Elbasyǵa óńirdegi órkendi ister kórsetildi

Keshe tústen keıin Elbasy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Ońtústik Qazaqstan oblysyna keldi. Munda ol Ordabasy aýdany Badam aýylyndaǵy qus fabrıkasynda bo­­lyp, kásiporyn jumysymen jáne oblystyń údemeli ın­dýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasymen tanysty. Kóktem tústikte óz qýatyna ábden mingen eken, kúnniń qyzýy tóbe kúıdiredi. Aýanyń tempe­ra­tý­rasy bolsa  16-17 gradýs jy­ly­lyqty kórsetip tur. Elba­sy­nyń korteji Shymkentten 30 shaqyrym jerdegi Badamǵa kelgende mundaǵy halyq jeńil kıimmen jeldirip júr. Búgingi kúngi serpindi jo­ba­lar­dyń biregeıi – kúrketaýyq óndirisi. Osy sharýany qolǵa alǵanda bizdiń mamandar qaı el­diń kúrketaýyǵyna tańdaý sala­myz dep bas qatyrǵanǵa uqsaıdy. Toqtaǵany – Kanada. Dúnıe­jú­zi­lik rynokta bási jo­ǵa­ry, ósimtal, eti dámdi, salmaǵy aýyr. Bir kúrketaýyq 25-27 kılo et beredi. Munyńyz – eki ret qar basqan qoı­dyń salmaǵy.   “Orda­ba­sy qus” JShS Kanadadan 76 myń dana jumyrtqa satyp alǵan. Kanadadan Almatyǵa ushaqpen, Alma­tydan Shymkentke oıly-qyrly jol­­darmen saldyraǵan máshı­nemen jetken sol jumyrtqalardan 70 myń bas balapan jaryp shyq­ty. Bul – jaqsy kórsetkish, sa­paly ónim. Ordabasy aýdanynyń Badam aýylynda ornalasqan qus fab­rı­kasynyń quny 3 mlrd. 802 mln. teńge, onyń 3 mlrd. 090 mln. teń­gesi «QazAgroQarjy» AQ jelisi boıynsha qarjylandyrylǵan.   Birinshi kezeńdegi jańa qus fab­rıkasynyń óndiristik qýaty – jylyna bes myń tonnaǵa jýyq kúrketaýyq eti. Bul rette «Qaz­AgroQarjy» AQ sarapshy­lary­nyń baǵalaýy boıynsha, kásip­oryn tolyq óndiristik qýatqa shyq­qanda bıýdjetke túsetin qar­jy shamamen 232,3 mln. teńgeni quraıtyn bolady. Sonymen birge, qus fabrıkasynyń iske qosy­lýy aımaqtaǵy keıbir áleýmettik máselelerdi sheshýge de yqpalyn tıgizbek. Búgingi tańda 270 jumys orny ashylǵan. О́ndiristiń da­mýy­men qatar, qosymsha taǵy da 230 maman jumyspen qamtylady dep kútilýde. Aıta ketken jón, qus fab­rıkasyn salý arqasynda jaqyn ornalasqan Uıaly jar jáne Yn­tymaq aýyldarynyń turǵyndary da tabıǵı gazben qamtamasyz etil­di.  Qus fabrıkasy kúrke­taý­yq ustaý, ósirý jáne ónerkásiptik negizde kúrketaýyq etin óńdeý boıynsha barlyq halyqaralyq talaptarǵa jáne standarttarǵa sáıkes keledi.     Elbasyǵa “Orda­ba­sy Qus” JShS dırektory Murat Taǵaev qus keshenindegi atqarylyp jatqan jumystardy baıandap berdi. Kúrketaýyqtyń ózindik quny – 420 teńge. Qarasha aıynda ákelingen jumyrtqadan shyqqan kúrketaýyqtardyń al­ǵash­qy legi soıysqa tústi. Negizinen ishki rynokqa, anyǵyraq aıtqanda, Shymkent, Astana jáne Almaty qalalaryna shyǵarylyp jatyr. Syrt elderden suranys bar. Qazaqstan qusyna Reseı kóz salyp otyrǵanǵa uqsaıdy. Qus ósirý tehnologııasy Izraılden alynǵan. Búgin barlyq tehnologııalyq talaptar saqta­lyp, ol arnaýly qondyrǵy arqy­ly baqylanyp otyrady eken. Barlyq proseske qajetti jylý, jaryq, ylǵaldyq, t.t. osy qon­dyrǵynyń baqylaýynda. Qus keshenin aralap, jumysy­men tanysqannan keıin Elbasy N.Nazarbaevqa oblys ákimi A.Myr­zahmetov óńirdiń áleýmet­tik-eko­no­mıkalyq damýy jó­nin­de baıandap berdi. «Bıznestiń jol kar­tasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda oblys kásipkerleri men seriktestik basshylary óz kásip­oryndarynda atqarylyp jatqan jumystary jáne bolashaqtaǵy josparlarymen tanystyrdy. Bul turǵyda oblysta aýyz toltyryp aıtatyndaı baıandy ister kóp. Osyǵan kóńili toǵaıǵan Elbasy kásipkerlermen suhbatynda: «Eli­mizde óz otbasyn asyraımyn degen azamattarǵa barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr. Úkimet jeńil nesıemen qatar, aýyl sharýa­shy­ly­ǵynyń barlyq salasyn sýbsıdııamen qamtamasyz etýde. Al, aýyl­da emes, qalada jumys jasaımyn degen azamattarǵa ındýstrııalyq keshender daıyn tur. Kóbinde jumys kúshi jetispeıdi. Munda da memleket maman daıyndaýdy óz moınyna alady, tegin oqy­ta­dy. Búgingi zaman – arqany keńge salyp, jaıbaraqat júretin zaman emes, básekeniń, bilimniń, ilimniń zamany. Bizdiń azamattarymyz osy­ǵan laıyq bolýy kerek», – dedi. Ońtústik Qazaqstan oblysyn­da­ǵy densaýlyq saqtaý isiniń kóńil kónshiterlik dárejede emestigi týraly synı pikirler sońǵy ýaqytqa deıin kóp aıtylyp kelgeni jasyryn emes. Sonyń ishinde ana men bala óliminiń kóptigi týraly da jıi aıtylatyn. Bul máseleni Elbasy N.Nazarbaev ta qatty synǵa alyp, óńir basshyly­ǵyna júrek-qan tamyrlary syr­qatynan, týberkýlezden jáne ana men bala ólimi sanyn azaıtý máselesin sheshýdi tapsyrǵan edi. Memlekettik bıýdjetten de densaýlyq saqtaý sa­lasyna bólinetin qarajat kó­le­mi eselep arttyrylǵan. Sonyń ar­qa­synda qazir Shymkent qala­sy­nyń ózinde 3 perınataldyq or­talyq­tyń qyzmet etýine jaǵdaı ja­salǵan. Osynyń ústine 3 jyl bu­ryn Elbasy jeke ózi tara­pynan Birikken Arab Ámir­lik­te­rine óti­nish jasap, Halıfa ben Zaıd ál Nahaıan atyndaǵy qaıy­rym­dylyq qorynan Shymkent qalasyna taǵy bir jańa perı­na­tal­dyq or­ta­lyq qurylysyn salǵyzýǵa qol jetkizdi. Sóıtip, qazir Shymkent­tegi ana men bala ortalyǵynyń sany tórteýge jetti. Bul jyl saıyn bala týý sanyn 70 myńǵa jetkizip, elimizde dú­nıege kelgen barlyq sharananyń tórtten birin qurap otyrǵan óńir úshin asa úlken qajettilik edi. Jýyrda, sol perınataldyq or­talyqtyń ashylý saltanaty bol­ǵan. Mine, sol ortalyqty kórip, jumy­sy­men tanysý úshin keshe N.Nazarbaev osynda keldi. Bul ortalyq Shymkenttiń «Nur­sat» atty jańa shaǵyn aýdandarynyń birinde ashylǵan. Jobanyń quny 25,5 mln. AQSh dollarynan asady jáne ol tu­tasymen, joǵaryda aıtq­any­myz­daı, Sheıh ál Nahaıannyń qory­nan qarjylandyryldy. Qury­lys­ty júrgizgen qazaqstandyq «Erıstaıl-Kazahstan» JShS. Oblystyq kóleminde jumys isteıtin ol 120 orynǵa jasaq­talǵan. Sonyń ishinde bala týý bólimi 80 orynǵa shaqtalǵan. Onyń 12 orny úlkenderge ar­nalǵan, 9-y bóbekterge arnalǵan  jansaqtaǵysh oryndary. Joǵary dárejede jetildirilgen emdeý jabdyqtaryn alý úshin 5,5 mln. AQSh dollary kóle­min­de qarajat jumsalǵan. Sonyń ishinde ýltradybysty skanerleri bar sandyq jabdyqtar Japonııadan alynypty. Al joǵary jıilikti jyljymaly rentgen qondyr­ǵy­sy Italııadan ákelinip­ti. Mundaı jabdyqtardy orta­lyq qalalar­dan da tabý qıyn eken. Ortalyqty aralap shyqqan soń Prezıdent qyzmetkerlermen sóılesti. Ondaǵy sózinde N.Nazarbaev ana men bala densaýly­ǵyna memlekettiń jyl saıyn qam­qorlyǵy arta túsetinin aıt­ty. Basqa da áleýmetti syrqat túrlerine qarsy bilikti sharalar uıymdastyrylýda, sonyń arqa­synda adam óliminiń azaıǵanyn jetkizdi. Jınalǵandar atynan sóz alǵan saýyqtandyrý ortalyǵy­nyń bas dárigeri Tashbıbi Ty­nysh­tyqbaeva adam densaýlyǵyn saqtaýǵa jasalyp jatqan áreket­ter úshin rızashylyǵyn bildirdi. Al Lıtva ýnıversıtetinen kelgen maman Antanas Pýjas Qazaq­standaǵy adam densaýlyǵyn jaq­sartýǵa, sonyń ishinde ana men bala ólimin azaıtý isine baı­lanysty jasalyp jatqan shara­larǵa óziniń kóńili tolatynyn jetkizdi. Prezıdent korteji uzap ketkenshe analar sábılerin qushaq­tap, uzaq ýaqyt boıy taramaı, terezeden qarap turdy. Búgin Prezıdenttiń sa­pa­ry Túrkistan qalasynda jalǵasady. Jaqsybaı SAMRAT, Baqtııar TAIJAN, Shymkent. Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.