Nartaıdyń belgisiz jyry tabyldy

Syr súleıleriniń ishinde Nartaı Bekejanovtyń orny bólek. Nartaı sýyryp-salma aqyn­dyǵymen qosa, jez tań­daı ánshiligimen de jurt esinde saqtal­ǵan. Sol sebepti, aqyn­nyń jaryq kórmegen óleńi tabyldy degenge alǵashqyda sene qoımadyq. О́ıtkeni, qazaq ádebıetinde jan-jaqty zerttelgen tulǵanyń jarııalanbaı qalǵan jyry bar degenniń ózi asa qısyndy emes edi. Degenmen «Nar­taı» óner mektebiniń dırek­tory Qurmanbek Bekpeıistiń aıtýynsha, mundaı óleń bar eken. Oqıǵa bylaı bolǵan kórinedi. Jambyl Jabaev dúnıeden ozyp, baýyrlas qyrǵyz halqynyń qos aqyny Ospanqul men Álimqul kóńil aıta kelip, kezek-kezek jyrmen qaıǵyǵa ortaqtasyp jatady. Sol jerde Muhtar Áýezov te bar eken. Mynandaı del-sal kóńil aıtýǵa jyrmen qarymta qaıtarý da mindet sanalady ǵoı. Sodan qazaq zııalylary Kenen men Úmbetálige úmit artady. Qos aqyn jyrlap bolǵannan keıin osy jáıttiń barlyǵyn baǵanadan beri únsiz baqylap otyrǵan Nartaı syrnaıyn tartyp-tartyp, tamaǵyn bir kenep alyp, bylaı dep jyr bas­tap ketipti.   Qasıetti edi qara nar, Kóshińdi erkin bastaǵan. Asqartaý edi aıbyndy, Asýlap árkim aspaǵan. Ǵajaıyp myna zamannyń, Júırigi edi baptaǵan. Abdyrap qaldy qalyń el, Jaqutyn jyrdyń jattaǵan. Qazaly boldyq, qaıteıik, Kelmeske ketip qart babam. Ospanqul men Álimqul, Taýdan asyp keldińder. Qaıǵyryp jatqan qazaqty, Azaly jurtym dedińder. Qaıǵyma ortaqtasqandaı, Kóńildiń qulpyn ashqandaı, Jyryńmen medet berdińder. Taraý, taraý tańǵy jyr, Tolastaryn kórdińder. Ajalǵa aıla taba almaı, Júrekti basty, shemen sher. Bolashaq kúndi boljaǵan, Kóregen edi kemeńger. Kósemim kóshten jyǵyldy, El qamy úshin eleńder. Ospanqul men Álimqul, Aldymdaǵy aǵasyń. Alataýdan tabady, Qazaqtar men qyrǵyzdar, Sarqylmas jyrdyń saǵasyn. О́zderiń bastap kelgende, Qalyń qyrǵyzdy kórgendeı, Jazyldy-aý jannyń jarasy. Qýanysh ortaq, qaıǵy ortaq, О́neri ortaq, salty ortaq, Eshkimniń joq talasy. Qatar jatqan halyqpyz, Jambyl qart bolǵan babasy.   Súıinbaıdan alǵan dombyra, Alataýdyń aǵashy. Kúıine kelmeı qańsyp tur, Baqytty kúnder baǵasy. Jákemdeı jastar qolǵa alsa, Alataý aıbyn panasy. Ospanqul men Álimqul, Qaıǵyma kóńil-qos arttyń. Qos júırik qustyń qanaty, Qaıyrly bolsyn sizderge, Qasıetti qarttyń qazasy. Muny estigen Muqań bas­taǵan qazaq zııalylarynyń ústinen aýyr júk túskendeı bolady. Baýyrlas eki eldiń azamattary qaıta kórisip, Nar­taıǵa rıza bolǵan Áýezov «Kel­shi, narym, naǵyz el úshin jaralǵan, jan ekensiń»,– degen eken. Jalpy, bul oqıǵa jaıynda Ábdilda Tájibaevtyń shyǵar­mala­rynda kezdesedi. Biraq óleńniń mynadaı tolyq nusqasynyń buryn esh jerde jarııalanbaǵany aqıqat edi. Al Qurmanbek Bekpeıis baǵa jetpes qazynany el aralap jú­rip Uzynaǵashtan tapqanyn, qol­jazba kúıinde saqtalǵanyn jet­kiz­di. «El ishi – óner kenishi» degen osy.  Azız BATYRBEKOV, jýrnalıst Qyzylorda oblysy, Shıeli aýdany