Halyqaralyq qaryzdar zańmen bekidi

Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanovtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysy Belorýssııa astana­sy Mınsk qalasynda oryn alǵan terrorlyq aktiniń salda­ry­nan qaza tapqandardy eske alyp, bir mınýt únsizdik jarııalaýmen bastaldy. Osy oqıǵaǵa oraı palata Tóraǵasy Májilis de­pýtat­tary atynan Belarýs Parlamenti basshylaryna belarýs hal­qy­nyń qaıǵysyna ortaq ekendigin bildirip jedelhat joldady. Kún tártibindegi «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańna­ma­lyq aktilerine halyqqa qyzmet kór­setý ortalyqtarynyń máse­le­leri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy qyzý talqyǵa tústi. Zań jobasyna depýtattar bastamashy bolsa, ol boıynsha baıandamany Májilis depýtaty Aıgúl Soloveva jasady. Al Baılanys jáne aqparat mınıstri Asqar Juma­ǵa­lıev kóptegen suraqtarǵa jaýap berdi. Zańdyq qujat «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha zańdy jáne jeke tulǵalarǵa memlekettik qyz­met kórsetýdegi qarym-qaty­nas­tar­dy retteýdi jáne jetildirýdi kózdeıdi. Zań jobasy atalmysh fýnksııalardy jergilikti bılikten aqparat salasyndaǵy quzyr­ly organǵa berýdi qarastyrady. Sondaı-aq, qujatqa «avtomattan­dy­rý», «meken-jaı tirkeıtin kod» sııaqty uǵymdar engizilip otyr eken. Budan keıin birqatar halyq­aralyq qujattar qaraldy. «Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń Úki­meti men Koreıa Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Koreıa Res­pýb­lıkasynyń dıplomatııalyq ókil­dikteriniń ǵımarattaryn salý úshin Astana qalasynda jer ýchaskelerin berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jo­basy tolyqtaı qoldaý tapty. Al «Valıýtalyq saıasattyń kelisilgen qaǵıdattary týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy boıynsha Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Danııar Aqyshev baıandama jasa­dy. «Ulttyq valıýtalardyń róli joǵarylap, olarǵa degen senim artady dep oılaımyz. Kelisim shart­tary oryndalsa, Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik elderiniń rezıdentteri arasynda syrtqy saýda-sattyq jaǵdaıy jaqsaryp, valıýtalyq retteý men valıý­ta­lyq qadaǵalaý zańnamalary birtindep jaqyndaı túsedi», dedi ol óz sózinde. Kelisim valıýtalyq saıa­satty qalyptastyrý men júr­gizýdiń tásilderin kezeń-kezeńi­men jaqyndatýdy kózdeıdi. Zań jobasy depýtat Saýyrbaı Esja­nov­tyń qosymsha baıandamasynan keıin tolyqtaı maquldandy. Sondaı-aq otyrysta «Qazaq­stan Respýblıkasynyń Úkimeti men Japonııa Úkimeti ara­syn­da­ǵy OAО́EY (Jambyl oblysy) kó­lik dálizin qaıta jańartý jo­ba­syn júzege asyrý úshin qaryz tartý týraly notalar almasý ny­sanyndaǵy kelisimdi ratıfıka­sııa­­laý týraly», «Japonııa halyq­ara­lyq yntymaqtastyq agenttigi men Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy OAО́EY (Jambyl oblysy) Kólik dálizin qaıta jańartý jobasy boıynsha qaryz týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy men Azııa Damý banki arasyndaǵy Qaryz týraly kelisimdi (Jaı operasııalar) (OAО́EY 1 kólik dálizi (Jambyl oblysyndaǵy ýchaskeler) («Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyq­ara­lyq tranzıt dálizi), Inves­tı­sııalyq baǵdarlama – 3-joba) ratıfıkasııalaý týraly» úsh zań jo­basyna qatysty baıandamany Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Berik Kamalıev jasady. Odan belgili bolǵandaı, elimiz Úkimeti men japondyq agenttik arasynda jalpy somasy 6 mıllıard 361 mıllıon japon ıenin (68 mln. AQSh dollary) quraı­tyn qaryz týraly kelisimge qol qoıylǵan. Qaryz 7 jyldyq je­ńil­dik kezeńin qosa alǵanda 25 jylǵa beriledi. Tólemaqy jarty jylda bir ret 1,7 paıyzdyq stavkamen qarastyrylady. Japonııa agenttiginiń qarajaty Jambyl oblysyndaǵy uzyndyǵy 20 km. (383-404 km.) Qulan aýylynyń aınalma jolyn salýǵa, al Azııa bankiniń qarajaty 98 km. qu­raıtyn (Otar – Blagoveshenka (Qordaı asýynan aınalyp) (162-260 km.), Qordaı – Qarasý (Qyr­ǵyzstan shekarasyna kireberis) qurylys jumystaryna jum­sa­la­dy. Qosyndysynda 118 shaqyrym jol salynatyn bolady. 2010 jyl­ǵy 15 jeltoqsanda Azııa bankinen jalpy somasy 173 mıllıon AQSh dollaryn quraıtyn III transh boıynsha qaryz alý týra­ly kelisimge qol qoıylsa, qaryz 4 jyldyq jeńildik kezeńdi qosa alǵanda 19 jylǵa beriledi. Paıyz­­dyq stavkasy – LIBOR+0,2 paıyz. Azııa Damý banki usyna­tyn qaryzdyń jalpy somasy Jambyl oblysyndaǵy ýchaskelerdi qarjylandyrý úshin tórt transh boıynsha 700 mln. AQSh dollaryna teń. Mınıstr atalǵan ýchaskelerde 17 kópir men 135 sý ótkizý qubyrlary salynatyny­nan da habardar etti. Qazirgi ýa­qyt­ta halyqaralyq konkýrs negizinde osy ýchaskelerge merdigerlerdi tańdaý jónindegi konkýrs júrgizilýde jáne aǵymdaǵy jyl­dyń maýsym aıynda qurylys jumystaryn bastaý josparlanýda, dedi B.Kamalıev. Sondaı-aq «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Úkimeti men Amerıka Qurama Shtattarynyń Úki­me­ti arasyndaǵy Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń qaýipsiz­digin, turaqtylyǵyn jáne ony qaıta qalpyna keltirýdi qamtama­syz etý jónindegi is-qımylǵa Amerıka Qurama Shtattarynyń qatysýyna baılanysty Qazaq­stan Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly ótetin júk pen personal­dyń áýe tranzıti týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy da qaralyp, tolyqtaı maquldandy. Asqar TURAPBAIULY.