Tozǵandy jamap, eskini jańartý úshin

Ortalyq Azııa elektr energetıkalyq korporasııasy men EQDB zaem kelisimine qol qoıdy Bul kúnderi elimizdegi energetıka nysan­dary men jylý jeli­le­riniń tozyǵy jetip turǵany ózekti máseleler qatarynda. Bul – keshegi keńestik respýblıkalardyń bárine tán jaǵdaı. Sonymen, osy kókeıkesti máseleni sheshý maqsatynda senbi kúni  Almatyda «Or­talyq Azııa elektr energetıkalyq kor­po­­ra­sııasy» (OAEK) AQ pen Eýropa Qaı­ta qurý jáne damý banki (EQDB) Pavlodar, Ekibastuz, Petropavl qalalarynyń jylý jelilerin jańartý jónindegi  zaem kelisimine qol qoıdy. Qalaı desek te, bul kelisimder turǵyndardyń ómirinde ıgi kó­ri­nis tabýy tıis. Halyq jy­lýsyz, jaryqsyz otyra almaı­ty­ny bel­gili. Tozyǵy jetkendi jańar­ta­tyn kez ábden jetti. Osy eleýli rásimge oraı ótken bas­pa­sóz más­lı­hatynda «Or­ta­lyq Azııa elektr energetıkalyq kor­porasııasy» AQ Dırektorlar ke­ńesiniń tóraǵasy Aleksandr Klebanov: – Energetıka nysandarynyń to­zýy – erteden kele jatqan kókeı­kesti máseleniń biri. Olar­dyń keı­biri ınvestısııalansa, keı­biri­ne áli tartylǵan joq. Osynyń saldarynan jylý jelilerindegi shy­­ǵyn artyp, qubyr­lar ábden to­zyp tur. Bul  – Qazaqstan ǵana emes, burynǵy keńestik res­pýb­lıkalar­dyń bári­ne tán ahýal. Shyǵyn 25 paıyzdy quraıdy. Biz qazir qarjy ınstıtýttarynan naqty talaptarmen 40 mıllıon dollar kóleminde 2 zaem tartyp otyrmyz, – dedi. Sonymen , EQDB kredıttik jelisi 2 nesıeden turmaq. Birinshisi – 13 jyl merzimge 4,5 paıyzben be­riletin 30 mıllıon dollar. Oǵan sondaı-aq, qazaqstandyq ban­­­ka­ra­lyq áleýmet­tik mól­sher­leme qo­sylady. Al 10 mıllıon dol­larǵa jýyq kelesi nesıe 20 jyl merzimge berilmek. Onda bas­tapqy 10 jyldyq demalys jeńildigi bar. Bul jo­ba­ny bank OAEK-nyń korporatıvtik kepildigi boıynsha Taza tehnologııalar qorymen birlesip qarjy­landyrmaq. Bul olar­dyń Taza tehnologııalar qorymen birlesip qar­jylandyratyn Qa­zaq­stan­daǵy tuń­ǵysh jobasy bo­lyp otyr. Baspasóz máslıhatynda elimizdegi jylý jelileriniń 70 pa­ıy­zynyń tozyǵy jetkeni aıtyldy. Al Ortalyq Azııa elektr ener­ge­tı­ka­lyq korporasııasy 5 jylda Pav­lodar, Ekibastuz, Petropavl qala­la­rynyń jylý jelilerindegi tozý­dy 70-ten 45 paıyzǵa deıin azaıta ala­tynyn málimdep otyr. – Qazaqstanda jylýmen qamtý salasynyń ınvestısııalyq tar­tym­­dylyǵy arnaıy jańa zań qa­byl­dan­ǵannan keıin sońǵy kezde ǵana artyp kele jatyr. Oǵan buǵan deıin aı­tarlyqtaı ınvestısııa tar­tylǵan joq. Sondyqtan energe­tı­kalyq kom­pa­nııalar endi ǵana jylý jelilerindegi shyǵyndy azaıtýdyń 3-5 jyl­dyq josparlaryn jasaı bas­tady. Bizdiń basty maqsatymyz – jylý jelilerindegi tozýdy qa­lyp­ty deńgeıge túsirý, – dedi Aleksandr Klebanov. Onyń aıtýynsha, búgingi tańda respýblıkadaǵy jylý jelileriniń shyǵyny 30 paıyzdy qurap otyr. Al «Pavlodarenergo» AQ bas­qarma tóraǵasy Anatolıı Dýkanyń sózine qaraǵanda, onda jylý qubyrla­ry­nyń 80-85 paıyzy toz­ǵan. Son­dyq­tan jelidegi shy­ǵyn kólemi de onda birshama joǵary bolyp otyr. Sol sebepti bıznes-jospar boıynsha ón­diristi qaıta qurý jumystary júr­gizilýde. Máselen, bıyl №1 qa­zandyqta jańa týrbına iske qo­sylmaq. 30 jyldan keıin aýys­ty­rylǵan bul týrbınanyń burynǵyǵa qaraǵanda qýaty da joǵary. Sondaı-aq, qol qoıý rásiminen ke­ıin ile-shala ótken baspasóz más­lıhatynda «Petropavl jylý jelileri» JShS aldaǵy 5 jylda jylý qubyrlaryn 45 paıyzǵa deıin azaıta alatynyn málimdep otyr. – Máselen, Petropavl qala­sy­nyń jylý jelileri 60-shy jyl­dary sa­lynǵan. Sondyqtan da kóp­tegen ma­gıstraldyq jelilerdiń nor­­matıvtik qaıtalaný merzimi aıaq­talyp, tozyǵy jetkeni túsinikti. EQDB qarjysy bizge jelilerdi qaıta modernızasııa­laýǵa jáne biz usynatyn qyzmet­terdiń sapasy men senimdiligin kóterýge múmkin­dik beredi, – dep atap ótti «Petropavl jylý jelileri» JShS dı­rek­tory Andreı Kalınıchev. – Bul aldaǵy ýaqytta jylý jelilerindegi ahýal­dy jaqsartýǵa múm­kindik beredi. Aleksandr Klebanovtyń aı­týynsha, Eýropa Qaıta qurý jáne damý bankinen alynatyn 30 myń dollarlyq kredıt enshiles «Pavlodar jylý jelileri» AQ pen «Petropavl jylý jelileri» JShS kásiporyndaryna beriledi. Al bank pen Taza tehnologııalar qory birlesip qarjylandyratyn jobaǵa 10 mıllıon dollarǵa jýyq kredıt berilmek. Bul qarjy jelilerdi ja­ńartý ınvestısııasy men túpkilikti tutynýshylar úshin ta­rıfterdiń qol­jetimdiligi qa­ty­na­syn ońtaı­lan­dyrýǵa kó­mek­tesedi. EQDB-niń Mýnısıpaldy já­ne ekologııalyq ınfra­qury­lym­dar bóliminiń aǵa bankıri Ekaterına Mıroshnık: – Bul – bizdiń Taza tehnologııalar qorymen birlesip qar­jy­lan­dy­ratyn Qazaqstandaǵy al­ǵashqy jeńildikti kredıttik jo­bamyz. Ol aýaǵa taralatyn zı­ıandy zat­­tardy azaıtýǵa óz septigin tıgizedi. О́ıt­keni, jylý qu­byrlaryn ja­­ńartý arqyly ener­getıkalyq kompanııalar jylý jelisindegi shy­­ǵyndy azaıtyp, kó­mir tu­tynýdy aıtar­lyqtaı kemitedi», – dep otyr. Onyń aıtýynsha, jylý jelilerin jańartý baǵytynda qazir olar­men birqatar jergilikti at­qa­rý organdary jumys júrgizýde. Son­dyqtan aldaǵy ýaqytta EQDB mun­daı jobalardy res­pýblı­ka­nyń ózge óńirlerinde de júzege asy­rýy múmkin. Aınash ESALI. Almaty.