«Qazaqtelekomnyń» Oksanasy...

Oblys ortalyǵyndaǵy Ashat Kúzekov basqaratyn «Qazaq­te­lekom» aksıonerlik  qoǵamynyń záýlim ǵımaratyna  tabaldyryq attap kirgennen-aq, «Sálemetsiz be, kimge keldińiz», dep kúzet qyzmetin atqaratyn jigitter qarsy alyp, iltıpat kórsetip jatady. Kádimgi qazaqy sózben aıtqanda, «Qazaqtelekom» aksıonerlik qoǵamyna kelgende qazaq tiliniń ıisi ańqyp turady deýge bolady. Ár basqarma bas­shy­sy A.Kúzekov sııaqty týǵan tilimizge osylaı janashyr bola bilse, qandaı ǵanıbet. Al, endi osy qoǵamnyń qa­byldaý bólme­sine telefon shala qalsańyz: – «Qazaqtelekom», qabyldaý bólmesi. Sizdi Oksana tyńdap tur», – degen jaýap estısiz. – Oksana deısiń be? Sen orys­tyń qyzy sııaqtysyń, qalaı qazaq­sha jaqsy sóıleısiń? – deı qalsań: – Joq, men orys emespin, ýk­raın qyzymyn, – dep kúle jaýap beredi. Men de Oksanamen osylaı qabyldaý bólmesine telefon shalamyn dep tanysqanmyn. Endi Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesine oraı  Oksana tý­raly maqala jazǵandy jón kórip, onymen habarlastym. – Kezdesip, sóıleseıik deısiz be? Jaraıdy, qazir, keshirińiz, – dep turyp qaldy. Qabyldaý ból­mesi bolǵan soń, belgili ǵoı, ty­nym­syz telefon soǵylyp jatady. – Oı qudaıym-aı, keshirińiz, jaraıdy, sol siz aıtqan jerge jumystan soń keleıin, – dedi Oksana bizge. Bir baıqaǵanym, ádeti bolyp ketken be, ylǵı da qazaqshalap «o, qudaıym-aı» degen sózdi jıi aıtady eken. – Endi aýylda úlken kisiler ylǵı da solaı  dep jatady ǵoı. Bala kezden qulaǵymyzǵa sińip ketken sóz, sondyqtan ózinen-ózi tilge oralyp, aýyzǵa túse beredi, – deıdi Oksana. – Men alystaǵy aýylda týyp-óstim, áke-sheshem qa­zir de sonda, Sharbaqty aýda­nyndaǵy Galkın degen aýylda tu­ryp jatyr. Men olardyń jal­ǵyz qyzymyn. Anasy Nadejda aýyldaǵy mek­tepte muǵalim, matematıka pá­ninen sabaq berse, ákesi Nıkolaı úıde mal, qus bar degendeı, ózi jeke sharýashylyqpen aına­lysady eken. Oksana ósken aýyl dál ormannyń shetinde, tipti or­mannyń ishinde tur dese bolady, jylda órt shyǵyp, jurtshy­lyq­ty mazalaıtyn oblystaǵy Shaldaı orman beldeýleri, mine, osy Oksana  týǵan aýyldy orap ótedi. Aýyldyń balalary ýlap-shýlap osy orman, qalyń aǵash ishinde balalyq  kúnderin ótkizedi. – Men 1996 jyly aýyldaǵy mekteptiń  qazaq synybyna oqýǵa bardym. Orys synyp­ta­ry da bol­dy, biraq, meni ata-anam, ózim de qarsy bolmaı,  qazaqsha oqýǵa kelisim berdim. Ol jyldary qazaq­sha  mektepke barý degen áli bastala qoımaǵan edi ǵoı, biraq biz­diń otbasymyzdyń tańdaýy osy­laı boldy. Aýyldaǵy mektepte bilim bergen ustazdarym Baljan Ahatqyzy, Dáýren Nurpeıisuly, Almagúl Ábdenovaǵa rızamyn. Olar bilim berýmen qatar, qazaq tilin úırenip shyǵýyma úlken úlesterin qosty. Birge oqyǵan barlyq synyptastarym da maǵan túsinistikpen qarady. Sóıtip, men 2005 jyly osy  mektepti to­lyqtaı qazaqsha bitirip shyqtym,  – deıdi Oksana. Sodan oblys ortalyǵyndaǵy Innovasııalyq Eýrazııa ýnıver­sıtetiniń stýdenti atanady. Ýnıversıtetke oqýǵa da qazaq bó­li­mine túsedi. Orman ishinde, aýyl­da, tabıǵatqa jaqyn ósken qyz anasy sııaqty muǵalim bolýdy  armandap, bıolog mamandyǵyn tańdapty. О́mir degen osyndaı, óziń oılaǵandaı bolmaı, óz syı­yn usynady eken. Sol joǵary oqý ornynda oqyp júrgende-aq, Oksananyń kózge túskeni stýdent qyzdyń qazaq tilin jetik bilip, kádimgi qazaqtardaı sóıleıtini bolypty. Oǵan sonysy úshin de  kýrstastary da, oqytýshylary da qatty qyzyǵyp, súısinedi eken. О́z tilderinde sóılegisi kelmeı,  «orysshalap» ketetin dos-jaran­dary da kókkóz qyzdyń qazaq tilinde sóılep júrgenin kórip,  óz tilderine qurmetpen qaraıtyn dárejege jetipti. Sodan, Oksanany bári bilip, kópke  úlgi ete bastaıdy. Qazaq tilinde bolatyn baıqaý-jarys­tarǵa, «Memlekettik til – eldiń birligi» atty respýblıkalyq deńgeıde ótetin konkýrstarǵa shaqyrylady. – Al, Ashat Sáıfiuly  osyn­daı jaýapkershiligi mol qyzmetke shaqyrǵanda, árıne, oılanbastan keldim. Rasynda da, bul jerde eki tildi biletin, orys-qazaqqa bir­deı jaýap berip, sóıleı ala­tyn, jaza alatyn adamnyń bol­ǵany qajet ekenin túsindim. Ári men sııaqty kókkóz  qyzdyń qazaq tilinde qazaqtardaı aǵyp sóılep turǵany, ózge ult ókil­derine, tipti, keıbir qazaq jas­tarynyń ózderine de oı sala­tyny anyq. Áriptesterimniń ara­synda qazir qazaq tilin kesh te bolsa úırenýge qulyq tanytyp júr­gen­der az emes. Mysa­ly, bizdiń baılanys qyzmette­ri­miz qazir qa­zaqsha sóıleı bastady.Tilderin syndyryp  bolsa da qazir bizdiń «Qa­zaqtelekomnyń» qyz­metteri orys tilimen qatar, memlekettik tilge kóshti. Qaıda, qandaı qyzmet jasasam da men qazaq tilin bilip, jazyp, sóılep turǵanda bıikte turǵandaı sezinemin. О́ıtkeni, men ózim turyp ómir súrip jat­qan eldiń tilin bilemin. Bul – baqyt qoı, – deıdi Oksana. – Jalpy, bizdiń Ashat aǵa Sáı­fiuly basqaratyn  ujymda menen basqa da qazaqsha sóıleı­tin ózge ult ókilderi az emes. Kópshiligi qazaq tilin úırený kýrstaryna qatysady. Mysaly, bizdiń Oleg Tkachenko men qaryn­dasy Alena ýkraındar. Olar qazaqsha maıyn tamyzyp sóıle­gende tańqalasyz. Olegtiń áıeli Áıgerim – qazaqtyń qyzy, Arlan degen uldary bar. Oleg Baıan­aýylda ósken, árıne, ondaı ǵajap jerde ósken adamdar qalaı qazaqsha bilmesin. Kerisinshe, Áıgerimge Oleg qazaqsha úıre­te­tin sııaqty. О́zińiz bilesiz, ara­myzda qazaq tilinde, ıaǵnı óz ana tilinde sóılegisi kelmeıtin qyz-jigitter áli az emes. О́kinishti-aq!  Bizdi áke-sheshemiz qazaqtyń jerinde týyp-ósken soń, taǵdy­rymyz, búkil ómirimiz endi osy jerde ótetinin bilgen soń, qa­zaqsha bilsin dep qazaqsha  oqyt­ty. Biz odan kem bolǵan joqpyz, kerisinshe, ómir súrip otyrǵan qazaq memleketiniń tilin bilgenimizdi maqtanysh etemiz, – deıdi Oksana. Sóıtip, Oksana ekeýmizdiń shaǵyn áńgimemiz osylaı aıaq­taldy. Qoshtasarda men odan gazet betine shyǵatyn sýret sura­dym. Ekeýmiz gazetke laıyq qan­daı sýret bar dep qaraı bas­tadyq. Solardyń arasynda  bir jigitpen túsken  sýreti bar eken. – Al, myna jigit kim? – dedim kúlip. – Iá, ol qazaqtyń jigiti, meniń bolashaqta turmysqa shy­ǵaıyn dep júrgen adamym, aty – Asylan, – dedi Oksana. – Ekeý­mizdiń de ata-analarymyz shet jaǵasyn biledi, sondyqtan otbasyn qurýǵa aldaǵy ýaqytta barlyǵy da tilektes bolady dep oılaımyn. Biz de jastarǵa sáttilik, mahabbat tiledik. Farıda BYQAI. Pavlodar. -------------------------------- Sýrette: Oksana Logvınenko.