Qazaqstan – úlken saıasattyń mańyzdy faktory

Keshe «Ramada Plaza» qonaq úıiniń máslıhat-za­lynda «Nur Otan» HDP uıymdastyrýymen saıası sa­rapshylar Eýrazııa júıesiniń «Qazaqstandaǵy prezıdenttik saılaý: qorytyndylary men bolashaq pers­pek­tıvalary» degen taqyrypta II otyrysyn ótkizdi. Onyń jumysyn mode­ra­­torlyq etýshi, «Nur Otan» HDP Parlamentarızm ınstıtýtynyń dırek­to­ry Bolat Baıqadamov ash­yp, júrgizip otyrdy.  Ki­­rispe sózinde ol ózde­ri­niń shaqyrýy boıynsha kel­gen otandyq jáne reseılik  sa­rapshy maman­dar­ǵa alǵy­syn aıtty. Bizdiń búgingi otyrysymyz Qazaqstanda kezekten tys bolǵan prezıdenttik saılaý qorytyn­dy­syn talqylaýǵa arnala­dy. Saılaýda qazaqstan­dyq­­tar joǵary dárejeli belsendilik kórsetip, 90 paı­yzǵa jýyq qatysty jáne sonyń 95,5 paıyzy N.Na­zarbaevqa daýys bergenin bilesizder. Sóıtip, qazaq­standyqtar ózderiniń lıderlerine degen joǵary dá­rejeli senimin kezekti ret kórsetti, deı kelip, sheshen osynaý fenomenniń syryn ashyp kórsetýge umtyldy.  Menińshe, dedi ol, kóptegen qazaqstandyqtar Nursul­tan Nazarbaevty ǵasyrlar boıy ańsaǵan Táýelsizdik­tiń sımvoly retinde qa­ras­tyratyn sııaqty. Onyń ústine jıyrma jyl boıy bıliktiń basynda otyrǵan Elbasyn bizdiń azamat­ta­ry­myz óz ómirleriniń ma­ńyz­dy bóligine balap ketkendeı. Osy saılaýdyń ba­rysynda halyqtyń óz lıderine degen senimi men súıis­penshiligi aıryqsha kó­rindi. Menińshe, ony Elbasynyń ózi de sezingen sekildi. 3 sáýir kúngi túngi saǵat 24-te ol «Nur Otan» HDP qoldaýshylar shtabyndaǵy óziniń jaqtastary men pi­kir­lesteriniń arasyna kelgen edi. Sonda Prezıdent­tiń aýzynan «aınalaıyn­dar» degen tamasha sóz shyq­ty. Men buryn-sońdy Prezıdenttiń aýzynan osy sózdi estimeppin. Osynyń ózi halyqtyń ózine degen mahabbatyna súısingen jú­rek­ten shyqqan eń jyly jaýaby ma dep qaldyq. Qa­laı desek te, qazaq­stan­dyqtar Elbasynyń asa da­ryndy saıası sheberligine ózderiniń joǵary baǵasyn berdi. Osydan ári sarapshy-mamandar sóıledi. Aldy­men sóz kezegin «Izvestııa Kazahstan» gazetiniń bas redaktory Edýard Poletaev aldy. Onyń baıandamasynyń taqyryby «Qazaq­stan­daǵy «saılaý» men «tu­­raqtylyq» quby­lys­tary araqatynasynyń dınamı­kasy» dep ataldy. Bir qy­zyǵy, dep bastady ol ózi­niń sózin, saılaýdyń al­dyn­da aıtylǵan boljam­dar­dyń barynsha naqty bol­ǵanyna tańqalasyz. Son­dyqtan da onyń qory­tyn­dysy eshkimdi de tań­qaldyra almady. Elek­to­rat­tyń pikirin bilý bary­synda da olardyń turaqty túrde N.Nazarbaevty qol­daı­tyny aıtylyp jatty. Osynyń ózi olardyń qa­zir­gi ómir súrý qalybyna rıza ekendikterin kórsetedi, dedi ol. Saılaý qorytyndyla­ry boıynsha keń de tereń mazmundy sarapty Máskeý memlekettik ýnıver­sı­teti­niń Postkeńestik keńis­tik­tegi qoǵamdyq-saıası úde­ris­terin zertteý ortal­y­ǵy­nyń bas dırektory Alekseı Vlasov aıtty. Onyń baıandamasynyń taqyryby «Saılaýdan keıingi Qazaq­stan. Ishki saıası ahýaldyń damý perspektıvalary» dep atalady.  Qazaqstan­daǵy saılaýǵa degen qyzy­ǵýshylyq Reseıde ǵana emes, Batys elderiniń bá­rinde de boldy desek, ar­tyq aıtqandyq emes. Má­selen, AQSh-tyń óte yq­paldy «Nıý-Iork taıms» pen «Vashıngton post» gazetterinde Qazaqstandaǵy saılaý týraly kólemdi ma­qalalar basyldy. Osynyń bári búgingi kúni Qazaqstan álemdik saıasattyń mańyz­dy faktoryna aınalǵandy­ǵynyń kórinisi. Eger keıbireýler Reseıde Qazaqstan­daǵy saılaýǵa degen qyzy­ǵý­shylyq nege sonshalyq­ty úlken dep jatsa, onyń jaýabyna: Qazaqstan – halyqaralyq arenada post­keńestik respýblıkalar ara­synan birinshi bolyp óz aldyna kúshti oıynshyǵa aınalyp otyr. Sondyqtan ondaǵy ahýaldy tereń bilý qajet dep jaýap berer edik, dedi ol. Odan ári sheshen saı­laýdyń eshqandaı tótenshe oqıǵasyz, arandatýshylyq­syz, tynyshtyqpen ótkenin atap ótti. EQYU tarapy­nan bolǵan keıbir eskertýlerdi esepke almaǵanda, jalpy saılaý barysynda azamattardyń saılaý quqy tolyq saqtalǵandyǵy belgili boldy. Bul týraly TMD elderinen kelgen sa­rapshylar da óz esepterinde aıtyp ótti, dedi. Qazaq­stannyń ishki saıasatyn­daǵy ahýalynyń ózgerý pers­pek­tıvalary týraly sóz qoz­ǵaǵanda, ol jańǵyr­týdyń qa­jettigin atap kórsetti. Jal­py aıtqanda, Qazaq­stan – modernızasııa jasa­ǵan­nyń ózin­de turaqty­lyqty saq­tap otyrǵan az elderdiń biri. Bú­gingi kúngi ha­lyqtyń N.Nazarbaevty qoldaýy qandaı refor­ma­ny da engize alýyna múm­kinshilik beredi. Sondyq­tan 2007 jy­ly bastalǵan saıası refor­many alańsyz aıaǵyna deıin jetkizý kerek, dedi ol. Budan keıin sóılegen sheshender de kóterilgen má­se­leler týraly tereń maz­mun­dy pikirler aıtyp jatty. Otyrys qorytyn­dysy boı­yn­sha qaýly qa­byldandy jáne ja­salǵan baıanda­ma­lar­dy jınaqtap, jeke kitapsha etip shy­ǵarý qajettigi aı­tyldy. Jaqsybaı SAMRAT.