Ádebıet • 07 Sáýir, 2017

Tarıhı tanymdy talantymen túgendegen

157 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Memleket tarıhynyń, el she­jiresiniń jazylýynda arhıvtiń, muraǵa qal­­ǵan jazba derekterdiń or­ny erekshe. Buǵan deı­in birneshe býyn al­mas­­­qan ádebıettegi ár­túrli kezeńderde a­r­hıv derekterine súıe­ne otyryp ta­rı­hı kórkem shyǵar­ma­la­ryn jazǵan qazaq qa­lam­­gerleriniń bir sho­­­ǵy­ry qalyp­tasyp ta úl­ger­di. Solardyń biri de biregeıi – qazaq hal­qy­­nyń keńestik dáý­irde bastan keshken náýbetterin, ashar­shy­lyq, sta­lın­­dik qýǵyn-súr­gin jyldaryn qam­tyǵan «Aq boz úı», «Mi­nájat», «Jal­ǵan dú­nıe» romandarynyń av­tory, belgili jazýshy Smaǵul Elýbaı.

Tarıhı tanymdy talantymen túgendegen

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Arhıvi óz mekemesinde tarıhı materıaldarmen jumys isteýdiń maıtalmandarymen syr-suhbat ótkizip oty­ratyn baıyrǵy dástúrine sáıkes, «Máń­gilik El» qaıratkerleri: «Jazýshy já­ne arhıv» taqyrybynda S.Elý­baımen shyǵar­ma­shylyq kezdesý uıymdastyrdy. Kez­desý taqy­rybynyń kirispesi retinde al­dy­­men otyzynshy jyldardyń ashar­­shylyǵy týraly birinshi bo­lyp qa­lam terbep, kórkem dú­nıe týǵyzǵan S.Elýbaı shyǵar­malarynyń ıdeıasymen ózektes derekti fılm kórsetilip, jan­­­túr­shigerlik jyldardyń aqıqaty ar­­­­hıv­te saqtalǵan tarıhı qundy beı­ne­­­­materıaldar negizinde shıratyldy.

Jazýshynyń «Aq boz úı» tarıhı romany týraly arnaıy baıandama ja­sa­ǵan arhıv qyz­metkeri Aınash Seı­sen­­ba­e­va shy­ǵarma mazmunyndaǵy rý­hanı dú­­nıe­tanym, ulttyq salt-sana, ót­ken dáý­ir­ler­diń turmystyq-mo­ral­dyq normala­ryn tanytatyn qun­dylyǵy týraly áńgimeledi.

Qazaqstan Jazýshylar odaǵy tór­aǵa­synyń orynbasary, aqyn Ǵalym Jaı­ly­baı jazýshynyń qazaq prozasynda ózindik iz qal­dyrǵan, taqyryby tyń, oıy ózekti «Aq boz úı» trılogııasyn aýma­ly-tókpeli dáý­ir shyndyǵy, asharshylyq týraly óz qa­lamynan týǵan «Tamakóshken» atty poemasymen qatar shendestire otyryp, eki shyǵarmanyń ózegindegi aqıqattyń tarıhyn baıandap, trılogııa týraly jan-jaqty paıymyn bildirdi.

Al, Smaǵul Elýbaıdyń ózi sherli jyldardyń shejiresin aq­ta­rýǵa ýaqyttyń ózi túrtki bol­­ǵanyn, adam sanaǵy kezinde aıyryqsha artta qalǵany bilinetin demo­grafııalyq kórsetkishtegi ádi­­let­sizdiktiń qasiretti jyl­dardyń tarıhyn zertteýge jete­legenin aıtyp, ulttyń tanymy men má­de­nıetine, tili men dinine salǵan qa­ra tańbasynyń áli kúnge joıylmaı kele jatqanyna ókinish bildirdi. Zulmat qurbandaryna arnalǵan memorıaldyq keshen qu­rylysynyń kesheýildep jat­qanyna da keıistik tanytyp, bul tur­ǵyda ótken tarıhyn ulyqtaýda ónege kórsetip otyrǵan órkenıetti el­derdiń tájirıbesine úńilýge sha­qyrdy.

Prezıdent Arhıviniń dırektory, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor Borıs Japarov: «Smaǵul Elýbaı – qazaqtyń HH ǵasyr­daǵy eń qasiretti oqıǵa­laryn ádebıet áleminde ádemi aıshyq­taǵan dara shyǵarmashylyq ıesi», dedi. Halyqtyń tarıhı tanymyn talantymen túgendep júrgen qalamgerge Prezıdent Arhıvi tarapynan qurmet bildirdi.


Aıgúl AHANBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY