Azamattyq belsendiliktiń asqar asýy
ASTANA Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Astana qalasyndaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphananyń ǵımaratynda ornalasqan №182-shi saılaý ýchaskesine óziniń otbasy múshelerimen birge kelip, daýys berdi. Daýys berip shyqqan soń Prezıdent ózin kútip turǵan jýrnalısterdiń aldyna kelip, shaǵyn suhbat berdi. – Búgin búkil álemniń nazary Qazaqstanǵa aýyp turǵan taǵy bir tarıhı sát. Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy qarsańynda biz búgin tarıhı tańdaý jasaǵaly otyrmyz, deı kelip Elbasy Qazaqstannyń ótken qadamdaryna qysqasha sholý jasap ótti. Biz kópti kórdik, kóp jumystar atqardyq, kóptegen qıyndyqtardy bastan keshtik. Endi aldymyzda memleket pen qoǵamdy jańǵyrtý sııaqty orasan zor mindetter tur. Bizdiń azamattarymyzdyń búgingi daýys berýi alda turǵan osynaý mindetterdi sheshýde bizdiń birlikte ekenimizdi aıqyndaıdy. Biz ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamany iske asyrýǵa bet burdyq. Eldi áleýmettik jańǵyrtý baǵdarlamasyn qolǵa aldyq. Osynyń bári qarapaıym adamnyń ıgiligin kózdeıdi, deı kelip, odan ári Nursultan Ábishuly saılaý prosesiniń demokratııalyq talaptardy tolyq oryndap jatqanyn atap ótti. Prezıdentke kandıdat bolǵandardyń bárine teń jaǵdaı jasaldy. Olardyń barlyq aımaqtarda bolyp, saılaýshylarmen kezdesýine, BAQ-qa teńdeı qoljetimdi bolýyna múmkindik týdyryldy. Olar ózderiniń ıdeıalary men pikirlerin halyqqa tolyǵymen jetkize aldy. Sonyń ishinde aıtylǵan keıbir qundy ıdeıalardy qoldaý kerek, dedi ol. Memleket basshysy Prezıdent saılaýyna 1059 halyqaralyq baıqaýshy, 200-den artyq sheteldik jýrnalıster tirkelgenin atap ótti. Bizdiń eldegi saılaý mine, osyndaı ashyq ta zańdy turǵyda ótip jatyr. Qazaqstandyqtardyń bári daýys berýge otbasy múshelerimen, toptalyp, ujym bolyp kelýde. Men halyqtyń osynaý belsendiligine rızashylyǵymdy bildiremin, dep Nursultan Ábishuly sózin aıaqtady. Esildiń sol jaǵalaýynda ornalasqan Astananyń bul bóligindegi ýchaskege barlyǵy 3131 saılaýshy tirkelgen eken. Olar tańǵy saǵat 7.30-dan bastap kóptep kele bastaǵan. Tańǵy saǵat 9.00-de halyqtyń daýys berýge kelisi úlken kezekke aınaldy. Biraq mundaıǵa eshkim ókpe aıtyp, narazylyq bildirip jatqan joq, báriniń de júzi shýaqty, kóńilderi kóterińki. Biz kezekte turǵan birneshe jandy áńgimege tartyp, kóńil kúılerin bilgen edik. Tólegen men Jibek Omarovtar jeke kásipkerlikpen aınalysady eken. Búgingi barlyq sharýamyzdy keıinge qaldyryp, birinshi kezekte daýys berýge keldik desti olar. Sonsha asyqqandaryńyz ne, ózderińiz jaqyn jerde turatyn kórinesizder, keshki segizge deıin bir kelmeısizder me degen edik, bizge Elbasy qandaı qoldaý bildirse, biz de qoldan kelgen qoldaýymyzdy oǵan tezirek kórsetýimiz kerek qoı, dedi ekeýi de biraýyzdan. Galına Shepelıýk pen on balanyń anasy Jumagúl Áýelbekova sııaqty ájeıler ózderiniń nemerelerimen kelipti. 11 jastaǵy Ál-Qurmanáli ájesiniń kózi qaıbir jazýlardy kórmeı qalsa kómek bermekshi eken. Bulardan basqa da ondaǵan adamdardyń pikirlerin bildik. Olardyń bári de óz kandıdattary bireý-aq ekenin atap berdi. Saılaý ýchaskesiniń tóraǵasy Meıram Jakenovtiń aıtýyna qaraǵanda, tańǵy saǵat 10-da 427 adam daýys beripti. Men osy ýchaskede 4-shi ret tóraǵa bolyp otyrmyn, saılaýshylar belsendiligi qalyptaǵydaı, dedi ol. Munda qatysyp otyrǵan baıqaýshylar 28 adam eken. Sonyń biri, TMD-dan tirkelgen reseılik Sııabshah Shapıev saılaýshylar belsendiligine óz tańdanysyn jasyra almady. Biz sóılesken 9.30-da bir mınótte 3 adamnyń daýys beretinin atap ótti ol. Saılaýshylar belsendiligi Elbasy N.Nazarbaev daýys berip ketkennen keıin de báseńdemeı, kelýshiler tolassyz aǵylyp jatty. Dál osy ýaqyt aralyǵynda Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Kongress-holdaǵy №3, Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanov №35-shi mekteptegi №5, al Premer-Mınıstr Kárim Másimov M.Gorkıı atyndaǵy orys drama teatrynda ornalasqan №2 saılaý ýchaskesine kelip daýys berý arqyly óz tańdaýlaryn jasady. Sol kúni tańerteń Astana qalasynyń «О́ndiris» kentindegi 38-shi saılaý ýchaskesi ornalasqan №49 orta mektepke Qazaqstannyń Kommýnıstik halyqtyq partııasy atynan kezekten tys prezıdenttik saılaýǵa túsken kandıdat Jambyl Ahmetbekov baryp, daýys berdi.
Tańerteńgi saǵat 9-da saılaý ýchaskesiniń tabaldyryǵyn attap, saıası naýqanǵa qatysyp, daýys bergen prezıdenttikten úmitker Jambyl Ahmetbekov óz ómirinde talaı saılaýǵa qatysqanyn, biraq bul saılaý solardyń ishinde erekshe oryn alatynyn atap ótti. «Erekshe bolatyn sebebi, másele bul saılaýǵa ózimniń qatysyp turǵandyǵymda emes. Men osy saıası naýqan arqyly ózime úlken mindet júktegenimdi ishteı sezinip, tolqyp turmyn. Qazaqstan halqynyń aldynda, qoǵamnyń aldynda úlken aýyrtpalyqty qalaı alyp júretinimdi jáne aldaǵy ýaqytta maǵan sengen halyqtyń, saılaýshylardyń úmitin qalaı aqtaımyn degen jaýapkershilik seziminen qobaljyp turmyn. Al negizinen bul saılaýdyń nátıjesi qandaı bolsa da, eń aldymen, bizdiń elimizdiń ósip-órkendeýge bet burǵandyǵy baıqalady. Bolashaqta bizdiń memleketimiz osy alǵan betinen qaıtpaıdy dep oılaımyn, dedi J. Ahmetbekov óziniń sózinde.
Prezıdenttikten úmitker atalǵan saılaý ýchaskesine otbasymen, ıaǵnı tórt qyzyn ertip kelipti. «Úlken qyzym Perızat jasy 21-de bolsa da, alǵash ret daýys beredi.
Qalǵan 3-i – Arýjan, Kámıla jáne Aınur – bular meniń qoldaýshylarym. Kórshilerimniń barlyǵy meniń jaqtaýshylarym, qoldaýshylarym. Sondyqtan, olar da meni demep, óz azamattyq paryzdaryn atqaryp, daýys berýge keldi», – dedi ol.
Bir atap óterligi, bul kúni 38-saılaý ýchaskesine kelip, daýys berýshi azamattardyń qatary qalyń kórindi. Aralarynda 18-ge tolǵan jasóspirim qyz-jigitterden bastap, aqjaýlyqty ájeler men qarııalar da bar. Solardyń biri – Sydyq Shatyrbaı degen azamat. Ol prezıdenttik saılaýǵa shyn kóńilmen kelip, daýys berip turǵanyn jetkizdi. «Biz otbasymyzben Mońǵolııadan Astanaǵa kóship kelgenimizge 5 jyl boldy. Men osyndaı aýqymdy saıası naýqanǵa qatysyp otyrǵanyma qýanyshtymyn. О́zim 34-shi mektepte tehnologııa páninen sabaq beremin», dedi oralman qandasymyz. Al «О́ndiris» kentiniń ımamy, 80-di eńsergen Tursynbaı Zakırov degen qarııa óziniń budan burynǵy saılaýlarǵa qatysqanyn, bul saılaýǵa da aıryqsha yqylaspen kelip, daýys berip turǵanyn aıtty.
38-saılaý ýchaskesindegi saılaý kommıssııasy músheleriniń aıtýynsha, tańǵy saǵat 7-den bastalǵan saılaý naýqanyna saǵat 9-ǵa deıin kelip, óz daýystaryn bergen jurt qarasy 300-deı adamdy qurapty. «Saılaý óte jaqsy deńgeıde ótip jatyr. Biz daýys berýdi saǵat 7-de, ıaǵnı óz ýaqytynda bastadyq. Halyqtyń belsendiligi óte joǵary, kóńil-kúıleri kóterińki. Saılaýshylardyń arasynda jastar da bar. Bir sózben aıtsam, saılaýǵa azamattar óte kóp kelýde», – dedi 38-saılaý ýchaskesi komıssııasynyń tóraıymy Maıra Qurmanbaeva.
ALMATY
Tóle bı men Sh.Qaldaıaqov kósheleriniń qıylysyndaǵy №33 orta mektepte ornalasqan Almaty qalasy №313 saılaý ýchaskesine kelip jetkenimizde tań atqannan silbiregen sýyq jańbyr qylaýlaǵan qarǵa ulasqan. Ýchaskege birli-ekilep kidirissiz kirip jatqan kisiler qarasy birqydyrý sııaqty. Qar údemelep jaýa tússe de, saılaýshylardyń kóńilinde qylaý joqtyǵy baıqalǵandaı.
Mekteptiń kireberis úlken dálizjaıy daýys berý úshin arnaıy jabdyqtalypty. Kórikti, kórkem. Qarsyda – shymyldyq kómkergen daýys beretin kabınalar, onyń aldynda – bıýlletender salynyp jatqan jáshik. Sol jaqtaǵy ústelderde ýchaskelik saılaý komıssııasynyń músheleri saılaýshylardy tizim boıynsha qabyldap, óte jiti uqyptylyqpen kabınalarǵa qaraı uzatyp salyp jatyr. «Nur Otan» partııasynyń, prezıdenttikten úmitkerlerdiń, «Azat» qozǵalysynyń baıqaýshylary da osynda.
Saılaý ýchaskesiniń tóraıymy Roza Mákejanovanyń aıtýynsha, bulardyń aýmaǵynda eki myńdaı saılaýshy bar kórinedi. Solardyń 80-ge jýyǵy densaýlyq jaǵdaıyna baılanysty ýchaskege kele almaıtyn qart adamdar. Eki adam kólikpen júrip, sol kisilerdiń daýystaryn jınap ákelý úshin arnaıy bólingen. Saılaý ótkizýge kómektesip júrgen 20 erikti jáne bar.
Patrıottar partııasynan prezıdenttikke úmitker bolyp túsken Ǵanı Qasymov saılaý ýchaskesine kishkentaı nemeresi Táńiri-Ǵanıdi ertip ákeldi. Ýchaske tóraıymy osynaý mártebeli saılaýshyny aq tilegin aıtyp, gúl shoqtarymen qarsy aldy. Nemeresin qolyna kótere ustaǵan Ǵanı Esengeldiuly osy jetkinshek úshin, osyndaı balalar úshin, jas urpaq úshin daýys beretinin málimdedi.
Joǵary memlekettik laýazymnan úmitker úgit naýqanynyń barysynda úlken jumystar júrgizdi, birqatar óńirlerde saılaýshylarmen kóptegen kezdesýler ótkizdi, halyqtyń san alýan toptarymen, halyqaralyq baıqaýshylarmen, jýrnalıstermen júzdesti. Kandıdattyń Almatydaǵy respýblıkalyq shtaby, oblystar men aýdandardaǵy fılıaldary tynym tappady dese de bolady. Ońtústik astananyń, Almaty, Atyraý, Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń jáne de basqa jerlerdiń júzdegen turǵyndary Patrıottar partııasynyń qataryna ótip, úgit-nasıhat jumystaryna belsene qosyldy.
Saılaýaldy naýqany kezinde júrgizilgen jumystar kólemin meńzegeni bolar, Ǵanı Qasymov jáshikke bıýlletendi salyp turyp: «Men qolymnan kelgenniń bárin istedim, endi basqalar kelip, menen de kóbirek is atqarsyn», dedi. Ol jýrnalısterge arnap eshteńe aıtpasa da, saılaýshylarmen jaımashýaq áńgimelesti. Solardyń ishinde qazaqstandyq kompanııalardyń biriniń dırektory Vıacheslav Popov ta bar edi. Ol ǵalamtor arqyly úmitkerdiń saıası tuǵyrnamasy jaıynda egjeı-tegjeıli bilip, onymen únqatysypty. Osy ýchaskege Ǵanı Qasymovtyń ózimen júzbe-júz tanysý úshin kelgen beti eken.
Daýys berýshiler arasynan ózimiz «Egemende» ótken jazda mereıtoılyq suhbatyn jarııalaǵan ejelgi tanysymyz, burynǵy Eńbek mınıstri, kezindegi Temirtaý tarlandarynyń biri Saıat Beısenovti kórdik. Daýys berýge báıbishesi Bátesh Dúısenqyzymen birge kelgen ol kisi: «Jasyryp-jabatyny joq, men eldiń irgesi shaıqalmasyn dep Elbasyǵa daýys berdim. El ishinde búgingi Prezıdentimizdiń bedeli bıik, óresi kemel. Aldymyzdaǵy qazaqtyń altyn ǵasyryna jalyndaǵan jas shaǵymyzdyń serigi bolǵan Nursultan Ábishulymen birge baratynyma senimim kámil», dedi ol.
***
Almaty tabıǵaty tosyn minez tanytyp otyr. Keshe jaımashýaq kún edi, búgin – qar aralas jańbyr. Tereńirek oılaıtyndar bul dıqannyń tilegeni, jerge ylǵal kóbirek barady, nur jaýdy dese, qyńyr tartatyndar mynadaı qolaısyz sátte halyqtyń daýys berýi tómendeıdi degendi aıtady. Biraq olardyń degeni bola qoımaıtyndaı – biz qaladaǵy Seıfýllın jáne Maqataev kóshesiniń qıylysyndaǵy kolledj ǵımaratynda ornalasqan №247 saılaý ýchaskesine tańerteń barǵanymyzda, daýys berýge kelgen saılaýshylardyń qarasy aıtarlyqtaı edi.
Ras, munda tańerteń Qazaqstan Respýblıkasy prezıdenttigine kandıdat, «Tabıǵat» ekologııalyq odaǵynyń tóraǵasy Mels Hamzauly Eleýsizov daýys berýge tıis. Soǵan oraı mundaǵylar saılaýshylardy arnaıy shaqyryp qoıǵan shyǵar dep oılaýǵa da bolar edi. Biraq prezıdenttikten úmitker kelmeı jatyp ta biraz adam daýys berip ketipti, sodan keıin úmitkerdiń daýys berý rásimi ótken soń da munda kelip jatqandardyń qarasy az bolǵan joq. Bir sózben aıtqanda, jaýyn-shashyn jurttyń belsendiligine bógesin bola qoımaǵandaı.
Al áńgimeniń qyzyǵy sol prezıdenttikke kandıdattyń daýys berý kezinde boldy – M.Eleýsizov ózine emes, qazirgi Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa daýys beripti. Mels Hamzauly qolyndaǵy bıýlleteninde qazirgi Prezıdent teginiń tusyna belgi qoıǵanyn jurtqa, osynda kelgen buqaralyq aqparat quraldary ókilderine kórsetip baryp, ýrnaǵa saldy.
– Saılaý naýqany shyn mánine kelgende, bul da jarys. Jeńimpaz aıqyn, ol – Nursultan Ábishuly Nazarbaev. Oǵan daýys bere otyryp, men jeńimpazdyń qolyn qystym, – dedi prezıdenttikke úmitker. – Osylaısha men halyqtyń shyn tańdaýyna degen qurmet kórsetýdiń jańa dástúrin bastadym dep esepteımin.
Sirá, Mels Eleýsizovtiń bul qadamy alda biraz sóz bolatyn shyǵar. Jurttyń kópshiligi qoldar. Al aıyptaıtyndar, ásirese oppozısııa arasynda biraz bolatyny da anyq. Keıbireýler onda saılaýǵa túsip nesi bar dep tabalaıtyny da sózsiz. О́ıtkeni, saılaý ádil júrse, men jeńip shyǵar edim dep ózeýregender de bolǵan. Al parasatty oıǵa júgingender qazirgi ýaqytta bizdiń elimizde kimniń orny qandaı ekenin jaqsy biledi. Osy rette M.Eleýsizovtiń sheshimin sol parasatty oılaýdyń kórinisi desek, lázim. Myqtyny moıyndaý da myqtynyń qolynan keledi.
Daýys berer aldynda elimizdiń bas ekology Shanhaı yntymaqtastyq uıymynan kelgen baıqaýshylarmen kezdesip, Ortalyq Azııadaǵy sý problemasy, atap aıtqanda, elaralyq ózenderdi paıdalaný, muzdaqtar problemasy týraly pikirlerin ortaǵa saldy. ShYU ókilderine osy máselege erekshe mán berýin ótindi. Bul jóninde uıymda másele talqylansa, oǵan qatysýǵa óziniń ázirligin bildirdi.
BAQ ókilderi aldyndaǵy áńgimesinde M.Eleýsizov saılaý naýqanynyń qalaı ótkenin baıandady. Osy kezde eldiń batysynan basqa barlyq aımaǵynda bolyp, halyqtyń ómirimen, talap-tilegimen keń tanysqanyn aıtty. Bir ókinishtisi, barlyq jerde de bolýǵa ýaqyt jetimsizdik etipti. Osy kezde elde «Tabıǵat» partııasyn qurý qajettigi týǵanyna kózi jetkenin de málimdedi. Oǵan kirmek nıeti bar halyq ta barshylyq eken. Prezıdenttikten úmitker aldaǵy ýaqytta osynaý máselemen belsendi aınalysatyndyǵyn málimdedi.
Prezıdenttikke kandıdat Mels Eleýsizovtiń saılaýaldy shtabynda da dál qazir qarbalas shaq. Shtab bastyǵy Nurjan Oshanbekovtiń aıtýynsha, saılaý naýqanynda úmitkerdiń 683 senimdi ókili halyqpen qoıan-qoltyq jumys istepti. Qazir olar saılaý ýchaskelerinde baıqaýshylyq jumys atqaryp júrgen kórinedi.
Aqmol aýyly
Búgingi saılaý Qazaqstanymyzdyń álem nazaryndaǵy el ekendigin taǵy da dáripteı tústi. Ony Aqmola oblysynda sheteldik memleketterdiń, úkimettik emes uıymdardyń, baspasóz ókilderiniń 500-ge jýyq ókiliniń jumys isteýimen dáleldeýge bolady. Olar oblystaǵy barlyq saılaý ýchaskelerindegi saılaýshylardyń joǵary belsendiligine joǵary baǵa berdi. Biz Germanııadan kelgen táýelsiz baıqaýshy Mıhael Lýbshpen birge birneshe saılaý ýchaskesinde bolyp, onyń baspasóz máslıhatyna qatystyq. Oblys ortalyǵy Kókshetaý qalasyndaǵy №6 saılaý ýchaskesinde ol jurtshylyqtyń saıası oqıǵaǵa beıjaı qaramaıtyndyǵyn atap ótti. Lýbsh myrzanyń aıtýynsha, Qazaqstan saıası órkendiliktiń, kóppartııaly parlamenttiń, erkin saılaýdyń talaptary men onyń qundylyqtaryn bıik deńgeıge kótere biletin tereńdigimen erekshelenedi. Táýelsiz Qazaqstanǵa altynshy ret sapar bastaǵan halyqaralyq baqylaýshy osy elge jıi kelýdiń zor mańyzy barlyǵyn málimdedi. Bizdegi beıbit ómirdiń qymbattylyǵyn kórshiles Tájikstan, О́zbekstan, Túrkimenstanmen salystyra saraptama jasaǵan ol otandastarymyzdyń jarqyn bolashaǵyna senimdi ekendigin qulshynys sezimimen bildirdi. «Qazaqstandyq joldyń» úlgi alar tustaryna toqtalǵan Mıhael Lýbsh myrza qaladaǵy «Dostar» mádenıet saraıyndaǵy №40 saılaý ýchaskesinde, «Vıdergebýrt» nemis qoǵamdyq birlestiginde jáne «Tańdaý» mektep-gımnazııasynda saılaýshylarmen kezdesip, salıqaly áńgime órbitti. AQTО́BE Kóktemniń shýaǵyna bólengen qala burynǵydan da kóriktenip ketkendeı. Qala kóshelerindegi halyq merekedegideı kóńil-kúıde. Bári de asyǵýly. Úıdiń irgesindegi «Nur Otan» HDP oblystyq fılıalynda ornalasqan №46 saılaý ýchaskesine jetkenshe kórgen kórinisimiz osyndaı. El taǵdyry sheshiletin saıası naýqanda halyqtyń ózderiniń konstıtýsııalyq quqyn paıdalanýǵa degen qulshynysyna saılaý ýchaskesinde de kýá boldyq. El prezıdenttiginen úmitkerler arasynan óz tańdaýyn jasaýǵa yqylastylardyń kezegi úzilmeýde. №46 saılaý ýchaskesiniń tóraıymy Mádına Dosjanovanyń aıtýynsha, jergilikti ýaqytpen tańǵy saǵat 9-ǵa deıin osynda tirkelgen 2058 saılaýshynyń 200-ge jýyǵy daýys berip úlgeripti. Adam ómirinde aıryqsha este qalatyn sátterdiń biri kámelettik jasqa jetip, elińniń erteńi synǵa túsetin sátte daýys berý quqyǵyna ıe bolý ekeni sózsiz. Osy saılaý ýchaskesinde on segiz jas alǵash ret daýys berýge keldi. El táýelsizdiginiń qurdastary 20 jas ta osy ýchaskege tirkelgen. Olardyń arasynan tuńǵysh daýys berip otyrǵan Naýryzbek Ábilqaıyr men táýelsizdik qurdasy Nurdáýlet Muqanov birinshi bolyp bıýlletenderin toltyryp, ózderi tańdaǵan kandıdattarǵa daýystaryn berdi. Toqsan jastaǵy Edýard Shaıro, 95 jastaǵy Muǵálıma Músálınova da ejelgi ádetterimen erte kelip, óz tańdaýlaryn jasady. Árıne, olar saılaý ýchaskesi daıyndaǵan syılyqtarmen marapattaldy. Eń bir ádemi kórinis – júrip-turýy qıyndaǵan Kámıla Nurǵalıeva ájeıdi nemereleriniń eki jaqtan qoltyqtap ákelip daýys bergizýi boldy. Urpaǵyna baqytty ómir tileıtin qarııanyń bul úrdisi jastarǵa ónege boldy. Saılaýda osy shańyraqtyń ózinen áje bastaǵan bala-kelini, nemeresi daýys berdi. Oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqov ta osy №46 saılaý ýchaskesine kelip, daýys berdi. О́z tańdaýyn jasaǵan óńir basshysy buqaralyq aqparat quraldary ókilderimen saılaý kúngi áserimen bólisti. – Men ózimniń azamattyq paryzymdy ótedim. Elimizdegi turaqtylyq pen beıbitshilik, bereke-birlik, memleketimizdiń gúldenýi, qýatty bolýy, ómirimizdiń budan góri de jaqsara túsýi úshin daýys berdim. Elimiz qazirdiń ózinde órkenıetti elder qataryna kirdi, aldaǵy ýaqytta solardyń arasynda aldyńǵy qatardan kórinýine tilektestik nıetimdi bildirdim, – dedi Eleýsin Naýryzbaıuly. Osy saılaý ýchaskesinde bolǵan EQYU Parlamenttik Assambleıasy baıqaýshylary delegasııasynyń ókilderi Hanıng Iohansen men Ion Sıgýrd Sıýrsen Kvello saılaýdyń ashyqtyq, ádildik jáne demokratııalyq talaptarǵa saı ótip jatqanyna tánti ekenin jasyrmady. Mundaı pikirge osynda baıqaýshy bolyp otyrǵan «Nur Otan» HDP, «Nevada-Semeı» halyqaralyq ıadrolyq jarylystarǵa qarsy qozǵalysy jáne «Shynar» genderlik ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń ókilderi Dmıtrıı Dovmatenko, Jánibek Mádıhan jáne Sáýle Doshanova da qosyldy. Saılaý ýchaskesine 14.00 saǵatta habarlasqanymyzda, 2058 saılaýshynyń 50 paıyzy daýys bergenin bildik. №50 saılaý ýchaskesinde TMD baıqaýshylar mıssııasynyń múshesi Gúlsim Kerjikovamen kezdesýdiń sáti tústi. Halyqaralyq baıqaýshy saılaýdyń ótýin baıqaýǵa Reseıden eki delegasııa kelgenin, ózi quramynda bar Saratov oblysynan 16 baıqaýshy qatysyp otyrǵanyn jetkizdi. Ol kúndizgi saǵat 11-ge deıin-aq osynda daýys beretinderdiń 50 paıyzy óz tańdaýlaryn jasap úlgergenine rızashylyǵyn jasyrmady. «Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn baqylaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń ortalyq shtaby oblystyq fılıalynyń tóraǵasy Halel Qusaıynovqa jolyqqanymyzda, óziniń qaladaǵy birqatar saılaý ýchaskelerinde bolǵanyn, saıası sharanyń Konstıtýsııalyq talaptarǵa jáne demokratııalyq qaǵıdattarǵa saı ótip jatqanyn tilge tıek etti. ALMATY OBLYSY Sáýirdiń 3-i kúngi jeksenbini taldyqorǵandyqtar asyǵa kútkendeı. Kóktemniń aq jaýyny sebelep, aspannan nur quıǵandaı. Aýa raıynyń ózgergenine qaramastan kóshe boılap, saılaý ýchaskelerine bettegen úlken men kishiniń júzderi jarqyn. Bir-birimen ázildesip, izgi tilekterin toǵystyrǵan. Solardyń qatarynda azamattyq paryzymyzdy ótep, el erteńi úshin daýys berýge shahardaǵy № 9 mektepte ornalasqan saılaý ýchaskesine keldik. Tańerteńgi saǵat 7-ni kútkender qatary edáýir. Sálden soń memleketimizdiń ánurany shyrqaldy. Saılaýshylar qosylyp, rýhty kóterip, ár júrekke nur syılaǵan án áýeni zal ishin kernep ketti. Budan keıin № 883 saılaý ýchaskesiniń tóraıymy Sálıma Mámleeva jınalǵandardy óz quqyqtary men bostandyqtarynyń kepili bolǵan el ómirindegi erekshe kúnmen quttyqtady. Kezekte turǵandar óz aty-jónderiniń alfavıttik ornalasýymen bıýlleten alyp, arnaıy jabyq orynda tańdaýlaryn jasap jatty. Soǵys jáne eńbek ardageri Jaqanbaı Ábishovpen tildestik. – Búgingi baqytty ómir Otan úshin ot keshken men tárizdi aǵa urpaqtyń janqııarlyq eńbegimen, qanymen keldi. Qazaqstan egemen el atanyp, táýelsizdiktiń 20 jylyndaǵy shyqqan bıik pen tabysty búgingi halyqtyń áleýmettik jaǵynan qorǵalýymen ólsheýge bolady. Alǵashqylar qatarynda daýys berdim. Tańdaýym naqty. Urpaǵymnyń erteńgi baqytty ómiri úshin daýys berdim. Ol berik qolda ekenine senimdimin. О́lim men ómir beldeskende de Otanyma degen azamattyq boryshymnan ajyraǵan joqpyn. Jasym seksennen asqanda da men úshin elimniń tynyshtyǵy men gúldenýinen asqan baqyt joq, – dedi Jaqanbaı qarııa. Budan soń I.Jansúgirov atyndaǵy mádenıet saraıyna ornalasqan № 872 saılaý ýchaskesine keldik. Munda da kezek kútip, daýys berýge jınalǵandar qatary kóp. Saılaýǵa alǵash qatysqan 18 jastaǵy Evgenıı Berezovoı, saılaýshy Baqytjan Amırov jáne basqalary óz kandıdattary úshin daýys bergenderin aıtty. Tek, Taldyqorǵan qalasynda ǵana 45 saılaý ýchaskesi bar desek, osy kúngi halyqtyń erekshe belsendiligine kýá boldyq. Oblystyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Shyraqbaı Jylqaıdarov elimizdiń bolashaǵyn aıqyndaıtyn 3 sáýirdegi kezekten tys prezıdent saılaýynyń ótýi jaıly áńgimeledi. – О́ńirde 911 saılaý ýchaskesi jumys jasaýda. Jalpy saılaýshylar 877877 adamdy qurady. Sonymen qatar 1073 baıqaýshy tirkelgen. Olardyń quramynda shet eldik jáne saıası partııalardyń, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi bar. Saılaý jarııalylyqtyń joǵary deńgeıinde ótýde deýge tolyq negiz bar. Taǵy bir aıtatynym, ózińiz kórgendeı, bıylǵy prezıdent saılaýyna degen halyqtyń erekshe belsendiligin aıtýǵa bolady. Jastar da jigerliligimen erekshelendi. Muny sońǵy kezderdegi áleýmettik jaǵdaıdyń, saıası senimniń beriktigimen baılanystyrsaq qatelespeımiz. Úmitkerler de belsendiligimen tanylyp, óz múmkindikterin barynsha paıdalandy. Jarııalylyq keń etek alǵan prezıdent saılaýyna jalpy halyqtyń erekshe uıymshyldyqpen qatysýyn osy alǵysharttardan izdegen jón, – dedi Sh.Jylqaıdarov. Iá, jetisýlyqtar ózderiniń Ata Zańda kórsetilgen óz quqyqtaryn paıdalanýǵa osylaı baǵa berdi. Elimizdiń ishki jáne syrtqy saıasatynyń negizgi baǵyttaryn aıqyndaıtyn eń laýazymdy tulǵa – Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti ekenine nazar aýdarǵan olar naqty tańdaý jasady. ATYRAÝ Atyraý qalasynan 70 shaqyrymnan astam qashyqta ornalasqan Kaspıı qaırańyndaǵy Qashaǵan kenishine ne tikushaq, ne júrdek sý kóligi ǵana qatynaıdy. Qashaǵan kenishinen «qara altyn» alý qamyna bekem bel býǵan burǵyshylar, tehnıkter, qurylysshylar sekildi san-salaly mamandyq ıeleri qaırańdaǵy jumys ornyna dál osyndaı kóliktermen jetedi. Alaıda, teńiz tórindegi jumysshylar úshin senbi, jeksenbilik demalysta da, merekede de jumys toqtamaıdy. Qashaǵanda ónerkásiptik-tájirıbelik baǵytta burǵylaý júrgizý maqsatymen bes jasandy aral daıyndalǵan. Tikushaqtan qaraǵanda jasandy araldar ádemi kórinedi. Sol araldardyń ishindegi irisi –«D» araly. Munda elimizdiń ár óńirinen 3000-nan asa qazaqstandyq jumysqa tartylǵan. Arnaıy jumys kıimimen júrgen araldaǵy jumysshylardyń biri, operator Asylbek Ydyrysov «Saılaý komıssııasynyń múshelerin taǵatsyzdana tostyq. Teńiz tabıǵaty qubylmaly. Qatty jel turyp, jańbyr jaýýy, tipti tuman túsýi de múmkin. Teńiz betinde tolqyn oınasa, tikushaq ushpaı qalýy da múmkin. Degenmen, búgingi aýa raıynyń ashyq, jyly bolýy, jeldiń joqtyǵy bizdiń qaýpimizdi seıiltti», deıdi. Kaspıı qaırańynda jumys jasaıtyn qazaqstandyqtar eki saılaý ýchaskesine tirkelgen. «D» aralyna saılaý komıssııasynyń músheleri saılaý bıýlletenderin tikushaqpen jetkizdi. Sóıtip, jumysshylardyń jumys ornynda merziminen buryn ótkizilgen prezıdent saılaýyna daýys berýine múmkindik jasaldy. Jumys ýaqytsha toqtatyldy. Daýys berý úshin arnaıy oryndar jasaqtalypty. Saılaý bıýlletenderi salynatyn arnaıy jáshik te ákelindi. – Búgin saılaýǵa birinshi ret qatysyp, daýys berdim. Bul – meniń ómirimde este saqtalatyn saılaý, – deıdi jasandy aralǵa tikushaq kelip qonǵansha alańdaǵan jastardyń biri, qubyr qurastyrýshy Saǵıdolla Haıroshev. Alǵash ret daýys berýshi jastar munda kóp eken. Jaıǵastyrýshy mamandyǵymen eńbek etetin Aleksandr Krasnobrodskıı de alǵash ret daýys berýi memleket basshysyn tańdaýdaǵy saılaýǵa qatysýymen sáıkes kelgenine qýanady. Qazaqstandyq jumysshylardyń qaı-qaısysy da eldiń keleshegi úshin, otandyq ekonomıkanyń órkendeı berýi úshin tańdaý jasaǵanyn aıtady. – Qazaqstanda barlyq sala qarqyndy damyp keledi. Ásirese, munaı-gaz ónerkásibiniń keleshegi kemel. Buryn tek qurlyqtan ǵana munaı óndirip kelsek, endi Kaspıı teńizinen de «qara altyn» alýǵa qam jasap jatyrmyz. Osyndaı úlken jobada jumys jasaıtyn qazaqstandyq mamandardyń básekege qabilettigi qýantady. Búgin, mine, úıimizden alysta, Kaspıı teńiziniń ortasynda jumys jasap júrsek te, memleket basshysyn saılaýda óz tańdaýymyzdy bildire aldyq, – deıdi ınjener Rústem Dúıisqalıev. «D» aralyndaǵy daýys berý kóp ýaqyt alǵan joq. Túske taman araldaǵy sońǵy daýys berýshi bıýlleteni jáshikke salynysymen, saılaý komıssııasynyń músheleri tikushaqpen «A» aralyn betke alyp ushyp ketti. Olardy «A» aralynda 130 saılaýshy kútip otyrǵan edi. BATYS QAZAQSTAN Saılaýda daýys berýdiń bastalar sáti jergilikti ýaqyt boıynsha tańǵy 7-00-ge belgilengen bolatyn. Osy merzimnen jarty saǵat buryn Oral qalasyndaǵy № 478 saılaý ýchaskesine kelgen qos qarııa komıssııa tóraıymy Marıam Stamqulovanyń nazaryn birden aýdardy. Ekeýi birin-biri demep, súıemeldep keledi. Ári erterek emes pe degen saýalǵa qaraqtarym, saılaýǵa erte kelý bizdiń boıymyzda burynnan qalyptasqan. Bul jolǵy prezıdenttik saılaýdyń orny biz úshin tipten aıryqsha. Erte kelip qalsaq, eshteńe etpeıdi. Kúte turamyz, dep jaýap berdi ózin Dámesh Jumaǵazıeva dep tanystyrǵan aq shashty áje. Ýaqyt pen tártipke daǵdylanǵan, ony joǵary baǵalaı biletin, aǵa býyn ókilderi-aı, deseńizshi! Atalǵan ýchaske bul kúnge jan-jaqty tyńǵylyqty ázirlikpen kelgeni kórinip-aq tur. Qaı jaqqa qarasańyz da uqypty qoldardyń, jınaqylyq pen qunttylyqtyń izderin baıqaısyz. Budan soń Ábilqaıyr han dańǵylynyń boıyndaǵy № 497 saılaý ýchaskesine keldik. Saǵat tili erteńgi 9.40-ty kórsetip tur. Munda daýys berýshilerdiń kezegi paıda bolǵanyna kýá boldyq. «ÝralskDorStroı» AQ-tyń ǵımaratynda ornalasqan ýchaskelik komıssııa tóraǵasy Igor Lısısyndy qınalmaı taýyp aldyq. Árıne jýrnalıstik áýestikpen oǵan daýys berý barysy qalaı degen saýal tastadyq. – Osyǵan deıingi ótkizilgen saılaýlarda da komıssııanyń tóraǵasy bolyp edim. Sol tájirıbem eskerildi me, osy joly oblystyq saılaý komıssııasy tarapynan taǵy da osyndaı usynys jasaldy. Oǵan kóp oılanbastan kelisim berdim. Bizde 2600 saılaýshy tirkelgen. Olardyń belsendiligi buǵan deıingi saılaýlarmen salystyra qaraǵanda joǵary ekeni baıqalady. Osyǵan mereıimiz ósip turǵan jáıi bar. Búgingi erekshelik, saılaýǵa eshkimdi kúshtep ákele almaısyń. Daýys berý árkimniń óz erki. Bul joly otandastarymyzdyń boıyndaǵy azamattyq paryz delinetin bıik jaýapkershilik pen adamı asqaq sezimniń tereńdeı túskenine kýámiz, – dep aǵynan jaryldy Igor Borısovıch. Sondaı-aq atalǵan ýchaskede qyryq adamǵa óz meken-jaılary boıynsha daýys bergizý uıymdastyrylǵan eken. Olar – ózdiginen júre almaıtyn múgedek jandar, jasy ulǵaıǵan qarııalar. Bul quramda saılaý ýchaskesiniń qyzmetkerlerimen birge baıqaýshylar ókilderi de bar, deıdi komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Nıkıta Sybyrna. Sonymen birge biz Oral qalasyndaǵy № 470, № 478 jáne № 497 saılaý ýchaskelerinde bolǵanymyzda mundaǵy qoǵamdyq baıqaýshylar men prezıdenttikke kandıdattardyń sengen ókilderimen jáne kezekten tys prezıdenttik saılaý barysyn baqylaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııalar múshelerimen de az-kem til qatysqan edik. Olardyń qatarynda Maqsot Batyrov, Altynaı Esqalıeva, Nadejda Lýchınına, Indıra Muqatova syndy saılaýdyń qyraǵy kózderi bar. Bulardyń qaı-qaısysy da bizge daýys berý respýblıkada qabyldanǵan zańdylyqtar men erejelerge sáıkes óz deńgeıi men arnasynda ótip jatqanyn málimdedi. Mundaıda, árıne, saılaý ýchaskelerinen daýys berip shyqqan azamattardan kimge daýys berdińiz dep suraý saılaý jónindegi tártipke de, jýrnalıstik etıkaǵa da syıymdy bola qoımaýy múmkin. О́ıtkeni bul árkimniń óz quqy ekeni belgili. Degenmen, jýrnalıstik daǵdy men áýestik jeńip ketken sátter de boldy. Sonda bizge Joldasqalı Qurmashev esimdi Oral qalasynyń turǵyny bylaısha jaýap qaıtardy. Men qazir tórt prezıdenttikke kandıdattyń arasynan dál kimge daýys bergenimdi jarııa jasamaı-aq qoıaıyn. Degenmen saýalyńyzǵa oraı men el Konstıtýsııasyna, konstıtýsııalyq normalar men zańǵa daýys berdim dep esepteımin. О́ıtkeni biz konstıtýsııalyq zańmen ómir súrip, eńbek etip kelemiz ǵoı. Búgingi prezıdenttik saılaý da, konstıtýsııalyq normalardy saqtaý men onyń saqtalýynyń basty kórinisi dep esepteımin. Bul da qulaq qoıýǵa, quptaýǵa turarlyq pikir me dep qaldyq. Fotoreportaj: saılaý sátteri
Aqjaıyqta sáýirdiń keshegi aq tańy araılap atty. Aspanda shókimdeı bult joq. Keshigip kelgen kóktem dál keshegi kúni ǵana nuryn meıirlene tókti. Osy kún shýaǵy adamdardyń kóterińki kóńil-kúıimen jarasym taýyp turdy. Daýys berýge Oral qalasynyń turǵyny, qos perzenttiń anasy Raıgúl Masalımova da erte jınaldy. Jasy birden endi ǵana asqan Araıdy kóterip alyp saılaý ýchaskesine jınalyp jatqanda 6-ǵa kelgen qyzy Ásel men kórshiniń balasy Músilim: Apa, biz de baraıyqshy saılaýǵa degeni. Ana olardyń tilekterin qaıtara almady. Júrińder, endeshe. Erteń sender de ósip, daýys beresińder, dedi olarǵa meıirlene qarap.
Naýryzdyń aıaǵy men sáýirdiń basyndaǵy kúnderde Oral qalasynda erkin jáne grek-rım kúresi boıynsha táýelsizdiktiń jıyrma jyldyǵyna oraı respýblıkalyq kóktemgi spartakıada ótkizilgen bolatyn. Osy sharanyń basy-qasynda júrgen, qazaq sportynyń maıtalmany Dáýlet Turlyhanovty Oral qalasyndaǵy № 470 saılaý ýchaskesinen kezdestirdik. Ol qashanǵy daǵdysynsha sergek te sezimtal qalpynda eken. Daýys berip shyqqan sport qaıratkerine birer saýal tastadyq.
– Dáýke, kimge daýys berip shyqqanyńyzdy bilýge bolmas pa eken?
– Nege bolmasyn, ábden bolady. Issaparda júrýime baılanysty maǵan prezıdenttik saılaýda oǵan daýys berý Oral qalasynan buıyrypty. Saılaý týraly zańǵa sáıkes issaparda, demalysta, emdelýde júrgen azamattardyń bári osylaı isteı alady. Kimge daýys berdińiz dedińiz be? Árıne, Nazarbaevqa. Nursultan Ábishuly sporttaǵy bizdiń barlyq jeńisterimizdiń dem berýshisi, tikeleı qoldaýshysy. Úlken sport – eldiktiń belgisi. Memlekettiliktiń kórinisi. Osy arqyly da Qazaqstan búginde búkil álemge tanyla bastady, – dedi sport sańlaǵy ashyq-jarqyn únmen.
– Qyzym-aý, demep jibershi, meni, baspaldaqtan joǵary qaraı. Daýys berýden keshigip qalyp júrmeıik. Erte bitirgen durys qoı bul isti. Sonda ǵana kóńilimiz ornyǵar, – dep tap-taza peıili men kóńilin ala kirdi saılaý ýchaskesine bir anamyz.
Mine, osylaısha araılap atqan sáýirdiń aq tańynda, júzdegen, myńdaǵan oraldyqtar saılaý ýchaskelerine aǵylyp kelip jatty. Kúnniń nury men kóńilderdiń nury bir-birimen ushtasqan, toǵysqan sátter-aı deseńizshi!
Sýretterdi túsirgen Rafhat HALELOV.
JAMBYL
Jeksenbige qaraǵan tún qarly boldy. Ońtústiktiń jańbyr aralas qary kádimgi. Aq ulpaǵa oranǵan taldar beıkúná tompııa qalypty. Aýa bulaq sýyndaı taza, juta bergiń keledi. Taldyń qaı butaǵynda otyrǵany belgisiz bir qus, bálkim qaratorǵaı, óz tilinde tań habaryn bildirip, qyraǵyttaı saırap qoıady.
Oǵan kóp uzamaı №33 saılaý bólimshesinen estilgen án men kúı áýeni ulasty. Tańǵy saǵat jetige on bes mınót qalǵanda kelsek, birinshi bolyp daýys berýden úmitti adamdardyń qarasy kóbeıip qalypty. Saǵat tili jetini soqqanda, bólimshe ishinde elimizdiń Ánurany shyrqalyp, tóraǵa Ǵalym Aǵysov saılaýshylardy quttyqtap, el taǵdyry jolyndaǵy saılaýda óz tańdaýlaryn jasaýǵa ruqsat berdi.
Eń alǵashqy bolyp №13 mekteptiń 11-synyp oqýshysy, 18 jastaǵy Erkin Qurbanov daýys berdi. Tóraǵa onyń Prezıdent saılaýyna alǵash ret qatysyp, óz tańdaýyn jasaýymen quttyqtap, syılyq tapsyrdy. Odan keıin ekinshi, úshinshi saılaýshylarǵa qurmet kórsetildi.
Bul bólimshege 1127 saılaýshy tirkelgen. «Saılaýshylar saılaýǵa qatyspaıdy» degen sóz beker eken, jasy bar, jasamysy bar qarly tańnyń salqyn lebine qaramastan saılaý bólimshesine qaraı aǵylýda.
Oblys ákimi Qanat Bozymbaev ta ózi tirkelgen №37 saılaý bólimshesine kelip, tańdaýyn jasady. Sonymen birge ol saılaý bólimshesi aldyndaǵy shaǵyn jármeńkeni aralap kórdi. Baǵa saıasatyn turaqtandyrý maqsatynda oblys ortalyǵynda aqpan aıynan beri azyq-túlik jármeńkesi ótkizilip kele jatqany belgili. Bul dástúr Prezıdent saılaýy kezinde de jalǵasyn taýyp, tańdaý jasaǵan saılaýshylardyń úıine arzan azyq-túlik satyp ala qaıtýyna da jaǵdaı jasalypty. Durys oılastyrylǵan.
– Qanat Aldabergenuly, siz kimge daýys berdińiz? – degen saýalymyzǵa oblys ákimi: Elimizdegi saıası turaqtylyq pen ekonomıkalyq qarqyndy damýǵa daýys berdim, – dep naqty jaýap berdi.
Bul kezde tań aǵaryp atyp qalǵan. Adamdar legi burynǵydan da kóbeıe túsipti. Saǵat tili on jarymda saılaýshylardyń 30%-y daýys berdi.
Tańǵy daýys alysqa estiledi. Qazaq eliniń úni de aq ulpaǵa oranǵan taldardyń butaǵyna qonaqtaǵan anaý qaratorǵaıdyń ǵajaıyp únindeı álem nazaryn ózine qaratyp, tamsandyra berse eken.
Fotoreportaj: saılaý sátteri
Qarabulaq, Qaramurt sekildi aýyldarynda otyz myńdyq halqy bar Saıram aýdanynyń ortalyǵy Aqsýkentte tańǵy saǵat jetide-aq saılaýshylar saılaý ýchaskelerine kele bastady. Aýdannyń qadirli qarııalarynyń biri, “Baýyrmal” syılyǵynyń ıegeri Karımjan Iýsýpalıev alǵashqy bolyp tańdaýyn jasady. Bata berdi. “Qazaqstan – ondaǵan ulttar men ulystarǵa atameken bolyp otyrǵan Otany. Bir qoldyń salasyndaı, bir úıdiń balasyndaı bolyp otyrǵan osy elge keregi jaqsy ómir men beıbitshilik, turaqtylyq”, deıdi qarııa. On segizge tolǵanyna eki kún ǵana bolǵan Álibek Igisinov te qýanyshty.
– Bizge, jastarǵa, Otanymyzdyń bolashaǵy búgingiden de myqty bolǵany kerek. Bul jaıly Elbasymyzdyń halyqqa Joldaýynda anyq aıtylǵan. Men búgin tańdaý jasaýda qatelesken joqpyn dep oılaımyn,– deıdi eń jas saılaýshy.
Shymkentke oraldyq. №5 saılaý ýchaskesinde eki búldirshinin ertken erli-zaıypty Ábıbýlla men Sharıpa Qalymbetovter daýys berip jatyr.
– Bylaıǵy jurt Ádil men Ásemdi kórip: “Nemereleriń be”, dep suraıdy. Qudaıǵa shúkir, nemerelerimiz bar ǵoı, myna qos qulynymyz bizdiń elýge jaqyndaǵanda kórgen qyzyǵymyz, – deıdi Ábekeń. – Daýys berýge jınalyp jatsaq Ádil: “Men de “Alǵa, Qazaqstanǵa daýys beremin”, dep turyp aldy. Oǵan Ásem qosyldy.
Ońtústik Qazaqstan Medısına akademııasynyń ǵımaratyndaǵy saılaý ýchaskesine bas suqtyq. Adam qarasy azdaý. 827 saılaýshynyń jartysy daýys berip úlgergen.
Ordabasy aýdanynan syralǵy dos, aýdandyq emhananyń bas dárigeri Bolat Saǵymbekov, jýrnalıst Ǵalymjan Zııabek telefon shaldy. Saılaý ýchaskelerin aralap júrgenderin aıtady. “Halyqtyń kóńil-kúıi kóterińki.
