Berekesin ózderi tapqan otbasy

Bul aýyldyń ortasynan bu­laq kesip ótedi. Jer astynan býyrqanyp shyǵyp, býsanyp aǵa­tyn bulaqtyń aty – Qa­rabulaq. Aýyl da osylaı atalady. Aýylda 40 myńnan astam adam tursa, sonyń 38 myńnan astamy ózbek etnosy. Biraq, bótenbiz dep júrgen eshkimi joq. Alda-jalda Tashkent bara qalsa, ondaǵy aǵaıyndar: “O, qazaqylar kelip qaldy”, der eken. Qazaq emespiz dep bular aıtpaıdy. Bir jyl buryn osy aýylǵa “Jumysshy” óndiristik koope­ratıviniń tóraǵasy Álimjan Ny­shanqulov ákim bolyp taǵaıyn­dalǵan. Azamat jigit. Qarabu­laqtyń eń úlken problemasy – jer. Kórshi Túlkibas aýdanynan arendaǵa jer alyp, halyqqa nápaqa taýyp bergen jigitke qandaı maqtaý aıtsań da syıady. Aýyl ákimi áteshten buryn oıanady. Shopyryna da maza joq. Moıny qylqıyp, basy keýdesine túsip, shala uıqy bolyp tańǵy altyda esik aldynda turady. Ekeýi aýyldy shyr aınalyp, sha­rýashylyqtardy aralap shyǵady. Bárin kóredi, baıqaıdy. Keńsege kelgen soń oı eleginen ótkizip, sheshilmegen túıinderdi tarqa­ta­dy. Sondyqtan da bul aýylda jumyssyz joq. Oıǵa, qyrǵa shapqysh ákimniń sharýashylyǵyn da kórdik. Qyrda qora-qopsysy bar. Mal bor­da­qy­laıdy. Iri qara jáne jylqy. Toqty-torymdary da bar. Bazardan tolaıymmen satyp ákelip, ýaqyty jetken soń etke jyǵady. Qaıda satamyn dep qınalmaıdy, alýshysy daıyn. Sonaý Alma­tyda, Astanada, Qyzylordada... Iri qara men jylqy baılaǵan qoranyń ortasyndaǵy en alań­qaıdan tereńdigi úsh-tórt metr qazan shuńqyr qazǵan. Máımildep malaqqa tolyp turady. Ádette, syrtqa shyǵarylyp, baqshalyqqa kóń, tyńaıtqysh esebinde tógilýi kerek edi. Álimjan oıymyzdy oqydy. – Kalıfornııalyq shýal­shyn­dy jiberip, tyńaıtqysh almaq­shy­myn, – deıdi ol. Arǵy tegi amerıkalyq osy shýalshynyńyz malaqtyń naǵyz jebiri eken. Qap-qap etip tógesiz, tesik taýyp arasyna kirip ketedi. Eki ezýinen maı aǵyp, qazy men qarta shaı­naǵandaı kirisedi bilem. Boıynan shyǵaratyny – tyńaıtqysh. Tyń­aıtqysh bolǵanda da hımııalyq qospa emes, tazasy. Máselen, jer jaryqtyq túren túspese ús­tindegi shóbi shirip, bir ǵasyrda áldeneshe mıllımetr tyńaıtqysh túzedi eken. Sondaı quramdy osy shýal­shyndar beredi eken. Kishkene qaltashalarǵa salyp satýǵa shy­ǵarsańyz, gúl ósiretinder ja­pa-tarmaǵaı satyp alar. Nyshanqulovtar – kóp aǵaı­yndy. Ákesi Raıymqul aqsaqal erteń alakóz bolyp júrmeńder dep ózi paıǵa alǵan úlesin ul­da­ryna teńdeı bólip beripti. Biraq, bıznesteri birge. Biz barǵanda Zafarjan inisi 5 gektar jerinde kelinshegi, bala-shaǵasymen birge shabyq shaýyp júr eken. Za­fardyń KamAZ-y bar, tapsyrys alyp, syrtqa kókónis tasymal­daıdy. Jubaıy muǵalim. Qoly qalt etse baqsha ishinde. Murat, Shýhrat aǵaıyndarynyń da óz jerleri bar. Árqaısysynyń jerine kirer tusta jeke sý ólshegish, elektr ólshegish ornatylǵan. Tutynǵanyn tóleıdi. Sen elek­trdi kóp jaqtyń, sen sýdy mólsherden kóp aldyń joq, esepteýli. Quda da, qudaǵı da tynysh. Aýyldaǵy aýrýhananyń bas dárigeri О́tkirjan Nyshanqulov óz jerinde jekemenshik klınıka salyp jatyr. Nesıe alǵan. Aǵaı­yndary aqsha salady. Munda da talas joq. Kim kóp qarjy bóldi. Tabystan soǵan saı úles alady. Bolmaǵanda bala-shaǵasyn, jek­jattaryn jumysqa qoıady. Sol­tústik úshin jumysqa kirgizý úshin para berý degen múmkin qulaqqa syımaıtyn oqıǵa shyǵar. Adam­dary qurttaı qujynap jatqan ońtústikte jumysqa bas suǵý paramen sheshiletindigin besiktegi balaǵa deıin biledi. Bas dáriger bas shaıqar, mektep dırektory ótirik dep shybjyńdar. Biraq, aldymyzǵa aryz aıtyp kelgen talaı azamattardyń aıtatyny osy. Sondyqtan, jeke klınıkaǵa maman kirgizý de tabysty úles sanalady. Bul aǵaıyndy otbasylarda da, osy aýyl turǵyndarynda da úıde bos aqsha degen bolmaıdy. Aınalymda júredi. Kóktemnen kúzge deıin – kókónis. Qońyr kúzden kóktem etegi túrilgenshe – mal bordaqylaý. Jarǵaq qulaǵy jastyqqa sırek tıetin ákim úlken aýylǵa ózi jaqsy úlgi  bolyp otyr. – Dıqandar Elbasyǵa razy,– deıdi. – Jeri bar. Tuqymnan bastap tyńaıtqyshqa, janar-jaǵar maıǵa deıin sýbsıdııa beredi. О́ziń úshin, otbasyńdy asyraý úshin eńbek etesiń, tapqanyńa taǵy qarjy qosyp beredi. Aýyl adamyna basqa ne kerek. Keshegi saılaýda aýylymyzdyń bar adamy Elbasyn qoldap daýys berdi. Sebebi túsinikti. Qazaqstan – bizdiń Otanymyz, bolasha­ǵymyz. Basqa jaqtan baqyt izdeıtin biz emespiz. Taǵdyrymyz dosqa qushaǵy ashyq qazaq jurtymen birge. Álimjan osylaı aqtarylǵan. Biz de osy aýylǵa jıi qaıyryl­ǵymyz keledi. Qazaqtan uly dostyq kórgen ózbek aǵaıynnyń istegenin bizdiń jurt ta úırense, eshkimge jaltaqtamaı jerden óz nesibesin terip jese degen nıet qoı. “Qoly qımyldaǵannyń aýy­zy qımyldaıdy”. Kóp halyqqa ortaq osy máteldiń mánin ózbek ulty jaqsy biledi. Oǵan pesh túbinde otyryp saıasat aıtpa, onyń dosy – ketpen. Al, ketpen ustaǵannyń qor bolyp júrgeni joq. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy, Saıram aýdany.