Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń buıryǵy №477

2010 jylǵy 26 qazan, Astana qalasy Memlekettik, tirkeletin tanylym belgileri men qosymsha belgilerdi azamattyq jáne eksperımenttik áýe kemelerine salý erejesin bekitý týraly «Qazaqstan Respýblıkasynyń áýe keńistigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 15 shildedegi Zańynyń 49-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Memlekettik, tirkeletin tanylym belgileri men qosymsha belgilerdi azamattyq jáne eksperımenttik áýe kemelerine salý erejesi bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Azamattyq avıasııa komıteti (R.О́.Ádımolda) zańnamada belgilengen tártippen osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligine memlekettik tirkeý úshin usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Kólik jáne kommýnıkasııa vıse-mınıstri E.S.Dúısenbaevqa júktelsin. 4. Osy buıryq alǵash resmı jarııalanǵan kúninen bastap on kúntizbelik kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstrdiń mindetin atqarýshy   A.BEKTUROV. Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń mindetin atqarýshysynyń 2010 jylǵy 26 qazandaǵy № 477 buıryǵymen bekitildi Azamattyq jáne eksperımentaldy áýe kemelerine memlekettik, tirkeý tanýlyq jáne qosymsha belgiler engizý erejesi 1 - taraý. Jalpy erejeler 1. Osy Azamattyq jáne eksperımentaldy áýe kemelerine memlekettik, tirkeý tanýlyq jáne qo­sym­sha belgiler engizý erejesi (budan ári – Ere­je) «Qazaq­stan Respýblıkasynyń áýe keńis­tigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly» Qa­zaqstan Respýblıkasy 2010 jylǵy 15 shildedegi Zańynyń 49-babynyń 3-tarmaǵyna jáne «Áýe ke­meleriniń ulttyq jáne tirkeý belgileri» halyq­aralyq azamattyq avıasııa tý­raly Kon­ven­sııaǵa 7 qosymshanyń talaptaryna sáıkes ázir­lendi (Chıkago, 1944 jyl). 2. Ereje Qazaqstan Respýblıkasynyń azamat­tyq jáne eksperımentaldyq áýe kemelerine mem­lekettik, tirkeý, tirkeý tanýlyq jáne qo­sym­sha belgiler engizý tártibin belgileıdi. Ereje meterologııalyq maqsatta paıda­lany­latyn zond-sharlarǵa, ushqyshsyz basqaryl­maı­tyn aerostattarǵa, sondaı-aq asa jeńil avıasııa apparattaryna (deltoplan, paraplan, motoparaplan jáne motorsyz planerler) qoldanylmaıdy. 3. Osy Erejede mynadaı uǵymdar paıdalany­lady: 1) Qazaqstan Respýblıkasy azamattyq áýe kemeleriniń memlekettik tizilisi – Qazaqstan Respýblıkasy áýe kemelerine, oǵan quqyqtarǵa jáne onymen jasalynatyn mámilelerge memlekettik tirkeý jasalynatyn qujaty; 2) asa jeńil ushý apparattary – eń joǵary ushý massasy 750 kg deıin qosa alǵanda motorly jáne motorsyz ushý apparattary; 3) paıdalanýshy – azamattyq áýe kemelerin paıdalanýmen aınalysatyn nemese osy salada óziniń qyzmetin usynatyn jeke nemese zańdy tulǵa. 4. Qazaqstan Respýblıkasy azamattyq áýe kemeleri memlekettik tizilimine engizilgen ushýǵa jiberilgen azamattyq áýe kemesine azamattyq avıasııa salasyndaǵy ýákiletti organ bergen osy Erejeniń talaptaryna sáıkes memlekettik jáne tirkeý taný belgisi salǵannan keıin ushady. Bul ushý synaq, tájirıbe-konstrýktorlyq já­ne ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizýge ar­nal­ǵan eksperımentaldy áýe kemelerine taramaıdy. 5. Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq áýe kemeleriniń memlekettik tiziliminde tirkelgen bar­lyq áýe kemelerine myna: 1) taný belgileri engiziledi: Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik taný belgi azamattyq avıasııanyń halyqaralyq uıymy (IKAO) bergen UP – latyn alfavıtiniń eki bas áripi túrindegi belgisi; oıý-órnek jáne qosymsha belgileri joq latyn alfavıtiniń bas áripteri qısynynan jáne arab sıfrynan turatyn áýe kemesiniń tirkeý taný belgisi; 2) qosymsha belgileri. Bir mezgilde basqa elderdiń memlekettik belgisin engizýge bolmaıdy. 6. Áýe kemeler paıdalanýshymen (avıakompanııalarmen) bekitilgen boıaý úlgisimen tekst sıpat­tamaǵa sáıkes boıanady. 2 - taraý. Áýe kemelerine memlekettik jáne tirkeý taný belgilerin engizý tártibi 7. Áýe kemesiniń fıýzelıajy men qanatyna engiziletin memlekettik jáne tirkeý taný belgileri. 8. Áýe kemesiniń fıýzelıajda belgiler fıý­zelıajdyń (nemese uqsas konstrýksııasy) árbir búıirlerine qanattardyń arasyna jáne arttaǵy qanattanýynyń betine engiziledi. Áripter men belgiler fıýzelıajdyń qurylys kól­deneńimen bir baǵytta qarastyrylýy tıis já­ne kóldeneńge qatań tik syzyq engizilýi tıis. Bir belginiń sımvoldary keminde 300 mm já­ne 1000 mm aspaıtyn birdeı bıiktikte bolýy tıis. Fıýzelıajǵa engizilgen belginiń sımvolynyń bıiktigi bos orynnyń bolýyna baılanysty ba­rynsha belginiń múmkin bolatyn uzyndyǵy bo­ıyn­sha belgilenedi. Fıýzelıajdyń (nemese uqsas konstrýksııasy) qanattarynyń arasyna jáne arttaǵy qanat­ta­nýynyń betine belgi engizý arttaǵy qanat­ta­nýynyń tik joǵary jartysyna áýe kemesiniń qurylys kóldeneńine paralel bir jolmen engiziledi, al kóp kıli bar áýe kemelerine – shetki kıliniń syrtqy betine engiziledi. 9. Áýe kemesiniń qanatynda qanat konstrýk­sııasynyń tómengi betine bir jerge ornatý. Olar qanat konstrýksııasynyń tómengi betiniń sol jaq jartysyna eger olar barlyq betin basyp jatpasa ornalastyrylady. Belgiler qanaty jıekteriniń aldyńǵy jáne artqy birdeı qashyqtyqta ornalastyrylady. Árip­ter men sıfrlardyń bıiktigi qanattyń al­dyńǵy jıegine baǵyttalýy jáne keminde 500 mm jáne 1500 mm-den aspaıtyn bıiktigi bolýy tıis. 10. Áýe kemesi konstrýksııasynyń kólemi aıyratyn belgilerdiń qajetti kólemin qondyrýǵa múmkindik bermeıdi, usynylǵan proporsııalardy saqtaı otyryp, eń joǵary kólemge deıin kishireıtýge ruqsat etiledi. 11. Memlekettik jáne tirkeý taný belgileri ashyq fonda kúńgirt túspen, kúńgirt fonda ashyq túspen oryndalady. Barlyq sımvoldar atmos­fe­ralyq jaǵdaılarda túrin ózgertpeıtin, áýe kemesin paıdalanylǵan kezde óshpeıtin sýǵa turaqty boıaýmen engiziledi. Memlekettik belginiń tirkeý belgisinen defıspen aıyrýǵa bolady. 12. Barlyq sımvoldar men defıster fonmen jaqsy úılesetin jalpaq jolaqpen jáne osyndaı túspen oryndalady. Árbir sımvoldyń eni (I ár­pinen jáne 1 sıfrynan basqasy) jáne defıstiń uzyndyǵy sımvoldyń uzyndyǵynyń úshten eki bóligin quraıdy. Jolaqtyń qalyńdyǵy sımvol­dyń bıiktiginiń altydan bir bóligin quraıdy. 13. Árbir sımvol aldyńǵy nemese odan keıingi sımvoldan araqashyqtyǵy onyń tórtten bir eni bó­ligin quraıtyn araqashyqtyqpen bólinedi. Osyn­daı jaǵdaıda defıs jeke sımvol bolyp tabylady. 14. Tikushaqtarda memlekettik jáne tirkeý taný belgileri fıýzelıajdyń nemese quıryq bóliginiń jambas jaǵynyń betine áýe kemesiniń elementteri bolmaǵan bóligine engiziledi. 15. Áýe kemesiniń kórinetin jerinde basty kiretin esiktiń qasyna memlekettik jáne tirkeý taný belgileri kórsetilgen taqtaısha bekitiledi. Taq­taısha 70 h 120 mm. mólsherde otqa tózimdi materıaldan jasalady. 3 - taraý. Áýe kemelerine qosymsha belgilerin engizý tártibi 16. Azamattyq áýe kemelerinde qosymsha kelesi belgiler engiziledi: 1) paıdalanýshy (avıakompanııa) ataýynyń ja­zylýy fıýzelıajdyń betine eki jaǵynan (Qa­zaq­stan Respýblıkasy qorǵaǵan adamdar tasy­mal­daý úshin taǵaıyndalǵan áýe kemelerinen basqasy); 2) paıdalanýshynyń (avıakompanııa) em­ble­ma­sy tik jazyqtyq arttaǵy qanattanýynyń eki jaǵynan; 3) Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik Ja­laýynyń beınesi mólsheri memlekettik jáne tirkeý taný belgileriniń mólsherlerine sáıkes fıý­zelıajdyń tumsyq bóliginiń eki jaǵynan (Qa­zaqstan Respýblıkasy qorǵaǵan adamdar tasymal­daý úshin taǵaıyndalǵan áýe kemelerinen bas­qasy); 4) áýe kemesiniń túrin kórsetý fıýzelıajdyń eki jaǵynan, tik shrıftpen, fonǵa qanyq. Daıyndaýshy zavod engizgen áýe kemesiniń túri degen belgini saqtaý usynylady. 17. Qazaqstan Respýblıkasy qorǵaǵan adamdar tasymaldaý úshin taǵaıyndalǵan avıakompanııa­lardyń áýe kemelerine qosymsha kelesi belgiler engiziledi: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik ja­laýynyń tik jazyqtyq arttaǵy qanattanýynyń eki jaǵynan engiziledi; 2) Qazaqstan Respýblıkasy Eltańbasynyń beınesi men «KAZAKHSTAN» degen jazý fıýze­lıajdyń ortańǵy bóliginde eki jaǵynan; 3) paıdalanýshy (avıakompanııa) ataýy men em­blemasy jazylýy fıýzelıajdyń betine eki ja­ǵynan engiziledi. 18. Medısınalyq kómek kórsetý jáne sanı­tarlyq is-shara júrgizý boıynsha ushatyn áýe kemeleri aq túske boıalady, olarǵa Qyzyl krest já­ne Qyzyl jartyaı beınesi engiziledi. 1) qanattyń ústińgi jaǵynda sońǵy bóliginiń ortasynda ár jazyqtyqta memlekettik jáne tirkeý tanıtyn belgileri joq jerlerge; 2) sońǵy qanattanýynyń joǵary tik jazy­ǵynda eki qataryna (nemese kóp kıldik qanat­tanýynyń shetki kıldiń syrtqy qataryna) ornala­sady. Aıqaspa osiniń bireýi áýe kemesiniń boılyq osiniń flıýzelıajyna janaspa bolýy kerek. 19. Tikushaqta Qyzyl krest jáne Qyzyl jartyaı beınesi eki bortynyń ortańǵy jaǵynan jáne fıýzelıajdyń tabanyna engiziledi. 20. Áýe kemelerin jerdiń ártúrli boıaý men relefi fonynda kórinýin, ereksheligin jáne taby­lýyn qamtamasyz etý maqsatynda qorshaǵan ortanyń landshaftynyń boıaýy men sýreti boıyn­sha qarama-qarsy reńdegi boıaýmen qoldanylady. Qarama-qarsy reńdegi boıaý negizinen qıyn ótetin jerlerde jáne halyq az qonystanǵan jerlerge turaqty áýe kemelerine qoldanylady. 21. Qosymsha belgiler áýe kemelerine memlekettik jáne tirkeý taný belgilerin vızýaldy tanýdy qıyndatpaıtyn tásilimen engiziledi. 4 - taraý. Áýe kemeleriniń syrtqy boıaýynyń syzbasyna qoıylatyn talaptar 22. Áýe kemeleriniń syrtqy boıaýynyń syz­basy 1:100 masshtabynda úsh kesinde; janynan, ústinen jáne astynan oryndalady. Boıaý syz­basyn 1:200 ılı 1:250 masshtabynda oryn­daýǵa jol beriledi. 23. Syzbada túrli-túspen áýe kemesiniń syrt­qy boıaýy, avıakompanııasynyń ataýynyń orna­lasqan jeri men tústik úılesimi jáne onyń emblemasy, áýe kemesiniń túri, memlekettik jáne tirkeý taný belgileri kórsetilýi tıis. 24. Áýe kemeleriniń syrtqy boıaýynyń sıpattamasyna qoıylatyn talaptar: 1) fıýzelıaj – turǵan jeriniń tómengi jáne joǵarǵy bóliginiń túsin, jolaq bortynyń (eger bar bolsa) túsin jáne mólsherin kórsetý; 2) qanaty men kóldeneń súıenishi – betiniń, ushtarynyń joǵarǵy jáne tómengi boıaýynyń túsin kórsetý; 3) tik súıenishi – kıldiń boıaýynyń túsin jáne rýliniń baǵytyn, ornalasqan jerin, jolaǵynyń (eger bolsa) túsi men mólsherin kórsetý; 4) áýe kemesiniń túrin avıakompanııanyń ataýy men emblemasyn jazýy – fıýzelıaj jáne tik ornalasqan boıaýynyń úılesimin, qanattanýynyń mólsherin kórsetý; 5) memlekettik jáne tirkeý taný belgileriniń osy Erejeniń 8-tarmaǵyna sáıkes ornalasýy; 6) Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik Ja­laýynyń osy Erejeniń 16-tarmaǵynyń 3) tar­maqshasyna jáne 17-tarmaǵynyń 1) tarmaq­shasyna sáıkes ornalasýy; 7) Qazaqstan Respýblıkasy Eltańbasynyń osy Erejeniń 17-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyna sáıkes ornalasýy. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2010 jylǵy 22 qarashada Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №6649 bolyp engizildi.