Peızajdyq suńǵat ónerindegi qazirgi suńǵyla sýretshilerdiń jaılaýyna Jaıyq Kúshikbaevtyń óz qosyn tikkeli de shırek ǵasyrǵa taıap qaldy. Sodan beri 1 myńnan astam suńǵattyq týyndylardy dúnıege keltiripti. Qanshama respýblıkalyq hám halyqaralyq kórmelerge qatysypty. Erteli-kesh tabıǵat aıasynan syr tartyp, shabyt shaqyrǵan tynymsyz eńbegin ulaǵatty orda – T.Júrgenov atyndaǵy Ulttyq óner akademııasyndaǵy jalyqtyrmas ustazdyǵymen de qatar alyp keledi.
Jer jannaty Jetisý, onyń ishinde Sarqan atyraby, Baqalynyń balasy armanshyl bolyp ósti. Ánshi de bolǵysy kelgen, mýzykamen de áýestengen. Aýyldy úsh jaǵynan taýlar qorshap tur. Tórtinshi jaǵy bos. Mine, sol jaqtaǵy aspan qalaı qulap ketpeı tur dep kishkentaı kezinde mıyn talaı qatyrǵan Jaıyqtyń kóńili kele-kele sýretshilikke birjola qulaǵan. Aýyl balasy armanǵa jetý jolynda tabandy bolyp shyqty. Máskeýdegi VGIK-tiń kórkemsýret fakýltetine túsý úshin nebir qıyndyqtarǵa tózdi. Máskeýden ketpeı, eki jyldaı Kýrsk vokzalynda aýla sypyrýshy bolyp istep, áıteýir, tuıaq iliktirgen.
Sahı Romanovtyń «Jaılaýdaǵy kesh» atty peızajdyq sýretine qatty qyzyǵatyn. Sondaıda Sahı aǵasy aıtatyn: «Áı, Jaıyq, ómir qamshynyń sabyndaı qysqa. Bul ómirde keń jol alma. О́zińniń jińishke súrleýińdi tap», deıtin. Jaıyq aǵa aqylyn tyńdady. Ár salanyń basyn bir shalmady. Tarıhı taqyryptarǵa da barmady. Peıjazdy tańdap, sýretshiliktegi naq osy súrleýin keńeıtip damyta berdi.
Shabytynyń qaınar kózi – tabıǵat. Ásirese, Alataýdyń qoınaýy, qoltyq-qonyshy. Asaı-múseıin alyp, máshınesine minip tabıǵat aıasyna tańerteń ketken Jaıyq kesh túspeı úıge qaıtpaıdy. О́ıtkeni, ol sulýlyqty jumysker qoldar jasaıtynyn jaqsy biledi. Kenebin kerip tabıǵattyń shynaıy beınesin kóshiredi. Tabıǵatqa qushyrlanyp qaraǵan saıyn áıteýir jańa birdeńe tappaı qoımaıdy. Keıde kúni boıy ishinde júrgende sóılemegen tabıǵattyń úıge kelgesin, sheberhanada sóılep, jyrlap qoıa beretini bar. О́ner tylsymy, shabyt qudireti osy shyǵar. Qısapsyz etıýdter, quıylyp túsken peızajdyq kartınalar osylaı týady.
Reseılik Samarın degen sýretshi: «Úlken kartınalar jaz. Úlken nárse úlkennen shyǵady», deıdi eken. Jaıyq Kúshikbaev bul qaǵıdany da oıǵa bek túıgen. О́nertaný kandıdaty O.Batýrına: «Jaıyq Kúshikbaev – kúıki tirlikten joǵary turǵan, keń óristi, panoramaly peızajdyń sheberi. Ol tabıǵatty jaı qyzyqtamaı, úlken keńistik arqyly týǵan jerge degen súıispenshilikke toly júrek lúpilin, jan sezimin qapysyz bildiredi», dep baǵalaıdy. «Qyrǵaýyldydaǵy kesh», «Qysqy peızaj», «Anamnyń portreti» jáne basqa kartınalarynan osy qasıet anyq baıqalady.
Jaıyq áste salyp jatqan sýretin tez bitireıinshi dep oılamaıdy, satýǵa ótimdi bolsyn dep jan salmaıdy. О́zimen ózi, tabıǵı túrde tolǵaǵy jetip bitýin qalaıdy. Sodan da jasandylyqqa, jyltyraqqa urynbaı, tabıǵat bolmysyn ári qarapaıym, ári shynaıy keskindeıdi. Sol úshin de ony sýretshi joldastary «Peızajdyń Beıimbeti» dep atap ketken. Bul ataqty Jaıyq Kúshikbaev búkil shyǵarmashylyǵymen, jan dúnıesiniń sýret ónerine meılinshe adaldyǵymen aqtap ta keledi.
Qorǵanbek AMANJOL,«Egemen Qazaqstan»
