Tabıǵatqa da janashyr eken

Elimizdiń bas ekology Mels Eleýsizov qana dep júrsek, prezıdenttikke kandıdattar arasynan tabıǵattyń taǵy bir úlken janashyry tabylyp otyr. Osy aıtylǵandy aıǵaqtaǵan Ǵanı Qasymov keshe respýblıkalyq «Qazekologııa» ǵylymı-óndiristik jáne aqparattyq ortalyǵynyń qyzmetkerlerimen kezdesip, eki jaq úshin de múddeli úlken áńgimege óris ashty. Onyń saılaýaldy baǵ­darlamasyn qyzý qol­daǵan ekologtar kásip­oryn­nyń qyz­­metimen ta­nys­tyryp, qor­shaǵan orta­ny qorǵaý salasyndaǵy bir­qatar ózek­ti máseleler jó­nindegi óz paıym-kózqa­ras­taryn bildirdi, neǵurlym ózekti eko­logııalyq problemalar boı­ynsha pikir al­ma­syldy. Atalmysh orta­lyq­tyń bas dırektory Amankeldi Sqa­qov­tyń aıtý­yn­sha, Qazaq­standaǵy qazirgi ekolo­gııa­lyq ahýal asa kúr­deli. Bul jaǵdaıda ekolo­gııa qaýip­sizdigin qamtama­syz etýdiń memlekettik bas­qarý, zańna­ma, qoǵamdyq pikir jáne kásibı biliktilik sııaqty tetikteri utymdy paı­da­la­nylýy tıis. Tabı­ǵat qorǵaý jobalarynda, túrli eseptemelerde osy jaǵ­daılar mu­qııat eskerilgeni maqul. Ta­bıǵat qorǵaý jóninde qyz­balanyp kóp aıtýǵa bolar, biraq, sony­men qatar, bizge joǵary kásibı biliktilikpen ázir­len­gen jobalar qajet. Budan ári Ortalyq bas­shysy Parlamentte «Eko­lo­gııa kodeksi» Zańy daı­yndalyp qabyldanǵan kezde, senator Ǵ.Qasymov ar­qy­ly ózderiniń birqatar usy­nystaryn engizgenin atap ótti. Sondaı-aq, Ǵanı Esen­kel­diuly ekologııalyq prob­lemalardy sheshýge qalyń jurt­shylyqty tartýǵa da úlken septigin tıgizip júr­gendigi qaperge alyndy. Qazir qoǵamdyq ekologııa­lyq saraptama júrgizý is-tájirıbesine engizilse, bul bapty da Ekologııalyq kodekske engizýge septigin tıgizgen Ǵanı Esenkeldiuly bolyp shyqty. Kezdesý kezinde sóz al­ǵan burynǵy Ekologııa jáne bıoresýrstar mınıs­triniń orynbasary, tabıǵat qorǵaý ardageri Mádı Kereev 1994 jyly AQSh-tyń Tehas shtatynyń kongresinde Aral men Balqashtyń problemasyn alǵash aıt­qan, sol jerde táýelsiz Qazaqstannyń týyn jelbiretken aıkól azamatymyz da Ǵanı Qasymov bol­ǵan­dy­ǵyn eske salyp ótti. Al bú­ginde Ǵanekeń qorshaǵan or­ta­ny qorǵaýdyń alǵy shebinde júrse, munyń ózi zań­dylyq retinde qabyl­da­na­ry anyq. Budan keıin sóz al­ǵan «Atameken» qoǵam­dyq-eko­lo­gııalyq gazetiniń bas re­daktory Janymgúl Saǵyn­dy­qova, ortalyq qyz­metkeri Saıan Meıirbekov, ekologtar Ǵ.Qasy­mov­tyń saıası tuǵyr­na­masyn qoldaıtynyn, saılaýda ol úshin daýys beretindikterin málimdedi. Ǵ.Qasymov óz kezeginde, ásirese, jer silkinisinen týyndaǵan japondyq atom elektr stansalaryndaǵy tó­tenshe jaǵdaıdan keıin ekologııalyq qaýipsizdik má­seleleriniń Qazaqstan­da­ǵy asa kókeıkestiligin qa­dap aıtty. Aldaǵy ýaqytta elde AES salynar bolsa, kópshiliktiń pikiri eskerilýin, jalpy bul istiń ja­rııa­ly bolýyn, tenderge tilek bil­dirýshilerdiń barlyǵy qa­ty­s­tyrylýyn tilge tıek etti. Kezdesý sońynda Ǵ.Qa­symov ortalyqtyń zertha­na­syn aralap kórip, aýany, sýdy, topyraqty, radıa­sııa­lyq jaǵdaıdy tekseretin aspaptarmen tanysty. Qorǵanbek AMANJOL, Almaty. Sýretti túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.