Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy № 13

2011 jylǵy 18 qańtar,  Astana, Úkimet Úıi Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵy men qarjy uıymdaryn retteý jáne qadaǵalaý agenttiginiń ekonomıkalyq saıasattyń 2011 jylǵa arnalǵan negizgi baǵyttary týraly málimdemesi týraly Eldiń qalyń jurtshylyǵyn Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń, Qazaqstan Res­pýblıkasy Ulttyq Bankiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵy men qarjy uıym­daryn retteý jáne qadaǵalaý agenttiginiń ekonomıkalyq saıasaty týraly habardar etý maq­satynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi: 1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýb­lıkasy Úkimetiniń, Qazaqstan Respýb­lıkasy Ulttyq Bankiniń jáne Qazaqstan Resýblıkasy Qarjy naryǵy men qarjy uıymdaryn retteý jáne qadaǵalaý agenttiginiń ekonomıkalyq saıasattyń 2011 jylǵa arnalǵan negizgi baǵyttary týraly málimdemesi maquldansyn. 2. Osy qaýly qol qoıylǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi jáne resmı jarııalanýǵa tıis. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri K.MÁSIMOV. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2011 jylǵy 18 qańtardaǵy № 13 qaýlysymen maquldanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵy men qarjy uıymdaryn retteý jáne qadaǵalaý agenttiginiń ekonomıkalyq saıasattyń 2011 jylǵa arnalǵan negizgi baǵyttary týraly málimdemesi Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti (budan ári – Úkimet), Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki (budan ári – Ulttyq Bank) jáne Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵy men qarjy uıymdaryn retteý jáne qadaǵalaý agenttigi (budan ári – QNRA) 2010 jyly álemdik ekonomıkalyq quldyraý saldaryn jumsartýǵa jáne eldiń daǵdarystan keıingi turaqty damýynyń negizin qalaýǵa baǵyttalǵan daǵdarysqa qarsy baǵdarlamalardy júzege asyrýdy jalǵastyrdy. Nátıjesinde, aldyn-ala baǵalaý boıynsha, jalpy ishki ónimniń (budan ári – JIО́) naqty ósimi 2010 jyly 7%-dy qurady, jumyssyzdyq deńgeıi 2010 jyldyń sońynda 5,5%-ǵa deıin tómendedi, halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy tabysy naqty mánde 6,3%-ǵa, naqty jalaqy 7,5%-ǵa ósti, ınflıasııa 7,8%-dy qurady. Bıýdjet saıasatynda birinshi kezekte áleý­mettik mindettemelerdi qarjylandyrý basym boldy. 2010 jylǵa arnalǵan respýb­lıkalyq bıýd­jette kózdelgen zeınetaqy tóleý, áleýmettik tólemder jáne bıýdjet salasynyń qyzmet­kerlerine jalaqy tóleý boıynsha barlyq áleýmettik mindettemeler óz merziminde jáne tolyq kólemde qarjylandyryldy. 2010 jyly júrgizilgen bank sektorynyń syrtqy qaryzyn qaıta qurylymdaý bankterge syrtqy qaryzyn tóleý boıynsha aýyrt­palyqtardy tómendetýge múmkindik berdi, bank­terdiń qarjylyq jaǵdaıyn turaqtandyrýǵa jáne olardyń bolashaqta turaqty damýy úshin múmkindikter beredi. Ulttyq qordyń valıýtalyq aktıvterin qosa alǵanda, eldiń halyqaralyq rezervteriniń jıyntyq mólsheri 2010 jyldyń sońynda 59 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Ulttyq Banktiń altyn valıýta aktıvteri ótken jyly 22,5 %-ǵa ulǵaıdy jáne 28,3 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Álemdik ekonomıkanyń jandanýy, eksportqa baǵyttalǵan ónimderge syrtqy baǵa konıýnk­týrasynyń turaqtanýy jáne ishki suranystyń keńeıýi ekonomıkanyń naqty sektorynyń ósýine de septigin tıgizdi. 2010 jyly Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy (budan ári – ÚIIDMB) bastaldy, onyń sheńberinde somasy 801,8 mlrd. teńgeden astam 152 ındýstrııalyq joba qoldanysqa engizildi. ÚIIDMB jáne jumyspen qamtýdyń Jol kartasyn iske asyrý nátıjesinde 156 myńnan astam jumys orny quryldy. Kásipkerlikti, eń aldymen shaǵyn jáne orta bıznesti damytý maqsatynda pılotty rejimde «Bıznestiń jol kartasy 2020» baǵdarlamasy bastaldy, onyń sheńberinde kredıtteriniń jal­py kólemi 101,2 mlrd. teńge bolatyn 225 joba maquldandy. 2010 jylǵy 1 qańtardan bastap Belarýstiń, Qazaqstannyń jáne Reseıdiń Keden odaǵy (budan ári – KO) qyzmet isteı bastady, ol úshinshi elderge qatysty biryńǵaı saýda saıasatyn júrgi­zedi. 2010 jylǵy 1 shildeden bastap biryńǵaı keden aýmaǵyn qalyptastyrý bastaldy, bul ótkizý naryǵyn 16 mln. tutynýshydan 168 mln. tutynýshyǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Elde bıznes ahýaldy jaqsartý jóninde qabyl­danyp jatqan sharalarmen qatar bul ekonomıkanyń óńdeýshi sektorlaryna sheteldik jáne otandyq ınvestısııalardy tartý arqyly ekonomıkany ártaraptandyrý úshin túrtki bolýǵa arnalǵan. Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik (budan ári – BEK) kelisimderiniń sheńberinde qol jetkizilgen kelisimderdi iske asyrý: qatysýshy elderdiń makroekonomıkalyq saıasattyń kelisilgen qaǵı­dat­taryn, ónerkásip jáne aýyl sharýashylyǵy kásiporyndaryna memlekettik qoldaý kórsetýdiń biryńǵaı qaǵıdalaryn; otandyq taýar óndi­rýshilerdiń kólik ınfraqurylymyna kemsitýshiliksiz qol jetkizýin; sondaı-aq qyzmetter, kapıtal men jumys kúshi qozǵalysynyń erkindigin qamtamasyz etedi. 2011 jyly Úkimet, Ulttyq Bank jáne QNRA júrgizetin ekonomıkalyq saıasat: 1) Qazaqstan ekonomıkasynyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa; 2) Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jónin­degi memlekettik baǵdarlama sheńberinde ekono­mıkany ártaraptandyrýǵa baǵyttalǵan baǵdar­lamalardy iske asyrýǵa; 3) jumyspen qamtýdyń turaqtylyǵyn jáne halyq tabysynyń ósýin qamtamasyz etýge; 4) bilim berýdi, densaýlyq saqtaýdy jáne tilderdi damytýdy qosa alǵanda, adamı kapıtaldy damytýdyń memlekettik baǵdarlamalaryn iske asyrýǵa baǵyttalatyn bolady. Básekege qabilettilikti arttyrýǵa makro­ekono­mıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý, ınvestısııalyq jáne bıznes ahýaldy, ınstıtý­sıonaldyq damýdy, tehnologııalyq jáne ın­novasııalyq damý deńgeıin, eldiń adamı resýrstarynyń damý sapasyn jaqsartý, sondaı-aq KO men BEK sheńberinde saýda kedergilerin azaıtý jáne ekonomıkalyq yqpaldasýdy keńeıtý esebinen qol jetkiziletin bolady. Bıznes-ahýaldy jaqsartý maqsatynda or­talyq deńgeıde, sondaı-aq óńirlik deńgeıde ákimshilik kedergilerdi azaıtý jáne ruqsat berý júıesin ońtaılandyrý jumysy jalǵasatyn bolady. 2011 jyly Qazaqstannyń ekonomıkalyq múddelerin ázirleý jáne jyljytý ári KO men BEK sheńberinde ashylatyn jańa múmkindikterdi paıdalaný maqsatynda bıznes qoǵamdastyqpen belsendi birlesken júmys jalǵasatyn bolady. Jahandyq saýda-ekonomıkalyq júıege odan ári yqpaldasý maqsatynda syrtqy ekonomıkalyq saıasatta basym maqsattardyń biri KO boıynsha áriptes eldermen tyǵyz úılestire otyryp, DSU-ǵa Qazaqstannyń kirýi úderisin jyldamdatý bolyp tabylady. 2011 jyly ÚIIDMB-ny iske asyrý sheńberinde ekonomıkanyń qaıta óńdeý sek­torlaryna jáne eldiń ınfraqurylymyn damy­týǵa ishki jáne syrtqy ınvestısııalyq resýrs­tary barynsha jandandyrylatyn bolady, Indýstrııalandyrý kartasy sheńberinde jańa ındýstrııalyq jáne ınnovasııalyq jobalar qosymsha iske qosylatyn bolady. Ekonomıka salalaryndaǵy ónimdilikti art­tyrýǵa yntalandyrý úshin jumys istep turǵan kásiporyndardy aýqymdy jańǵyrtý boıynsha «О́nimdilik 2020» baǵdarlamasy qabyldanatyn bolady. Bıznes úshin qosylǵan quny joǵary óndiris­terdi qoldaýdyń tutastaı júıeli sharalar jı­yntyǵy, jańa tehnologııalar transferti, otandyq ınnovasııalyq sheshimderdi ázirleý, ónim eksportyn ilgeriletý, ónim shyǵarýǵa uzaq merzimdi tapsyrys qamtamasyz etiletin bolady. Investorlar úshin ekonomıkanyń shıkizattyq emes salalarynda qosymsha yntalandyrý sharalary, sonyń ishinde arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar esebinen de jasalatyn bolady. Kásipkerlikti, sonyń ishinde shaǵyn jáne orta bıznesti damytýdy qoldaý úshin Bıznestiń jol kartasy 2020-ny júzege asyrý tórt: bıznes-bastamalardy qoldaý, kásipkerlik sektordy saýyqtyrý, kásipkerlerdiń valıýtalyq táýekel­derin tómendetý jáne kásipkerlik áleýetti kúsheıtý baǵyttarynda jalǵasatyn bolady. Munaılyq emes tapshylyqty qysqartý, Ulttyq qor aktıvterin arttyrý jáne bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalaný arqyly teńgerimdi bıýdjetti qamtamasyz etý fıskaldyq saıasatty iske asyrý barysynda basym mindetter bolyp tabylady. Úkimet halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý jáne halyqtyń áleýmettik osal toptaryn qoldaý jónindegi sharalardy qabyldaýdy jalǵas­tyrady. 2011 jyly bıýdjet salasynda jala­qyny jáne áleýmettik shyǵystardy ósirý kózdelgen. 2011 jylǵy 1 qańtardan bastap zeınetaqynyń 30 %-ǵa artýyn eskere otyryp, onyń eń tómengi mólsheri 24047 teńgeni (bazalyq zeınetaqyny eskere otyryp), ortasha mólsheri – 36205 teńgeni (bazalyq zeınetaqyny eskere otyryp) quraıdy. Aǵymdaǵy jyly áleýmettik járdemaqylar men tólemder mólsheri ulǵaıady. Bıýdjet salasyndaǵy qyzmetkerlerdiń jala­qysy 30 %-ǵa artady. Ishki naryqta birinshi kezekte áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna baǵa belgileýdi retteý jáne baǵa turaqtylyǵyn qam­tamasyz etý 2011 jylǵy ekonomıkalyq saıasat­tyń negizgi basymdyqtarynyń biri bolady. Bul úshin Úkimet jáne jergilikti atqarýshy organdar tarapynan kóterme (kommýnaldyq) azyq-túlik bazarlaryn jáne saýda ınfraqu­rylymyn damytý, ishki naryqty otandyq ónimmen molyqtyrý, tabıǵı monopolııa sýbek­tileriniń qyzmetine baǵa belgileýdi retteý jumystary jalǵastyrylady. Budan basqa, básekelestikti qorǵaý, josyqsyz básekeni anyqtaý men onyń jolyn kesý, baǵa jóninde mámile jasasý, naryq sýbektileriniń óziniń ústem jaǵdaıyn teris paıdalaný, alypsatarlyq baǵanyń ósýi, ónim óndirýshi men túpki tutynýshylar arasyndaǵy aralyq býyndardy qysqartý jumystary kúsheıtiledi. 2011 jyly baǵa turaqtylyǵyn jáne jyldyq ınflıasııa deńgeıin 6 - 8 % aralyǵynda ustap turýdy qamtamasyz etý Ulttyq Banktiń aqsha-kredıt saıasatynyń basym baǵyty bolady. Ulttyq Bank aqsha-kredıt saıasaty qural­daryn jetildirý jáne olardyń tıimdiligin arttyrý ári onyń aqsha naryǵyna yqpalyn odan ári kúsheıtý jónindegi jumysty jalǵastyrady. Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń Ulttyq Banktegi qysqa merzimdi notalary men depozıtteri qarjy naryǵyndaǵy syıaqy stavkasyn, sondaı-aq bankterdiń artyq ótimdiligin sterılı­zasııa­laýdyń negizgi quraldary bolyp qala beredi. Ekonomıkadaǵy aqsha usynysy ekonomı­kanyń ósýine sáıkes deńgeıde saqtalady. Kredıt belsendiligin qalpyna keltirý problemasy bank sektoryndaǵy qurylymdyq qaıta qurý jolymen sheshiledi. 2011 jyly Ulttyq Bank eń tómengi rezervtik talaptar tetigin jetildirý jáne ony qoldaný tıimdiligin arttyrý jumysyn bastaıdy. Qazaqstan eksportynyń negizgi taýarlaryna qolaıly álemdik baǵa konıýnktýrasy jáne ulttyq valıýtanyń turaqtylyǵy jaǵdaıynda Ulttyq Bank valıýta baǵamynyń basqarylatyn qubylmaly rejımine kóshýdi josparlap otyr. Ulttyq Banktiń valıýta saıasaty salasyndaǵy sharalary álemdik konıýnktýra ózgergen jaǵ­daı­da otandyq óndiristiń básekege qabilet­tiligine teris áser etýi múmkin ulttyq valıýtanyń naqty baǵamynyń eleýli aýytqýyna jol bermeýge baǵyttalatyn bolady. Tutastaı alǵanda, aqsha-kredıt saıasaty qalyptasatyn makroekonomıkalyq ahýalǵa barabar bolady. Qazaqstannyń qarjy júıesiniń damýy salasyn­daǵy saıasat qarjy sektorynyń turaq­tylyǵyn, ashyqtyǵy men tıimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalady. QNRA qarjy júıesine degen senimdi qalpyna keltirý, qarjy qyzmetin tutynýshylar men ınvestorlardyń quqyqtary men zańdy múd­delerin qorǵaý, qarjy uıymdarynda tıimdi ishki baqylaý júıesin jáne táýekel-menedjmentti engizý, sondaı-aq olardyń qyzmetiniń ashyqtyǵyn arttyrý jumysyn jalǵastyrady. Memlekettik jeke menshik áriptestikpen jáne ıslamdyq qarjylandyrýmen kúsheıgen qor naryǵy odan ári damıdy. Almaty qalasynyń óńirlik qarjy ortalyǵyn damytý jáne baǵaly qaǵazdar aınalymynyń barabar kólemin qam­tama­syz etetin baǵaly qaǵazdar naryǵyn damytý da qor naryǵynyń keńeıýine yqpal etetin bolady. Tutastaı alǵanda, eldiń qarjy sektorynyń damýy Qazaqstan Respýblıkasynyń qarjy sektoryn daǵdarystan keıingi kezeńde damytý tujyrymdamasyna sáıkes iske asyrylady. Osylaısha, 2011 jyly Úkimet, Ulttyq Bank jáne QNRA júrgizetin ekonomıkalyq saıasat JIО́-niń 4-5 % naqty ósýin, ınflıasııany 6-8 % deńgeıde ustap turýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi.