Ylǵaldy kóktemnen úmit mol

О́ńirde úsh-tórt jyl qa­ta­ry­nan bolǵan qýańshylyq egin­shi­liktiń táýekel aımaǵyna or­nalasqan oblys dıqandarynyń taýyn qaıtaryp tastaǵany ras. Erteńgi kúnnen úmitin úzbeıtin dıqan qaýymy ár jyl saıyn táýekelge bel býyp, belgili bir mólsherde egin salyp otyrdy. О́kinishke qaraı, ala jazdaı jań­byr tambaı, alqaptar kúzge qaraı amalsyzdan esepten shy­ǵaryldy. Endi qur táýekelge um­tyla berýge bolmaıtyn­dy­ǵyn, múmkindikti naqty eskerip qana qımyl jasaý qajettigin es­kergen aqtóbelik dıqandar bıyl eginshilikti jańasha júr­gizýdi qolǵa alyp otyr. Bir qýa­narlyǵy, bıyl burynǵy jyl­darǵa qaraǵanda ylǵal mol. Bes­qonaq ta jaýyn-shashyndy boldy. Muny molshylyqtyń bastaýy dep túsingen aqtóbelik dıqandar kóktemgi egiske tııa­naqty ázirlikpen kelip otyr. – Biz aldyn ala aýyl sha­rýa­shy­lyǵy qurylymdarynyń tap­syrystaryn jınaqtaǵany­myz­da bıylǵy jyly oblys boıynsha 731 myń ga alqapqa egis sala­myz dep josparlaǵanbyz. Alaı­da, oǵan ózgerister engizýge týra keldi. Bul tuqym mól­sherine baılanysty bolyp otyr. О́tken jylǵy qurǵaqshy­lyq saldarynan biz qajetti tu­qymdy jınaı almadyq. Osy­nyń ózi bıylǵy egis alqap­ta­ryn qysqartýdyń birden-bir sebepshisi bolyp otyr, – deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy eginshilik bóliminiń bastyǵy Joltýma Rahmetov. Onyń aıtýynsha, oblysta 24 myń tonna ǵana tuqymdyq as­tyq bar. Munyń syrtynda res­pýblıkalyq resýrstan taǵy da 30 myń tonna jetkizilmekshi. Bul 505 myń gektarǵa egis salýǵa múmkindik beredi. Úki­met­tik jeli boıynsha usynylatyn tuqym qorlary birinshi kezekte ylǵal saqtaıtyn qazirgi zamanǵy tehnologııa boıynsha jumys isteıtin iri sharýashylyqtarǵa bó­li­netin bolady. Basty shart naq­ty qaıtarym bolýy kerek. Odan keıingi eskeriletin negizgi ólshem egis salatyn jerdiń bonıteti 30 balldan tómen bolmaýy tıis. Osyndaı talapqa baılanysty Mu­ǵaljar jáne Temir aýdandary atalǵan jeli boıynsha tuqym ala almaıtyny belgili boldy. Bul arada aıta ketetin bir jáıt, eger sharýa qojalyqtary óz­deri tuqym taýyp, egis salyp jatsa, oǵan eshkim kedergi keltirmeıdi. – Bizdiń oblysymyz eginshi­lik­tiń táýekeldi aımaǵyna jata­dy. Osyǵan baılanysty bizge mal azyǵyndyq daqyldardy kóbirek egý usynylýda. Byltyr 12 myń gektar alqapqa mal azyqtyq da­qyl­dar ósirildi. Bıyl ony taǵy da tórt myń gektarǵa kóbeıtýdi josparlap otyrmyz. Osylaısha jyl saıyn mal azyǵyndyq da­qyl­dar alqabyn keńeıte bermekpiz, – deıdi Joltýma Rahmetov. Kóktemgi egiske qatysatyn traktorlardyń 96 paıyzy qazir­diń ózinde daıyndyq sapyna qoıylǵan. Sonyń ishinde «Keıs», «Djon-Dır» jáne «Vest-Blıýmer» sııaqty sheteldik ónimdiligi joǵary egis keshenderi túgeldeı daıyn. Sondaı-aq, ótken jyly bıylǵy egiske 300 myń gektar jer daıyndalǵan. Sonyń 146 myń gektary parly alqap. – Negizinde bizdiń oblysy­myz­da Áıteke bı aýdany as­tyqty óńir bolyp sanalatyny belgili. Bıylǵy jyly munda 150 myń ga alqapqa egis salyn­baqshy. Ol jaqta da tuqym tap­shylyǵy sezilýde. Naqty aıt­saq, 6100 tonna ǵana tuqym saq­taýly tur. Jergilikti sharýa­shy­lyq basshylarynyń Qosta­naı oblysyndaǵy áriptesteri­men ózara kelisimi bar. Biraz tuqym sol jaqtan alynbaqshy. Bir atap óterligi, bul óńirde qysta 40 myń gektarǵa qar toq­tatyldy, – deıdi ol. Sońǵy bes jyl boıyna memleket janar-jaǵar maıdan aýyl­­dyqtarǵa jeńildikter kórsetip keledi. Bıyl oblysqa 26 myń tonna ónim rynoktaǵydan 11 paıyz tómen baǵamen jetkizilmekshi. Onyń 10 myń tonnasy kók­temgi dala jumystaryna jum­salady. Sharýalar úshin janar maıdyń lıtri 68-70 teńge sha­masynda bolmaq. Sońǵy jyldary qýańshy­lyq­tan zárezap bolyp qalǵan eginshiler egis alqaby degdisimen tehnıkalaryn alqapqa shy­ǵarýǵa ázir otyr. Aýa raıynyń qas-qabaǵyna qarap qımyldaı­tyn dıqan qaýymy besqonaq­tyń yrymynan úmitti. Ilgeri kúnge úmit artatyn dıqandar tabıǵat myrzalyǵynan dámesin úzbeıdi. Buǵan bıylǵy kók­temniń jaýyn-shashyndy bolýy da negiz qalaıtyndaı. Satybaldy SÁÝIRBAI. Aqtóbe oblysy.