Arlandardyń aryny

Jaqyn arada Qytaıdyń Gýıang qalasynda byl­tyrdan beri Halyqaralyq áýesqoı boks federasııasynyń (AIVA) bastama­sy­men ótkizilip kele jatqan Dúnıejúzilik boks serııasynyń (WSV) básekeleri aıaqtalady. Osy básekege baǵa beretin bolsaq, klýbtyq komandalar arasynda qarasha aıynan beri jal­ǵas­qan jarys jaman ótti dep aıta almaımyz. Ja­rys erejesi boıynsha, Azııa, Amerıka jáne Eýropa qurlyqtarynda qurylǵan komandalar ózara kez­desken soń, úzdikteri jartylaı fınalǵa shyǵyp, 6-7 mamyr kúnderi Qytaıda ótetin fı­naldyq synǵa joldama aldy. Osy joldamany al­ǵan komandanyń biri – bizdiń «Astana arlandary» bolsa, ekinshisi – Fransııanyń «Parıj ıýnaıted» klýby. Bizdiń boksshylarǵa joldama alý ońaı bol­ma­dy. Jartylaı fınaldyq básekede «Los-And­je­les matadors» komandasymen kezdesken «arlandar» fınalǵa shyǵý úshin baryn salyp, búkil kúsh-qaıratyn jumsady dese bolady. Osy kezdesýdiń aldynda da «arlandarǵa» toptyq jekpe-jekte «Baký alaýlaryna» qarsy qolǵap túıistirý ońaı bolmaǵanyn aıtý kerek. Endi, mine, bári artta qal­dy. Eń bastysy – bilikti maman Bolat Man­kenovtiń jetekshiligimen  «Astana arlandary» fı­nalda. Fınalda jeńimpaz atanǵan komanda AIBA tarapynan qomaqty qarjyǵa ıe bolsa, bá­seke bas­talǵan kezden beri ár komandada eń úzdik ná­tı­je kórsetip, WSV reıtınginde joǵary ba­ǵaǵa ıe bolǵan boksshy 2012 jylǵy London Olım­pıa­dasyna beriletin joldama úshin baq syna­sa­tyn bolady. Bul joldamaǵa bizdiń boksshylar ara­­synan Qanat Ábýtálipov pen Erjan Músá­pi­rov talasatyn boldy. Olardyń jekpe-jekterin 27-28 mamyr kúnderi boksshylar arasynda ótetin je­kelegen chempıonatta tamashalaıtyn bo­la­myz. Al ázirshe oqyrmandar nazaryna «Astana ar­lan­dary» qurama komandasynyń bas bapkeri Beıbit Esjanovpen bolǵan áńgimeni usynýdy jón kórip otyrmyz. Komanda bapkerimen «Astana ar­landarynyń» Los-Andjelesten kelgen kúniniń erteńinde, Almatyǵa oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizýge barar aldynda kezdesken edik. – 18 sáýir kúni tańerteń Los-Andjeleste kesh batqan kezde www.worldseriesboxing.com caıtynan «Astana arlandary» men «Los-Andjeles matadors» komandasynyń arasyndaǵy kez­desýdiń esebin baqylap otyr­ǵan edik. Biraq jekpe-jektiń beı­ne­materıaly bolmaǵan soń, kóre almadyq. Erjan men Baqyt jeńilgende ózimizge-ózimiz senbedik. Siz sol jerge jigitterdi bastap bardyńyz ǵoı. Kezdesý qa­laı ótti dep oılaısyz? – Jekpe-jekter ońaı bolǵan joq. Eń jeńil salmaqtaǵy Qanat Ábýtálipov óz tásilimen, tájirı­be­simen utty. Qarsylasy argen­tı­nalyq Fernando Martınestiń Qanatqa kúshi jetpedi. Erjan Músápirov búgingi kúnge deıin jaqsy bokstasyp keldi. Biraq AQSh-ta sharshańqyrady ma, múmkin fınalǵa shyqqannan keıin psıhologııalyq jaǵynan ózin daıyndaı almady ma, osy jolǵy jekpe-jekte Erık Mogel Floresten utyldy. Al Baqyt Sár­sek­baev jeńilgen joq. Tóre­shi­lerdiń nege oǵan jeńilis bergenin túsinbeı qaldyq. Árıne, bir ja­ǵy­nan Baqytty da túsinýge bo­la­dy. Bıyl ol 30-ǵa keledi. Ol endi keshegi 20 jastaǵy shaýyp júre­tin jigit emes. Onyń jeńilgenine jasy áser etti me dep oılaımyn. Marat Moldagereev týraly aıtsam, ol bizge keıin kelgen jigit. Onyń bokspen aınalysqanyna 5-6 jyl boldy. Halyqaralyq arenada tájirıbesi joq. Soǵan qaramastan, ol jeńiske jetti. Al Bernat Ishtvan amerıkalyq boks­shymen munyń aldynda kezdesken bolatyn. Sol kezde Bakýde ótken aıqasta ol Haver Torresti utqan edi. Olar bir-birin jaqsy biledi. Ishtvannyń bokspen aınalys­qanyna 3 jyl boldy. Sondyqtan men ol rıngke kóterilgende azdap alańdaǵanym ras. – Osy jarys qarasha aıy­nan bastaldy ǵoı. Qazir jarty jyl ótkende quramaǵa qandaı baǵa berer edińiz? Qaı boksshy kó­ńilińizden shyqty, qaısy­sy­na kóńilińiz tolmady degendeı. – «Astana arlandary» jobasy ashylǵanda biraz boksshy sha­qy­ryldy. Ras, alǵashqy kezde kóbi bul jobany túsinbeı qaldy. Biz de túsinbeı, ulttyq qurama komandamen qarym-qatynasymyz qa­laı bolady eken dep oılap júr­dik. Sondyqtan kóp áriptes­te­rimiz jigitterin komandaǵa bergisi kelmedi. – Komandaǵa alǵashqy kezde biraz jigitter alynǵan edi. Keıin olar nege kórinbeı ketti? – Baǵdat Álimbekov, Nurlan Seıtimbet, Azamat Smaǵulov, Berik Abdrahmanov, Mıras Baıyr­ha­nov sııaqty jigitter bul jobaǵa daıyn emes ekenderin kórsetti. Endi jańa maýsymda biz koman­dany kúsheıtetin bolamyz. Bizde qazir aýyr salmaqta problema bar. Mılıýtın Stankovıch jobaǵa daıyn emes. Jas jigit, 20-da ǵana. Bul – aýyr salmaq úshin óte az jas. Bernat Ishtvan da jas jigit. 1989 jylǵy. Ganadan kelgen Amponsah Maksýell de daıyn emes. Onyń tájirıbesi óte az. – Olardy qalaı tańdap al­dy­ńyzdar? – Shilde aıynda Londonda jerebe bolǵan. Sonda bul jobada le­gıoner bolýy kerek delingen. Tańdap almasań, WSV basshy­la­ry kúshtep beretin edi. Sóıtip, bizge WSV mamandary shetel boks­shylary týraly málimet berip, olardyń qatysýymen ótken jekpe-jekterdi kórsetti. Biz osy kassetalardy kórip, ózimizge laıyq jigitterdi alý úshin Lon­donǵa barǵan edik. Biraq legıonerlerdi tańdaýǵa kelgende bizdiń komandanyń nómiri 9 boldy da aldymyzdaǵy 8 komanda biz qarap júrgen boksshylardy alyp ketti. – Aldaryńyzdy oraǵan kimder sonda? – AQSh, Italııa, Úndistan ko­man­dalary. Úndiler kóp legıonerlerdi aldy. Qazir onyń ne sebepten qurylmaı qalǵanyn bilmeımin. Sodan keıin onyń legıonerlerin Koreıa komandasy alyp ketti. Sondyqtan amal joq, bizge Ishtvan, Stankovıch pen Mak­sýelldi alýǵa týra keldi. – О́zbek legıonerleri bizge qalaı keldi? Olar orta jolda qo­syldy ǵoı? – Bizde aýyr salmaqta problema bolǵan soń, legıonerlerdi izdeı bastadyq. Qazaqtardy alýǵa bolmaıdy. Nege deseńiz, legıonerler kóp bolýy kerek. Sol sebepten biz amalsyzdan alysqa bar­maı, jaqyn sheteldiń boks­shylaryn izdeı bastadyq. – Olarǵa kóńilińiz tola ma? – Ramjon Ahmedov bizge kóp kómektesti. Biz Sardor Abdýl­laev­qa zor úmit artqan edik. Negizi, onyń tájirıbesi mol. Bizge kel­gende onyń salmaǵy 130 kılo bolatyn. Qazir 119-ǵa tústi. Bul da ol úshin áli kóp. Oǵan taǵy 8-10 kılo túsirý kerek dep oılaımyz. – Boksshylardyń jarysqa daı­yndyǵyn, medısınalyq tekserýden ótýin, kúndelikti rejimin aıtyp berseńiz. Osynyń bári qalaı júrgiziledi? – Jigitterdiń daıyndyǵyn bá­rimiz aqyldasyp isteımiz. Dári­ger­lerimiz bar. Iýsýp Shamýzov degen dárigerimiz Halyq­aralyq áýesqoı boks federasııasynyń me­dısına komıssııasynyń múshe­si. Baqyt Sár­sekbaevtyń bapkeri Kárim Mah­mudov, taǵy bir bapkerimiz Oleg Kovalchýg bárimiz boksshylarǵa jaýap beremiz. Endi fınalǵa az ýaqyt qaldy ǵoı. Sharshaǵan jigitterdi úılerine demalýǵa jiberdik. Músá­pi­rov, Sársekbaev, Si­lám ot­ba­syly jigitter. Bala­larynyń mańdaıynan bir ıiskep qaıt­syn. Osy boks­shy­lardyń bári 6-7 mamyr kúnderi Qytaıda «Parıj ıýnaıted» koman­da­syna qarsy jekpe-jek ótki­zedi. Al 27-28 mamyr kún­deri Qanat Ábýtálipov pen Erjan Músápirov jekelegen chempıonatta Olımpıada jol­da­ma­sy úshin kúsh synasady. Qanat aljırlik Ábdilhafıd Benshablamen, al Erjan Qytaı Jımın Vangpen kezdesedi. Osy jekpe-jekte jeńgenge 20 000 AQSh dollarymen qosa, Olımpıada joldamasy beriledi. Jeńilgen boksshy 10 000 AQSh dol­la­ryn alady. Al 6-7 mamyrda fınalda jeńgen komandaǵa 500 000 dollar tabys etiledi. Utylǵan ujymǵa 150 000 AQSh dollary tıedi. – Fınalda Qanat Silámǵa kóp úmit artamyz. Biraq bir baıqaǵanymyz, ol jankúıer­lerdiń qoldaýyna senip boks­ta­satyn sııaqty ma, qalaı? – Ol jigittiń tájirıbesi jetkilikti. Onyń tásili sondaı bol­ǵan soń, ózine senip bokstasady. Qanat ár sekóntti baqylap oty­rady. О́ziniń daıyndyǵyna senedi. Biz de onyń aldaǵy jekpe-jegine senemiz. Qanat ózi bizge kesh keldi. Sol sebepten reıtıngte jı­naǵan upaıy az boldy da, Olım­pıada joldamasy úshin kezdesýge ótpeı qaldy. Ol erte kelgende bizge qatty kómekte­setin edi. Soǵan qaramastan, qazir jaqsy nátıje kórsetip otyr. – Kelesi maýsymǵa kimderdi shaqyrasyzdar? – Klýbtaǵy jigitterdi aıtsam, Mirjan Rahymjanov, Qanat Ábý­tálipov, Mereı Aqshalov, Erjan Músápirov, Qanat Silám qalady. Baqyt Sársekbaevty bilmeımin. Onyń jasy bolsa kelip qaldy. Ári qaraı bokstasa ma, joq pa, bizge belgisiz. Bizde aýyr salmaqta problema kóp dep jańa aıttym ǵoı. Stankovıch pen Mak­sýellden qutylatyn shy­ǵarmyz. Olardyń tájirıbesi azdaý, ýaqyt bolsa ótip barady. Bizge birde-bir jeńis ákelmese, olardy nege ustaýǵa tıispiz?! – Boksshylardyń mate­rıal­dyq jaǵdaıy qalaı eken? – Materıaldyq jaǵdaıy jaq­sy. Jaqsy aılyq alady. Olar­dyń aılyǵyn WSV basshylary sheshken. Al legıonerler bizdiń jigitterden kóbirek alady. Olar­dyń jalaqysy Londonda ótken jerebede belgili bolǵan. О́tken jekpe-jekterde árbir boksshy jeńis úshin 5 000, al jeńilis úshin 1000 AQSh dollaryn alyp otyrdy. Jalaqysy – 2 500 AQSh dollary boldy. – Sársekbaevtyń Olıpıa­da­ǵa barýy múmkin be? – Osy jarysta Baqyt Olımpıada joldamasy úshin talasa almady. Endi ol basqa jarys­tar­da ózin kórsete alsa, komanda osy jigit bizge áli kerek dep sheshse, Olımpıadaǵa barýy  múmkin. Jarysqa Qanat ekeýiniń de barǵany durys bolar edi. Ol úshin Sár­sekbaev 69 kıloǵa aýyssa, Qanat 75-te qalsa deımin. 75-te Serik Sápıev te bar. Qazir esh­teńe aıta almaımyn. Bárin ýaqyt kórsetedi. Áńgimelesken Dastan KENJALIN.