Jármeńke jalǵasady

Naryq zańdylyǵynyń qa­tal­dy­ǵynan ba, dúkender men bazar­daǵy azyq-túlik baǵasy sharyq­tap-aq tur. Árıne ony árkimniń qaltasy kótere bermeıdi. Osyǵan baılanysty óńirde baǵany tu­raq­tandyrý maqsatynda tıimdi sharalar jalǵasýda. Máselen, «Nur Otan» HDP oblystyq fılıaly janyndaǵy baqylaý komıssııasy azyq-túlik baǵasyn tómen­detý men múmkindiginshe turaqtandy­rýdy qolǵa aldy. Halyq tutynatyn taýar baǵalaryn zerttep, baǵaǵa turaqty túrde monıtorıng júrgi­zip otyr. Nátıjesi alańdatarlyq ekeni baıqal­dy. Úkimet tapsyrma­synda áleýmettik mańyzdy taýar­lar­dyń 27 túrine shekteý qoıyl­ǵany naqtylanǵan. Shekteýli ba­ǵany buzyp, ony sebepsiz qym­bat­tatqan saýda oryndarynyń bas­shy­lary men jeke satýshylarǵa shara qoldanylatyn boldy. Bul máseleniń bir qyry ǵana. О́ńirde aǵymdaǵy jyly aýyl­sharýashylyq taýarlarynyń ba­ǵa­­syn tu­raqtandyrý maqsatynda qosymsha júz­den asa jármeńke ótkizildi. Oǵan áke­lingen ónimder­diń quny saýda oryn­darynan 15-20 paıyzǵa tómen bolǵan­dyqtan, tutynýshylar rızashy­lyq bildirgeni quptarlyq. Demek, ony damy­tý qajettigi kún tárti­bine qoıy­lýda. Taldyqorǵan qalasynda 3 naýryz­dan bastalǵan jár­meń­ke bir aı boıy jalǵasatyn boldy. Qalaǵa 16 aýdan men 3 qaladaǵy taýar óndirýshiler qa­tysyp, sharýa qojalyqtary óndirgen ónimderin tutyný­shy­larǵa usyndy. Tańertengi 9 shamasynda jármeń­kege ózgelermen qatar keldik. Saýda endi ǵana qy­zypty. Munda Ala­kól, Bal­qash, Qarasaı, Jam­byl, Ile, Talǵar aýdandarynyń taýar óndirýshileri usynǵan jylqy men sıyrdyń, qoıdyń eti samsap tur. Alakóldiń balyǵyn arqala­ǵandar da bar. Qarasaılyqtar kókónis pen baqsha daqyldarynyń túr-túrin, jumyrt­qa, qus etin saýdalasa, ilelikter nan, sút ónim­deriniń, bal, shu­bat, taǵy basqa azyq-túlik túrle­riniń mol qo­ryn ákelipti. Máselen, taýyq etiniń kılosy – 150, kespe túrleri de bazardaǵydan 15-20 teńgege arzan.  Yldym-jyldym qı­myl­daǵan ózin Baqytgúl Tumataeva dep tanystyr­ǵan satýshy sıyr etiniń kılosyn 650-700 teńgeden ólshep, kezektegilerge satý ústinde. Aýylda turǵan soń, tórt túlik mal ustaımyz. Jyl saıyn óz tóli esebinen óskendikten artyǵyn saýdalap, qajeti­mizge jaratamyz. Búgin úsh iri qaranyń etin ákeldim. Mereke jaqyndady ǵoı, baǵa tómen. Oǵan qatarlas Myńbaev pen Shıen aýylynan kelgen satýshylar da taýar­­la­ryn saýdalaý ústinde. Myń­baev­tyq El­mıra qyryqqabattyń kılosyn – 80, qy­zylshany – 85, sábizdi – 75, kartopty – 85, almany 320 teńgeden saýdalaǵan­dyqtan edáýir adam kezekke jınalyp­ty. Baǵanyń qoljetimdi ekendigine bári de rıza. Osy kúngi jármeńkede mıllıonnan astam teńgeniń azyq-túligi tutynýshyǵa usynylǵanyn  bildik. Onyń ishinde 195713 kılo et, 10587 kılo kókónis, 6850 kılo jemis-jıdek jáne  basqa da azyq-túlik túrleri saýdaǵa tústi. Osylaısha, jetisýlyqtar baǵany turaqtan­dy­rý­da baıypty kózqaras tanytyp, sha­harlyqtar jármeńkeniń ıgiligine bólendi. Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy.