Soltústik nege sosıalızmmen qoshtaspaıdy?

Aımaq basshysy Erik Sultanovtyń tóraǵalyǵymen ótken ákimdiktiń otyrysynda tilderdi damytý basqarmasynyń basshysy Kemel Ospanov habarlama jasap, «Tilder týraly» Zańnyń atqarylý barysymen tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, memlekettik tildiń qoldanylý aıasyn keńeıtýge erekshe ekpin berilgen. «Tilderdi oqytý ortalyǵy» kommýnaldyq memlekettik mekemesinde qurylǵan 140 topqa 2500-deı memlekettik qyzmetshi qatysady. 120 topta qazaq tili oqytylady. «Qaztest» júıesi boıynsha 2500 adam synaq tapsyrǵan. Alaıda, atqarylǵan keshendi sharalarǵa qaramastan, til tóńiregindegi túıtkilder az emes. Kemel Qarashauly qynjyla atap ótkendeı, basqarma jetekshileri men jaýapty mamandardyń oqytý kýrstaryna qatysý belsendiligi tómen. Til týraly zańnamanyń oryndalýy aýdan ákimderi tarapynan júıeli qadaǵalanbaıdy. Jıynda shyǵys jáne kiris qujattarynyń memlekettik tildegi úlesi 98-88 paıyz degen sıfr kóldeneń tartyldy. Osy derek qanshalyqty qısyndy, aýdarmanyń úlesi neshe paıyz degen saýal qoıylsa, jaýap aıtý qıyn. О́ıtkeni, bul baǵytta monıtorıng júrgizilmeıtindikten, dál esebin alý múmkin emes. Eń soraqysy sol, patshalyq Reseıdiń otarlyq ezgisin, qylyshynan qan tamǵan keńestik zamannyń totalıtarlyq belgisin eske túsiretin, Táýelsizdigimizdiń eshqandaı ólshemderimen qabyspaıtyn eldi mekender, jer-sý, kóshe attary jarty myńǵa jeteǵabyl. Oblys ortalyǵynda 350-deı kóshe bolsa, shırek ǵasyr bederinde solardyń besten biri ǵana ózgertilgen. Baıandamada keltirilgendeı, Lenınniń atynda – 79, Komsomoldyń qurmetinde – 68, Oktıabrdi ulyqtaıtyn – 52, Sovetpen jylap kórisetin 74 aýyl men kóshe áli kúnge deıin murty buzylmaı tur. Antonovka, Lavrovka, Dolmatovka sekildi dúbara ataýlardan kóz súrinedi. Dzerjınskıı, Kalının, Pýgachev, Razın, Ermak, Ýlıanov, Ilıch jáne taǵy basqalarynyń rýhtaryn áspetteý tyıylmaı keledi. Kerisinshe, jurtshylyq qansha ótinse de, Qojabergen jyraý, Abylaı han, Segiz seri, Aqan seri, Úkili Ybyraı, Kenesary sekildi tulǵalar týǵan jerinde ógeıdiń kúıin keshkendeı áser qaldyrady. Onomastıka salasyndaǵy jumysty júıelendirý, birizdendirý, ıdeıalyq jaǵynan eskirgen ákimshilik aýmaqtardyń, eldi mekenderdiń attaryn ózgertý baǵytynda atqarylýy tıis naqty sharalardy belgilegen Erik Hamzauly qazaq tilinde júrgiziletin shyǵys qujattarynyń úlesin 100 paıyzǵa jetkizýdi, Qazaqstan tarıhyna esh qatysy joq ataýlarǵa, mádenı nysandarǵa qalyń jurtshylyqqa tanymal, belgili aqyn-jazýshylardyń, ǵalymdardyń, qoǵam qaıratkerleriniń esimderin berýdi tapsyrdy. Ol úshin maǵynasy túsiniksiz, úılesimsiz jer-sý attaryn túgendep, saraptaýdy, jan-jaqty taldaý jumystaryn júrgizýdi, turǵyndardyń oı-pikirlerin jete eskerýdi júktedi. «Memlekettik tildi jáne Qazaqstan halqynyń basqa da tilderin damytý» baǵdarlamasyn júzege asyrý memlekettik qyzmetshiler úshin basty mindet bolyp tabylatynyn, al Táýelsiz elimizdiń ustanymyna saı kelmeıtin ataýlardy jańartý qajettigi oblysta aıqyn baıqalyp otyrǵanyn atap kórsetti. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy