Qarııasy bardyń qazynasy bar

«Aınala almaı at ólsin, aıyra almaı jat ólsin» deıdi abyz babamyz Buqar jyraý. Elimizdiń osy kúndegi tolaǵaı tabystary men jarqyn jetistikterin kóńilimiz marqaıyp sóz etkende eń aldymen «tatýlyq» deıtuǵyn qazaqtyń qasıeti eriksiz oıǵa oralady. Álbette, asqaraly asýlardy baǵyndyryp, táýelsizdigimizdi tuǵyrly da baıandy etý áste ońaı bolǵan joq. Keń-baıtaq elimizdiń aǵa urpaǵy, onyń ishinde qutty qonys, Qydyr qonǵan juldyzy bıik Jýalynyń ardagerleri de egemendiktiń qadirine jetip, elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti, Elbasy Nursultan Ábishulynyń ólsheýsiz eńbegin joǵary baǵalap, elde júrgizilip otyrǵan salmaqty da salıqaly saıasatyn únemi qoldap keledi. Tamyrsyz aǵash bolmaıtyny sııaqty taǵdyrsyz halyq bolmaıdy. Qazaq halqy – talaı qıyndyqtardy jeńgen, bolashaǵyna baıyppen, úmitpen, senimmen qaraǵan taǵdyrly halyq. Tarıhtyń tereńine kóz tastasaq, halqymyzdyń qıyn-qystaý joldardan ótkenin kóremiz. Árige barmaı-aq, Uly Otan soǵysyn alaıyq. Sol sum soǵysta qanshama adam qyrylyp ketti. Onyń ishinde sol kezde ortaq Otanymyz sanalǵan Keńester Odaǵyn qorǵaý jolyndaǵy qandy shaıqastarda jýalylyq azamattar da Jeńisti jaqyndatýǵa zor úlesterin qosty. Dańqty jerlesimiz, kóziniń tirisinde-aq Alashtyń aıbozyna aınalyp ketken batyr aǵamyz Baýyrjan Momyshulynyń sózimen aıtsaq, bul Jeńis bizge arzanǵa túsken joq. Bir ǵana Jýalydan attanǵan kisilerdiń ishinde 2636 jerlesimiz maıdan dalasynda kóz jumsa, 1342 jerlesimizge týǵan jerdiń dám-tuzy buıyryp, elge Jeńispen oraldy. Dana halqymyz: «О́tken kúnnen alys joq, keler kúnnen jaqyn joq» deıdi. Uly Jeńisti jaqyndatqan ardagerlerdiń qatary da meılinshe sırep qaldy. Búginde Jýaly aýdanynda Uly Otan soǵysyna qatysqan nebári 7 ardager ǵana qaldy. Al eńbek maıdanynda ter tógip, Jeńisti bilek kúshimen jaqyndatqan 502 tyl eńbekkeri ortamyzda júr. Bizdiń aqsaqaldar qaýymy ótken ǵasyrdyń, ótken qoǵamdyq formasııanyń ońdy jaqtaryn da, aýyrtpalyqtaryn da bastan keshti. Keńes Odaǵy ydyrap, eldegi óndiris oryndary jappaı jabylyp, jumyssyzdyq jaılaǵan qıyn tusta da aǵa býyn ustamdylyq pen kóregendik tanytty. Jańa ǵasyr men jańa qoǵamnyń asýlaryn baǵyndyryp, táýelsizdiktiń eń áýelgi qaz-qaz basqan qadamdaryn nyǵaıtýǵa úles qosty. Áli de sol baǵyttan aınymaı, el damýy men urpaq bolashaǵy syndy ıgi de izgi ister jolynda aıanbaı eńbek etip keledi. Aýdanda 52 myńdaı halyq bar desek, onyń ishinde ardagerlerdiń, aqsaqaldardyń alar úlesi de aıtarlyqtaı. Soǵys jáne eńbek ardagerleriniń, zeınetkerlerdiń kúndelikti tynys-tirshiligin jan-jaqty qadaǵalap, qoǵamdyq is-sharalarǵa tartý arqyly olardyń ómirlik baı tájirıbelerin durys paıdalanýdy aýdandyq ardagerler keńesi men keńestiń bastaýysh uıymdary myqtap qolǵa alǵan. Aýdan boıynsha barlyq eldi mekende 73 bastaýysh uıym jumys isteıdi. Olar aýyldyq okrýgtiń ákimderimen, basqa da memlekettik mekemelermen tyǵyz baılanys ornatqan. Barlyq bastaýysh uıymdardyń janynan jastarmen jumys júrgizý jónindegi komıssııalar qurylǵan. Bul komıssııalar jergilikti ákimdik, qoǵamdyq birlestikter jáne quqyq qorǵaý organdarynyń kómegine súıene otyryp, memlekettik jastar saıasaty aıasynda tıisti is-sharalardy júrgizip keledi. Ardagerler turaqty túrde jastarmen, mektep oqýshylarymen kezdesip, kórgen-túıgenderin, ómirlik baı tájirıbelerimen bólisip, aqyl-keńes berýden jalyqqan emes. Sonyń nátıjesi bolar, aýdanymyzda úlkendi syılaıtyn, otanshyl, ór rýhty jas­tar býyny ósip keledi. Iá, elimizdiń bolashaǵy jastardyń qolynda. Osy turǵyda bul ıgi jumystardy ári qaraı shırata túsetin bolamyz. Elimizdiń aldynda álemdegi damyǵan 30 memlekettiń qataryna kirý mindeti tur. Oǵan tolyq múmkindik te bar. Osyndaı mol múmkindigimiz, basty baılyǵymyz – densaýlyqqa kóbirek kóńil bólinse, onyń ishinde qarttarǵa laıyqty qamqorlyq kórsetilse degen de tilek bar qarııalardyń kóńil túkpirinde. Aǵa býyn ókilderi uzaq jasap, memlekettiń, óz urpaǵynyń qamqorlyǵyna bólenip, aqylyn aıtyp júrse qýanysh emes pe? Qazaq – qashanda sabyrly halyq. Dáýirler ótedi, býyn almasady. Jańa urpaq, jas býyn jańasha oılaıtyn da bolar. Sol jańashyldyq, jasampazdyq, erjúrektilik aǵa býyn ókilderinen juǵysty bolǵanyn aıtýǵa tıispiz. Sondyqtan Táýelsizdiktiń qadirine jetip, aǵa urpaqtyń jankeshti eńbekteri men eren erlikterin bir sátke de umytpaý qajet. Qarttaryn qadirlegen eldiń keleshegi kemel, bolashaǵy jarqyn bolatynyn esten shyǵarmaıyq, aǵaıyn. Jaras MURATAI, Jýaly aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy, Jambyl oblysynyń qurmetti azamaty