Erteńgi kúnge senim mol

El ekonomıkasynyń damýyna súbeli úles qosyp otyrǵan oblystardyń biri – Aqtóbe. Respýblıkada ónerkásip óndirisi jaǵynan kósh bastap júrgen oblystyń bolashaǵy budan da jarqyn. О́tken jyly munda áleýmettik-ekonomıkalyq damý jónindegi kórsetkishter respýblıkalyq ortasha deńgeıden asyp tústi. Bul jaǵymdy jaıt óńirde áleýmettik-turmystyq máselelerdiń de oń turǵyda sheshilýine jol ashty. Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev ótken 2016 jyldyń negizgi qorytyndylary jóninde oblys jurtshylyǵynyń aldynda bergen esebi kezinde taldaý tıegin osy tustan tarqatty. Búgingi kúni Prezıdent tarapynan óńir basshylaryna júktelip otyrǵan basty mindetter ınvestısııa tartý kólemin ulǵaıtý, jumyssyzdyq deńgeıin tómendetpeý jáne baǵanyń ne­gizsiz ósýine jol bermeý ekeni bel­gi­li. Oblysta bul turǵyda jaqsy ná­tıjeler bar. Tipti, aımaqta res­pýb­lık­adaǵy eń tómengi ınflıasııa deńgeıi tir­kelgen. Bıýdjettiń kiris bóligin tolyqtyrý jónindegi máseleler de júı­eli jolǵa qoıylǵan. Osy oraıda sa­l­yq túsimderiniń qosymsha kóz­derin iz­destirýge basa nazar aýdaryl­dy dep atap kórsetti óńir basshysy. Aýyl ákim­deriniń derbes bıýdjetin en­gizý jó­nindegi másele qazirdiń ózinde bas­talyp ketipti. Búgingi kúni oblystaǵy 50 aýyl­dyq okrýgtiń qorjynyna qarjy tú­sip úlgergen. О́ńirde azyq-túlik qaýipsizdiginiń keshendi baǵdarlamasy belgilengen. Aqtóbelikterdiń jergilikti ónim­de­r­di tutyný deńgeıi jetpis paıyzdy qu­raı­dy. Mundaı tabystyń bas­ty sy­ry aýyl­sharýashylyq koope­ra­tıv­­teriniń kó­beıýi, salanyń árta­rap­­­­tan­dyrylýy já­ne dástúrli emes sha­rýa­shy­lyqtyń ke­ńinen etek jaıýy bolyp otyr. Negizgi asyraýshy jer eke­ni belgili. Sondyqtan da oblys áki­­mi tarapynan sýarmaly jáne kól­­de­­te sýarylatyn jerlerdiń kólemin ul­­­ǵaı­týǵa basa kóńil bólingen. О́mir sapasyn jaqsartýǵa eń qajetti fa­k­torlar derbes baspana, aýyz sý já­n­e kógildir otyn emes pe? О́ńir tur­ǵyn­darynyń qajetti ıgiliktermen qam­tylý deńgeıi joǵary. Bıyl turǵyn úı qurylysynyń aýqymyn ótken jyl­ǵy deńgeıden asyrý kózdelgen. Ony qol­jetimdi nesıelik qarajattar já­ne «Nurly jer» qanatqaqty jobasy arqyly sheshý qarastyrylǵan. Ási­re­se, munda úı qurylysy kombı­naty teh­nologııasy arqyly tez tur­ǵy­zy­la­­tyn qosqabatty úıler jónindegi jo­baǵa elimizde esh­qan­daı balama joq deýge bolady. Sonymen bir­ge, ob­lys basshysy bıylǵy jyly at­qa­­rylatyn basty mindetterdiń biri kó­lik ınfraqurylymyn jaqsartý eke­nine ekpin túsirdi. Bul baǵytta ha­lyq­aralyq Aq­tóbe – Or, oblysaralyq Aqtóbe – Atyraý av­to­joldarynyń qu­ry­lysyna ekpin be­ril­mek. Atalǵan ny­sandar Azııa damý banki arqyly qar­jy­lan­dyrylǵan. Memleket-jekemenshik áriptestigin da­mytý isinde oblys­ta úırenýge tu­rarlyqtaı úr­dis­ter mol. Oblys bas­shy­sy aıtqandaı, bul ister tek qaǵaz jú­zinde emes, naq­ty is pen tájirıbede ózin ózi aqtap ke­le­di. Ákim óz esebinde apat­ty jaǵdaıdaǵy mektepterdi joıý isi bıyl­ǵy jyldyń ózinde tolyqtaı she­shi­min ta­ba­tynyn málimdedi. Al kelesi jy­ly úsh aýysymdy oqytý júıesi de kel­mes­ke ketpek. Ústimizdegi jyly oblys­ta jıyr­ma úsh mekteptiń qurylysyn bas­­taý belgilengen. Buǵan qosa alpys bes balabaqsha ǵımaraty turǵyzylmaq. Onyń elý tórti bıýdjetten tys qarajat kóz­­deri esebinen jobalanǵan. Aqtóbe respýblıkamyzdaǵy aglo­me­­ra­sııalyq damý aımaǵyna kiredi. Bu­­ǵan tán basty erekshelikterdiń biri eko­­nomıkalyq belsendi turǵyndardyń sa­­nyn ósirý jáne tabıǵı ósim sanyn kó­­beıtý bolmaq. Bul turǵyda óńirde ba­la týý kórsetkishi respýblıkalyq deń­geı­den joǵary, al ólim-jitim tómen eke­nin de aıta ketken jón. Kezdesý kezinde B.Saparbaevqa oblys turǵyndary tarapynan alǵystar men rızashylyqtar bildirilgenin aıta ket­­kenniń artyqshylyǵy bola qoımas. Olar oblys basshysynyń eldiń ósip-ór­kendeýi úshin atqaryp júrgen eńbegine joǵary baǵa berdi. Aqtóbe oblysy áki­mi­niń esebinen keıin el ne dedi? Biz olar­dyń oı-pikirlerin oqyrmandar na­zaryna túı­in­dep bergendi jón kórdik. Altaı Taıjanov, M.Ospanov atyn­da­­ǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnı­­versıteti áleýmettik saıası pánder ka­fed­rasynyń meńgerýshisi, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor: – «Qazaqstan-2050» Strategııasynda qaı kezde de eldiń eńsesin tikteıtinder me­rıtokratııalyq sıpattaǵy tulǵalar eken­digi jóninde aıtylǵan oralymdy oı bar. Bul saıası termınniń túpki maǵynasy qazaqshalap aıtqanda jaıly da jumsaq kreslo men joǵary laýazymdy orynǵa birden top etip túse qalmaý, oǵan tómennen tájirıbe jınaqtap kelý degen sóz. Men búgin el aldynda esep bergen Berdibek Saparbaevty osyn­daı ómir baspaldaqtarynan ótken, bas­shy­lyq qyzmette ábden ysylǵan, eldiń muń-muqtajdaryna ortaqtasyp qana qoı­­maı, ony tikeleı sheshe alatyn ári ha­­l­yqqa jany ashıtyn óńir basshysy dep esepteımin. Al búgingi halyqqa ber­gen esebi onyń sózi men isi arasynda esh­qan­daı alshaqtyq joq ekendigin taǵy da dá­leldep berdi. Arman Nııazov, jeke kásipker: – Oblys ákimi óz esebinde aımaq eko­­nomıkasyn damytýdyń kókeıkesti má­se­lelerine tereń taldaýlar jasady. Ári ony órge bastyrýdyń bas­ty jol­da­rynyń biri shaǵyn jáne or­ta bız­nestiń deńgeıin kúrt kóterý eke­nin atap kór­setti. О́ńir basshysy 15 aq­panda Pre­zıdenttiń aldynda da esep berge­ni­nen habardarmyz. Osy kez­desýde El­basy óńir ekonomıkasynda shaǵyn jáne or­ta bız­nestiń úlesin elý paıyzǵa deıin jet­ki­zý jóninde óte kúr­­deli mindet qoıdy. Bizdiń qurǵaq qu­ra­ma qospalar óndiretin shaǵyn bıznes sýb­ektisi osy jaýapty iske óz úlesin qo­sýǵa ázir. Nurıla Jarbolova, júıke aýrý­la­ry­na shaldyqqan múgedek bala­lar­ǵa áleýmettik qyzmet kórsetý or­ta­lyǵynyń dırektory: – Búgingi basqosýda Berdibek Másh­bek­ulynyń memleket-jekemenshik árip­testigi jóninde aıtqan oı tujy­rym­dary nazarymdy aıryqsha aýdardy. Jaqsydan shapaǵat de­gendeı, bul máseledegi oblys ákimi­niń tabandy kózqarasy men naqty qol­daýynyń nátıjesinde múgedek bala­lardy emdeýdiń jáne ońaltý men oqy­týdyń jańa júıesi quryldy. Bu­ǵan qosa ekijaqty áriptestik qarym qa­tynas aıasynda 123 adamdy turaqty ju­myspen qamtýǵa múmkindik týdy. Aıdynǵalı Qoǵabaev «Kaz­Sý­Shar» RMK Aqtóbe óńir­lik fı­lıaly Oıyl ýchaskelik bólim­she­si­niń ınjener gıdrotehnıgi: – «Sýly jer nýly jer», dep hal­qy­myz tek­ten-tek aıtpaǵan. Qazirgi kez­de Oıyl sekildi respýblıkamyzdyń jar­tylaı shóleıtti aýdandarynda sýar­maly jerdiń kólemin ulǵaıtý qa­jet­tigi týyndap otyr. Munda sý men yl­ǵal­dy óte kóp qajet etetin dándi daqyl túr­leriniń biri – tary ósirýge bekem bel býǵan Shyǵanaq Bersıevtiń búgingi izbasarlarynyń kóbeıip kele jatqany da onyń qajettiligin tereńdete túsedi. Oblys ákimi bul túıtkildi de dóp basty. Ol aldaǵy ýaqytta óńirde sýarmaly jerlerdiń kólemi ulǵaıatyny jóninde aıtyp berdi. Izdegenge suraǵan degendeı, bizdiń kútkenimiz de osy edi. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan» Aqtóbe oblysy