edim. Ol kezde Gorodeskıı orta mektebiniń dırektory qyzmetindemin. Qalamy ushqyr jýrnalıstiń oblystyq «Lenın týy» gazetinde isteıtinin syrttaı biletinmin. О́tkir syn, problemalyq maqalalary men ocherkteri jıi jarııalanyp turatyn. Sóılese kele jibekteı minezine, kishipeıildiligine tánti boldym. Qarap otyrsaq, Ýákeńniń júrip ótken ómir ótkelderi ózge­lerge úlgi bolarlyq. Eń­bek jolyn aýatkomnyń is basqarý­shy­lyǵynan bastap, biraz tájirıbe jınaqtaǵannan keıin 1935-1938 jyldary Almaty jýrnalıstıka ınstıtýtynda oqıdy. Ony úzdik támamdaǵannan keıin Qyzyljar óńirindegi jalǵyz qazaqsha basylym – «Lenın týy» gazetine jaýapty hatshy etip jiberiledi. Keıin úgit jáne nasıhat bólimine jetekshilik etedi. Soǵys bastalǵan kezde 101-shi derbes atqyshtar brıgadasynyń quramynda «Otan úshin» atty qazaq gazetin shyǵarýǵa atsalysady.Redaktor etip taǵaıyn­dalyp, kóshpeli baspahana uıymdastyrady. Gazet betinde qazaqtyń halyq aqyny Nurpeıis Baıǵanınniń Máskeýdegi erlikpen qorǵaǵan 28 qazaqstandyq panfı­lovshylardyń eren erligi týraly dastany jarııalanyp, jas jaýyngerlerdiń Otanǵa degen patrıottyq sezimin kóterip tas­taıdy. Kishi komandır Muzafar Álim­baevtyń da otty jyrlary basylady. Saıası bólim komıssary Ýákeńe gazettiń redak­torlyq jumysy partııalyq tap­syrma retinde júktelse de, adal atqarady. Kalının, 1-shi Prıbaltıka maıdandarynda shaıqastarǵa qatysyp, qandy joryqtardy bastan ótkeredi. Ol týraly K.Ábenovtiń «Operasııa «Mars». Kazahı v «Dolıne smertı» degen kitabynda jaqsy baıan­dalǵan. Podpolkovnık Hakim Bekishev te «Batalon, alǵa!» kitabynda onyń esimin súısinis­pen ataıdy.Ýákeńniń jıeni Maǵjan Qaharmanov izdestirip júrip maıdangerdiń nagradaǵa usynylǵan qujatyn taýyp alady. Onda bylaı delingen: «V nastýpatelnyh boıah s 27 po 29 sentıabrıa 1943 goda za naselennye pýnkty Verhove ı Senkovo Sýrajınskogo raıona Vıtebskoı oblastı maıor Nýrseıtov proıavıl sebıa mýjestvennym ı otvajnym rýkovodıtelem. Nahodıas vse vremıa v boevyh porıadkah on ýmelo rýkovodıl partııno-komsomolskımı organızasııamı ı dobıvalsıa avangardnoı rolı kommýnıstov-komsomolsev v boıý, v rezýltate chego boısy batalona ne smotrıa na jestokıe kontratakı protıvnıka vybılı ego ız zanımaemyh ım vygodnyh v taktıcheskom otnoshenıı rýbejeı naselennogo pýnktov Verhove ı Senkovo. V etom boıý Nýrseıtov byl tıa­jelo ranen – poterıal pravýıý rýký.Tov. Nýrseıtov dostoın pravıtelstvennoı nagrady ordena «Otechestvennoı voıny 1-ı stepenı». Soǵystan aýyr jaraqatpen oralǵan jas jaýyngerdi Kókshetaý oblystyq «Kókshetaý pravdasy» gazetiniń redaktory etip taǵaıyn­daıdy. KOKP Ortalyq komıteti janyndaǵy Joǵary partııa mektebin bitirgen soń Aqmola oblystyq «Esil pravdasy», «Tyń ólkesi», «Batys Qazaqstan», «Za­padnyı Kazahstan» gazette­rine basshylyq jasaıdy. Densaý­lyǵyna baılanysty 1967 jyly elge oralyp, eńbek jolyn «Lenın týy» gazetinde abyroımen jalǵastyrady. «Ol mádenıet bólimine jetekshilik etken tusta kóptegen jas talanttardyń tu­saýyn kesti. Bilimdiligine qosa adamgershilik qasıetterimen erek­shelenetin», dep eske alady áriptesteri. Qyryq jyldaı ǵumyryn jýrnalıstıka salasyna arnady. L.Lınkovtyń «Kapıtan Staroı cherepahı» degen kitabyn qazaq tiline aýdardy. Respýblıkalyq dárejedegi derbes zeınetkerlikke shyqsa da, qol qýsyryp otyra almady. Qoǵamdyq jumystarǵa belsene aralasty. «Jaraly oń qoly jumys istemeı qalǵanda sol qo­lymen jazatyn. Ol tipti sol qolymen fortepıanoda oınaýdy da meńgerip aldy. Qazaqtyń halyq ánderin óte unatatyn. Anamyz ekeýi qosylyp «Balqadısha», «Maýsymjan», «Eki jıren» taǵy basqa halyq ánderin naqyshyna keltirip aıtatyn. «Qyz Jibek» operasynyń arııalaryn kelistirip shyrqaıtyn», dep eske alady qyzy Mıra. Abzal azamattyń soǵystaǵy erlikteri men shyǵarmashylyq eńbekteri joǵary baǵalandy.          I dá­rejeli Otan soǵysy jáne eki márte «Qurmet Belgisi» orden­­derimen, kóptegen medal­dar­­men marapattaldy. Onyń esi­mi Rjevsk qalasynda orna­tyl­ǵan memorıaldyq taqtaǵa jazyl­ǵan. Zaıyby Bıkash ekeýi 6 bala tárbıelep ósirdi. Búginde orny oısyrap turǵan kórnekti jýr­nalısti, bilikti redaktordy týǵan týystary, urpaqtary, ony biletin joldastary men áriptesteri eske alyp, 100 jyl­dyǵyn úlken iltı­patpen atap ótti. Qaırolla MUQANOV, ólketanýshy   Soltústik Qazaqstan oblysy