Jaýapty qyzmetterge jańa basshylar keldi

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Parlament Sena­tyn­da bolyp, joǵary palatanyń jańa Tóraǵasy men Senat kelisimin beretin bıik laýazymdar ıelerin tanystyrdy. Otyrysty Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev ashty. Al­dy­men Tóraǵa uıymdastyrý má­se­leleri ǵana qarastyrylǵan kún tártibin bekitý týraly qaýlyǵa daý­ys berý qajettigin jarııa­la­dy. Qoldarynda qaýlynyń jo­ba­sy bolǵan senatorlar oǵan esh­qan­daı qosymsha usynys jasamaı, biraýyzdan daýys berdi. Osy­dan keıin kún tártibiniń birinshi máselesi boıynsha sóz Elbasy Nursultan Nazarbaevqa berildi. Prezıdent óziniń sózin BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn myr­zamen bir kezdeskeninde aıtylǵan máseleden bastady. Men onda Qasym-Jomart Toqaevty sheber dıplomat-maman, úlken táji­rı­be­li adam retinde mártebeli uıymǵa qyzmetke alýdy usynǵan bola­tyn­myn. Bul byltyrǵy jyldyń orta­synda aıtylǵan áńgime edi, sol usynysym bıyl qoldaý taý­yp, 12 naýryzda Pan Gı Mýn myr­za keshki saǵat 20.00-de maǵan telefon shalyp, Qasym-Jomart Toqaevtyń BUU Bas hatshysynyń oryn­ba­sa­ry – BUU-nyń Jeneva­da­ǵy bóli­mi­niń bas dırektory bolyp taǵaıyn­dal­ǵanyn jetkizdi. Sonymen birge, bul qyzmet boı­ynsha ol Qarý­syz­daný jónin­degi Jeneva konfe­ren­sııasynyń bas hatshysy bolyp tabylady. Sóıtip, Qasym-Jomart To­qaev BUU-nyń osyndaı dárejedegi  bas­shylyq qyzmetine taǵaıyn­dal­ǵan alǵashqy azııalyq tulǵa boldy. Bul Qazaqstan úshin zor már­tebe ári úlken jaýapkershilik, bizge degen zor senim. Mundaı abyroıly qyzmetke óz ókilderin usynatyn elder kóp. Qasym-Jo­mart Kemeluly taǵaıyndalǵan osy qyzmetke 15-ke jýyq el óz ókil­derin usynǵan bolatyn. Olardyń ókilderi de tájirıbeli dıplomattar edi, biraq Qasym-Jomart To­qaevtyń jeke basynyń qasıetteri, atqarǵan qyzmetteri men mol tá­jirıbesi eskerilip, kan­dıdatýrasy jeńip shyqty. Men onyń jańa qyzmetti aby­roı­men atqaratynyna senim bildiremin, deı kelip, Prezıdent Q.Toqaevtyń ótken jyl­dar­daǵy qyz­metine qysqasha toqtalyp ótti. Onyń jemisti jumysyna shyn júreginen rızashylyǵyn bildirdi. Osydan keıin Prezıdent   N.Na­zarbaev Senat depýtatta­ry­nyń qaraýyna Q.Toqaevty bas­qa jumysqa aýysýyna baılanysty Senat Tóraǵasy qyzmetinen bosatý týraly usynys engizetinin ja­rııalady. Depýtattar Q.Toqaevty Senat Tóraǵasy qyzmetinen bosatý týraly biraýyzdan sheshim qa­byldady. Odan keıin Prezıdent ózi taǵaıyndaǵan depýtat Q.To­qaevtyń máselesi sheshilgenin, endi onyń ornyna jańa taǵaıyn­daǵan depýtattyń ókilettigin ma­qul­daý qajettigin jáne ony qa­rastyrý úshin shaǵyn úzilis jarııa­laý kerektigin aıtty. Osy úzilistiń aldynda BUU Bas hatshysynyń orynbasary – BUU Jenevadaǵy bóliminiń bas dırek­to­ry Qasym-Jomart Toqaev sóz su­rap, aldymen Elbasy N.Na­zar­baevty kezekten tys prezıdenttik saılaýda aıqyn basym­dyq­pen jeńiske jetýimen qut­tyq­tady. Odan ári Prezıdenttiń eldegi zor eńbekterine toqtalyp ótti, so­nymen birge, shetelderde ony Táýelsiz Qazaqstannyń negizin qalaýshy «uly reformator» dep tanıtynyn aıtty. Al jeke basyna kelgende, ózine senim bildirip, úlken qyzmetterge ta­ǵaıyn­daǵany jáne únemi qoldaý bildirip otyrǵany úshin alǵysyn jetkizdi. Shaǵyn úzilisten keıin jal­ǵas­qan Senat otyrysyn Tóraǵa­nyń orynbasary Muhambet Kó­peev júrgizip otyrdy. Aldymen sóz Ortalyq saılaý komıssııa­sy­nyń (OSK) tóraǵasy Q.Tur­ǵan­qu­lovqa berildi. Ol OSK-niń Pre­zıdenttiń 15 sáýirdegi Jarly­ǵy­na sáıkes Qaırat Ábdirazaquly Mámıdi Qazaqstan Respýblıkasy Senatynyń depýtaty retinde tirkegenin jarııalap, tıisti kýálik pen tósbelgini tapsyrdy. Odan keıin Senat otyrysy óziniń ju­mysyn odan ári jalǵastyryp, kún tártibindegi palata Tóraǵa­syn saılaý týraly ekinshi máse­lege kóshetini jarııalady. Bul másele boıynsha sóz Prezıdent N.Nazarbaevqa berildi. Bizdiń aldymyzda ulan-ǵaıyr ister tur. Osyǵan baılanysty Parlament­tiń joǵary palatasyna da jaýap­ty mindetter júkteledi. Son­dyq­tan jańa Tóraǵanyń barynsha tájirıbeli, óz isin jetik biletin, halyqqa tanymal jáne múm­kin­diginshe zańger adam bolýy kerektigin qalap, Senat Tóraǵasy laýa­zymyna Qaırat Mámıdiń kandı­da­týrasyn usynamyn, dedi El­ba­sy. Odan ári Konstıtýsııaǵa sáı­kes saılaý prosedýralary toly­ǵy­men júrgizildi. Senat Tór­aǵa­synyń jasyryn daýyspen saı­la­natyny qaperge salyndy. Sóı­tip, Prezıdent usynǵan kandı­dattyń esimi jasyryn daýys berýge arnalǵan bıýlletenge qaý­ly­men engizildi. Odan keıin bar­lyq saılaý prosedýrasy saqta­lyp, depýtattar jasyryn daýys berý kabınasyna ótip, ózderiniń sheshimin bildirdi. Saılaý qo­ry­tyn­dysy boıynsha Qaırat Mámı Senat Tóraǵasy bolyp biraýyz­dan saılandy. Sanaq komıssııasynyń qu­ra­myn bekitip alǵan soń  О́mirbek Baıgeldı sóz aldy. Memleket jáne halyq úshin mańyzdy oqıǵa­lar bolyp jatyr, degen senator qos palataly Parlament quryl­ǵa­ly beri besinshi tóraǵa saıla­nyp jatqandyǵyn erekshe atap ótti. Sol tóraǵalardyń barlyǵy da halyq senimin aqtady, deı kelip, depýtat áriptesi Qasym-Jo­mart Toqaevtyń jemisti de jaqsy jumys atqarǵandyǵyn jan-jaqt­y aıtyp ótti. Prezıdent usynǵan kandı­da­tý­raǵa qatysty sózinde Qaırat Mámıdiń esimi elge keńinen ta­ny­mal ekenin, barlyq qyzmet bas­pal­daqtarynan ótip, úlken aby­roıǵa ıe bolǵanyn tilge tıek etti. Budan keıin sóz Sanaq ko­mıs­sııa­synyń tóraǵasy Serik Aqyl­baı­ǵa berildi. Atalǵan komıs­sııa­nyń uıymdastyrý otyrysynda úsh hattama ázirlengendigi belgili boldy. Alǵashqy hattamada Sa­naq komıssııasy tóraǵasy men hat­shysy saılansa, ekinshisinde Parlament Senaty Tóraǵasynyń jasyryn daýys berý arqyly saı­lanatyny men bıýlleten sany men mátini naqty kórinis tapqan. Úshinshi hattamada Elbasy usyn­ǵan kandıdatýranyń aty-jóni jáne «jaqtaımyn», «qarsymyn», «qa­lys qalamyn» degen úsh baǵana berilgen. Sol úshinshi hattama boı­ynsha depýtattar on mınóttik úzilis kezinde dálizde ornatylǵan kabına ishinde bıýlleten tolty­ryp, jáshikke saldy. Onyń ná­tı­jesi kórsetkendeı, 44 sena­tor­dyń barlyǵy da jańa Tóraǵany saılaýǵa daýys beripti. Jańadan saılanǵan Senat Tóraǵasy Qaırat Mámı óz sózin­de osymen tórtinshi ret Senat minberine shyǵyp otyrǵandyǵyn málim etti. Qaı qyzmetke barsa da el senimin aqtap, abyroımen at­qarýǵa tyrysyp kele jatqan­dyǵyn tilge tıek etken Qaırat Ábdirazaquly adal bolýǵa da ant bererin alǵa tartty. «Bar bilimimdi, kúsh-jigerimdi, Nursultan Ábishuly, Siz jalǵastyryp kele jatqan elimizdiń ekonomıkalyq jáne saıası reformalarǵa ózek bolatyn sapaly zańdardy qa­byl­daýǵa jumsaımyn», dedi jańa Tóraǵa. Senat Tóraǵasy saılanǵan soń depýtattar nazaryna taǵy úsh laýazym ıeleriniń kandıda­týra­lary usynyldy. Sóz Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa berildi. El­basy osymen eldegi barlyq kadr­­lyq ózgeristerdiń aıaqtalatynyn aıta kelip, olardyń jumys isteýine bar­lyq jaǵdaı jasalatynyn erekshe atap kórsetti. Sonymen, Prezıdent palataǵa Konstıtýsııanyń 55-baby 1-tarmaǵyna sáıkes Jo­ǵarǵy Sot Tóraǵasy qyzmetinen Musabek Turǵynbekuly Álim­bekov­ti bosatýdy usyndy. Ol Pre­­zıdent atyna jazǵan aryz ha­tynda alty sýdıanyń qyz­metine sáıkes bolmaı, jumystan bosatylýy sal­darynan Joǵarǵy Sot Tóraǵasy retinde qalýǵa moraldyq quqym joq dep sanap, otstavkaǵa ketýge múmkindik berýin suraǵan. Osy oraıda Elbasy Álimbekovtiń jeke basyna taǵatyn eshqandaı kiná joqtyǵyn, taza ári óz isine berilgen maman ekendigin, alaıda sýdıalar isi boıynsha onyń osyn­daı sheshim qabyldaýyn durys kórgendigin atap kórsetti. Prezıdent usynysy boıynsha palata Musabek Álimbekovti Joǵarǵy Sot Tóraǵasy qyzmetinen bo­satý­ǵa kelisimderin bere otyryp, ony Joǵarǵy Sot sýdıasy etip qal­dy­rý­­dy durys dep tapty. Joǵarǵy Sottaǵy keleńsiz jáıttiń teris saldaryn aıta kelip, Prezıdent refor­ma­lar­dyń jalǵasatynyn eskerte ket­ti. Bar­lyq sot júıesin bas­qarý­da Jo­ǵarǵy Sot pen onyń Tór­aǵasyna degen talap ta óte joǵary bolýǵa tıis. Sondyqtan da bul laýazymǵa Bektas Ábdi­hanuly Beknazarov­tyń kandıda­týrasy usynyldy. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin támamda­ǵan ol sot oryndaýshysynan ob­lystyq sot tóraǵasyna deıingi qyzmet saty­symen kóterilgen. Soń­ǵy qyzmet orny Aqtóbe ob­lystyq sotynyń tóraǵasy. Osyn­daı ómir joly men tájirıbesin eskere kelip, senatorlar atalǵan kandıdatýraǵa qoldaý bildirdi. Ata Zańnyń 44-baby 4-tarma­ǵyna sáıkes Prezıdent bosaǵan Bas Prokýror laýazymyna Ashat Daýyl­­baevtyń kandıdatýrasyn usyndy. Rýdenko atyndaǵy Sverdlov (Reseı) ınstıtýtyn bitirgen A.Daýyl­baev birqatar laýazymdyq qyz­met­ter atqarǵan. Májilis depý­taty da bolǵan. Elbasy kandıdat týraly sózinde onyń óz isin jetik biletindigimen qatar, eldiń múddesin qor­ǵaı alatyn azamat retinde de ta­nyl­ǵandyǵyna erekshe toqtaldy. Nátıjesinde palata kelisim berý qaýlysyn biraýyzdan qabyldap, kandıdatýranyń taǵaıyndalýyna óz kelisimderin berdi. Sondaı-aq, keshegi otyrysta Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Nurtaı Ábiqaev óz qyz­metine qaıta taǵaıyndaldy.  Nu­r­taı Ábiqaıulynyń óz qyz­me­tin­de qalýy týraly Prezıdent usy­ny­syna depýtattar biraýyzdan óz kelisimderin berdi. Osydan keıin Prezıdent kandıdattardy taǵa­ıyn­daý týraly Jarlyqtarǵa qol qoıyp, bekitti. Senat otyrysynyń kún tárti­bindegi jumystar tolyǵymen qa­ralyp bitken soń Elbasy N.Nazarbaev qorytyndy sóz sóıledi. Prezıdent óz sózinde Qazaqstan EQYU Sammıtin, Azııa oıyndaryn jáne kezekten tys prezıdenttik saı­laýdy tabysty ótkizgennen keıin halqymyzdyń  bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarǵan kó­te­rińki kóńil-kúı ústinde júrgenin aıta kelip, oǵan senatorlardyń da úlken úles qosqanyn atap ótti. Al aldaǵy mindetter qazirgiden de zor. Eli­mizdiń ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damý baǵdarl­ama­syn jú­ze­ge asyrýymyz asa qajet. Biz shıkizat qorlaryna ǵana táýel­di el bo­lyp qalmaý úshin óte tez qı­myldap, ony tolyǵymen júze­ge asyrýymyz kerek. Qazir zaman óte tez ózgerip bara jatyr. Bola­shaqta qalaı bola­tynyn eshkim naqty boljaı almaıdy. Álemdik daǵdarysty da bireýler aıaqtaldy dese, basqalar áli aıaqtalǵan joq, taǵy bireýler qaıtadan bastalyp keledi deıdi. Munyń úsheýiniń de jany bar, biz osy úsheýine de da­ıyn bolýymyz kerek. Afrıka el­derinde bolyp jatqan tolqý­lar­­dan sabaq alyp, áleýmettik baǵdarl­ama­lardyń to­lyq júzege asýyn qamta­masyz etýge mindettimiz. Daýys ber­gen ha­lyqtyń zor seniminen shyǵýǵa tıispiz, dedi Elbasy. Odan ári osy aptada Úki­met­ti tolyqtaı jasaqtap shyq­qa­nyn, olardyń ara­synda ja­ńa tul­ǵalardyń az ekenin, óıtkeni, bu­rynǵylardyń senimnen shyqqa­nyn atap ótti. So­nymen birge, Qa­zaqstan halqynyń birligi kúnin, Táýel­siz­diktiń 20 jyldyǵyn la­ıyq­ty atap ótýge muqııat daıyn­dalý qajettigin jáne aldaǵy ýa­qyt­ta elimizde bo­latyn álemdik forýmdar týraly  aıtty. Sóziniń so­ńynda jańa Tór­aǵanyń basshy­ly­ǵy­men Senat­tyń jaqsy tabys­tarǵa jetýin tiledi. Jaqsybaı SAMRAT, Asqar TURAPBAIULY.