ASTANA
Astanadaǵy «Qazaq eli» monýmenti aldynda 1 mamyr – Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesine oraı saltanatty sherý ótti. El táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan bul sharaǵa Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qatysyp, sóz sóıledi.
Qurmetti qazaqstandyqtar! – dedi Elbasy. – Barshańyzdy Qazaqstan halqynyń birligi meıramymen shyn júrekten quttyqtaımyn. Biz bul merekeni erekshe atap ótip otyrmyz. Sebebi, bıyl elimiz táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy. Osy oraıda, búgingi merekeni birlik aıasynda bastap otyrmyz. О́zderińiz de bilesizder, birlik degen sóz bizdiń ata-babalarymyzdan qalǵan óte uly, tereń maǵynaly uǵym. Biz táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy ishinde birliktiń arqasynda irgeli el boldyq. Mereıimiz kóterilip, dúnıe júzine belgili boldyq. Ekonomıkamyzdy kóterdik. Halyqtyń ál-aýqatyn jaqsarttyq. Elordamyzdy saldyq, dedi Prezıdent.
Keshe ǵana búkil dúnıeni dúr silkintken EQYU-nyń Sammıtin ótkizdik. Keshe ǵana biz Azııa oıyndarynda sport jarystaryn ótkizip, taǵy da dúnıe júzine keńinen tanyldyq, dep jalǵady sózin Elbasy. Qazaqstanda Azııa elderi Islam Konferensııasy Uıymynda bas qosqaly otyr. Osynyń barlyǵy Táýelsizdigimizdi alǵaly bergi birliktiń arqasynda júzege asty. Ekonomıkamyzdyń turaqtylyǵynyń arqasynda múmkin boldy. Halyqtyń ál-aýqatynyń jaqsarǵany men tynyshtyqtyń arqasynda iske asty. Bizge búkil dúnıe júzi kóz tigip otyr. Biz dinder sezin jáne túrli halyqaralyq jıyndardy uıymshyldyqpen ótkizdik. Sondyqtan da kúlli álem Qazaqstanǵa iltıpatpen qaraıdy.

Osylaı degen Memleket basshysy Qazaqstannyń barlyq aýmaǵynda, aýyldarda, aýdandarda, qalalarda merekelik is-sharalar ótip jatqanyn atap óte kelip, merekege jıylǵan halyqtyń barlyǵyn da quttyqtap, bereke-birlik tiledi. Bizdiń aldymyzda jasaıtyn jumystar men asýlar áli de kóp. Myna shyr aınalǵan dúnıede túrli qıynshylyqtardy bastan ótkerip jatqan kezde, bizdiń elde baǵdarlamalar men óndirister iske asyrylýda. Osynyń barlyǵy Qazaqstandaǵy birliktiń arqasynda. «Tórteý túgel bolsa, tóbedegi keledi, altaý ala bolsa, aýyzdaǵy ketedi», degen ata-babalarymyzda sóz bar. Sondyqtan da, birligimiz nyǵaıa bersin, elimizdiń irgesi berik bolsyn, jastar baqytty bolsyn, bolashaǵymyz baıandy bolsyn, dedi Prezıdent.
Memleket basshysy qazaqstandyqtardyń bul merekeni bıyl jańasha atap ótip jatqanyna nazar aýdardy. Sondaı-aq taıaýda bolyp ótken kezekten tys prezıdenttik saılaý halqymyzdyń birligin kórsetkenin atap ótti. Bul jáıt barlyq otandastarymyzdyń bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarǵanyn aıǵaqtap berdi, dedi Nursultan Nazarbaev.
Bizdiń Konstıtýsııamyz «Biz, Qazaqstan halqy» degen sózderden kezdeısoq bastalmaıdy. Birliktiń, senimniń, kópultty Qazaqstannyń osyndaı tutastyǵynyń arqasynda biz táýelsiz el quryp, azamattarymyzdyń bolashaǵyn senimdi ete tústik. Qalalar, aýyldar salyp, ónerkásipti, aýyl sharýashylyǵyn kóterýdemiz, ýnıversıtetter turǵyzyp, balalarymyzdy sheteldermen qatar, solarda oqytýdamyz. Osynyń barlyǵyna birliktiń, elimizdiń judyryqtaı jumylýynyń arqasynda qol jetkizip otyrmyz. Al álemde ózderińiz kórip otyrǵandaı, zaýyttar toqtap, adamdar jumyssyz qalýda. Biz bolsaq, jańa kásiporyndar quryp, jańa jumys oryndaryn jasaqtaýdamyz. Dúnıe júzinde dinı jáne ultaralyq túsinispeýshilik saldarynan qaqtyǵystar oryn alyp, qan tógilýde. Biz tutastyqtyń úlgisin kórsetip otyrmyz.
Búginde Qazaqstanda turyp, ómir súrý kim-kim úshin de mártebe. Árbir qazaqstandyq óziniń bolashaǵyn bekem sanasa, balalarynyń bolashaǵyna senimmen qaraıdy. Biz qazaqstandyqtardyń jumysy, úıi bolýy úshin, mamandyq ıelenýi úshin, óziniń balalaryn jańa kásipterge oqytýy úshin jumystanýdamyz. Balalarymyzdyń ozyq medısına mekemelerinde, ozyq mektepterde oqyǵanyn qalaımyz jáne solardy qurý ústindemiz. Bárin jasap bolǵan joqpyz, biraq jasap jatyrmyz. Bizdiń baǵdarlamalarymyz, meniń Joldaýym, 2020 baǵdarlamasy biz jaqsyraq, tynyshyraq ómir súrýge baǵyttalǵan, dedi Nursultan Ábishuly.
Jasampazdyq isteri úshin taǵy da birlik, baýyrlastyq, barlyq halyqtyń súıispenshiligi qajet ekenine ekpin túsirildi. Kelińizder, osy merekelerde bir-birimizge degen osy súıispenshilikti, qurmetti kórseteıik. Búkil álemge tutastyǵymyzdy aıǵaqtaıyq. Osylaı degen Elbasy búginde bizdiń toleranttylyǵymyzdy, birligimizdi, barlyǵymyzdy tutastyryp otyrǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy sııaqty tamasha organnyń jumysyn syrttaǵylar oqyp, úırenip jatqanyn atap kórsetti.
«Birlik bar jerde tirlik bar» degen ata-babamyzdan qalǵan qaǵıdatty ustansaq, bolashaǵymyz baıandy bolady. Jastarymyz baqytty bolady. Elimiz myqty bolady. Budan ári de Qazaqstannyń dárejesi men mereıi arta beredi. Elimiz aman, jurtymyz tynysh bolsyn, Táýelsizdigimiz máńgilik bolsyn, barlyqtaryńyzǵa jaqsylyq tileımin, dep aıaqtady sózin Nursultan Nazarbaev.
Budan keıin «Qazaq eli» monýmenti aldyndaǵy alańǵa jınalǵan myńdaǵan qazaqstandyq merekelik sharalardy tamashalady. Iаǵnı, bul kúni eldiń ekonomıkalyq jáne saıası áleýetin damytýǵa, Qazaqstannyń ósip-órkendeýine kúsh jumsap júrgen qazaqstandyqtar, atap aıtqanda, qurylysshylar, kásipkerler, jol-qurylys, kólik, bilim berý, densaýlyq saqtaý, mádenıet salalarynyń ókilderi, sportshylar men stýdentter merekelik sıpatqa saı bezendirilgen alań jáne Táýelsizdik dańǵyly boıymen júrip ótti. Máselen, «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» degen transparantpen merekelik sherýdiń shymyldyǵyn ashqan qurylysshylar kolonnasynyń qatarynda «Báıterek -2007», «Nord Dıalog», «Sembol Inshaat», «Shar-Qurylys», «Astana-Alkor», «ASI», «G max company», «VEN», «Abinukas», «Altyn HHI» kompanııalarynyń qyzmetkerleri boldy.
Saltanatty shara elordadaǵy túrli etnomádenı birlestikterdiń shyǵarmashylyq ujymdary men qazaqstandyq estrada juldyzdarynyń qatysýymen ótken konserttik baǵdarlamaǵa ulasty.
Láıla EDILQYZY.
-----------------------------------------
Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
ALMATY
Alataý mamyrdyń ystyq demine balqyp manaýraǵandaı. Abyz taýdyń etegindegi Almaty keýdesine qyzyl-jasyl gúl tolyp, san túrli bulbul qus qonyp alaýlaǵandaı. Munda Qazaqstan halqynyń birligin merekeleý saltanatty sherýmen bastaldy. Sherý tolqyny «Astana» alańyna quıylyp, onda ótip jatqan negizgi merekelik jıyndarǵa ulasty. Sherý joryǵyna 500 baıker, velosıpedshiler men sportshylar, úrmeli orkestr, etnomádenı birlestikter ókilderi, aýdandardyń ákimderi men qalanyń qurmetti turǵyndary – barlyǵy 30 myńnan astam adam qatysty.
Qala ákimi Ahmetjan Esimov almatylyqtardy Birlik kúnimen quttyqtaı kele, Qazaqstanda 120-dan astam ult pen 40 konfessııa ókilderi tatý-tátti ómir keship jatqandyǵyn atap kórsetti. Ońtústik Astananyń ózinde 27 respýblıkalyq jáne 35 qalalyq etnomádenı birlestikter jumys isteıdi. Olardyń janynda qazaq tilin oqyp-úırený jónindegi 18 jeksenbilik mektep, etnostyq úsh orta mektep bar. Basqa ulttar tilderinde 9 gazet jáne 2 jýrnal shyǵady, teledıdar 5 tilde, radıo 7 tilde habar taratady.
– «Biz búgin izgilik pen beıbitshilikti, halyqtyń birligin, mádenıetterdiń sanalýandyǵyn jáne ózara ushtasa baıýyn pash etetin mereke – Qazaqstan halqynyń birligi kúnin atap ótýdemiz. Barlyǵyńyzdy osy jarqyn kúnmen shyn júrekten quttyqtaımyn. El Prezıdenti Nursultan Nazarbaev aıtqandaı, 1 mamyr – 20 jylda qurǵan bizdiń ortaq úıimiz, týǵan Qazaqstanymyzdyń eń basty merekeleriniń biri»,– dedi A.Esimov.
Halyqtyń saltanatty sherýi aıaqtalǵannan keıin qalanyń barlyq etnomádenı birlestikteri ókilderiniń qatysýymen dostyq festıvali bastaldy. Merekege jınalǵandar quıqyljyǵan bı men qalyqtaǵan ánge keneldi. Sonymen qatar, «Astana» alańynda ulttyq taǵamdar festıvali de tańdaı qaqtyryp, onda tańdaýly ulttyq meıramhanalar kóz tartar ǵajaptaryn usyndy. Sondaı-aq jurt etnomádenı birlikterdiń qoldanbaly óner kórmesin qyzyǵa tamashalady.
Qorǵanbek AMANJOL.
* * *
AQTAÝ
Qazaqstan halqynyń birligi kúni qurmetindegi is-sharalar Mańǵystaý jerinde sáýirdiń 23-inen bastaý aldy. Bul jylǵy, ıaǵnı Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy qarsańyndaǵy birlik merekesi ulttar men ulystardy burynǵydan da jaqyndastyra túsetindeı sharalarmen aıshyqtaldy. Oblys ortalyǵyndaǵy etnomádenı birlestikterdiń músheleri aýdan, qalalarǵa arnaıy baryp, konserttik baǵdarlamalar kórsetti. Bul rette daǵystan, ýkraın, tatar, grýzın, qyrǵyz etnomádenı birlestikteri kópshiliktiń kóńilinen shyǵa bildi. Oblys ortalyǵyn ǵana emes, eldi mekenderdi kógaldandyrý, abattandyrý jumystary da qarqyndy júrgizildi.
Aqtaýdaǵy 1 mamyr kúngi merekelik sherý sán-saltanatymen bastaldy. Prezıdent dańǵyly boıymen sap túzep, Astana alańynda qurylǵan sándi sahnaǵa deıin júrip ótetin sherýshilerde shek bolmady. Ony barabanshylar men úrmeli aspaptar orkestri bastady. Atarbanyń ústindegi bıik shańyraqtyń astynda 5 sáýirde «Egemende» Elbasyna aq batasyn bergen 105 jastaǵy Názıhan Bekejanova anamyz ul-qyz, nemere, shóberelerimen jaıǵasypty. Al shańyraqtan shýaq shashyp turǵandaı alqyzyl lentalardy oblystaǵy 20 etnomádenı birlestik ókilderi ustap keledi. Minber janyna toqtaǵan tusta ǵasyr jasaǵan ana kóp ultty halqymyz ben kemeńger kóshbasshymyzǵa aq batasyn berdi. Bıshiler «Yntymaǵy jarasqan» atty teatrlandyrylǵan kórinisti kórsetip, 100 dombyrashy kúı atasy Qurmanǵazynyń «Saryarqa» jáne «Adaı» kúılerin tartqan soń sherý odan ári jalǵasty. Sherýshiler qatarynda aımaqtyń áıgili ardagerleri, ónerpazdary, sportshylary júrdi.
Saltanatty sherýge belsene qatysqan stýdent jastar da, orta mektep oqýshylary da alańnyń sánin keltirip, shalyqtady. Merekelik sherý aıaqtalysymen «Astana» alańyndaǵy sahna tórine oblys, qala men «Nur Otan» HDP MOF basshylary, eńbek ardagerleri kóterildi. Oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev, «Halyq kelisimi» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Iýsýp Shahshaev jınalǵandardy merekemen quttyqtap, sahna tórinen Otan, týǵan jer, dostyq týraly ánder shalqydy.
Bul kúni alańǵa jınalǵan halyqtyń kóńilderi kóterińki, júzderi jarqyn boldy. Aqtaý aspanynda án qalyqtap, merekelik saltanat qyzyǵy tún ortasyna deıin aıaqtalǵan joq.
Jolaman BOShALAQ.
* * *
AQTО́BE
Kún sanap kórkeıip, jasaryp, jańǵyryp kele jatqan Aqtóbe qalasy Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesi qarsańynda burynǵydan góri de kóriktenip ketkendeı. Qalanyń ortalyq kósheleri men alańdary ózgeshe bir túrge enip, kóktemniń shýaǵyna malynyp, jasara túsken. Qyzyldy-jasyldy týlar jelbirep, ár túrli úrme sharlarmen bezendirilgen qala kósheleri onsyz da kórkem qalanyń ajaryn ashyp, aınalaǵa ózgeshe bir ádemiliktiń, saltanattyń reńkin beredi. Qashanda merekelik saltanattyń saıabaǵy ispetti qalanyń Ábilqaıyr han dańǵyly boıy qoldaryna transparanttar men jalaýlar, qyzyldy-jasyldy sharlar ustaǵan, ulttyq kıimder kıgen halyqqa toldy. Jan-jaqtan aǵylǵan jurt «Mır» saýda ortalyǵy mańyna jınaldy. Úsh myńnan astam adam bas qosqan sherý osy aradan bastalyp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti atyndaǵy saıabaqta aıaqtaldy.
Saıabaqtaǵy konserttik sahna aldynda segiz etno-mádenı birlestiktiń bıshileri óz halqynyń bıimen shyǵa kelgende dostyq pen birliktiń lebi esip júre bergendeı boldy. Myń buralǵan qazaq bıi orys, ýkraın, belarýs, polıak, tatar-bashqurt, qyzý qandy taý halyqtarynyń bılerimen jalǵasyp, jarasym taýyp jatty. Saıabaqqa jınalǵan halyq aldynda qala ákimi Arhımed Muhambetov sóz sóılep, merekelik saltanatqa jınalǵandardy quttyqtady. Ol elimizdiń táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna aqtóbelikterdiń barsha qazaqstandyqtar sııaqty erekshe daıyndyqpen, tamasha tabyspen baratynyn jetkizdi. Merelik saltanatqa jınalǵan halyq ár ulttyń áni men bıin, qazaqtyń kúıin tamashalady. San alýan túrge bólengen saıabaqta oblysty mekendegen ulttardyń ókilderi osylaısha tilek toǵystyryp, nıet biriktirdi. Jalpy, Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesi burynǵydan ózgeshe ótti.
Satybaldy SÁÝIRBAI.
* * *
ATYRAÝ
Atyraý jurtshylyǵy bul merekeni jyl saıyn asyǵa tosady. О́ıtkeni, bul –dostyqtyń, birliktiń merekesi. Dál osy merekede ár ulttyń ókilderi erekshe bir tolqynyspen, erekshe shabytpen bar ónerin ortaǵa salýǵa tyrysady. Bul joly dál osylaı boldy. Aıtqandaı, Atyraýdaǵy merekelik sharanyń aldynda jurtshylyq sherýdi tamashalady. Sherýge qatysýshylar Beıbarys sultan eskertkishi aldyna jınaldy. Dál osy jerden Sátbaev dańǵylyn boılap, sherýshiler Isataı-Mahambet alańyna bet aldy. Memlekettik qyzmetkerler, depýtattar, 17 etnomádenı ortalyq ókilderi, ár saladaǵy kásiporyn-mekemeler ujymdary, oqý oryndarynyń oqytýshylary men stýdentteri-barlyǵy 17 kolonnany quraǵan sherýshiler aýa raıynyń qolaısyzdyǵyn elegen joq.
Aýa raıy demekshi, bul kúni Atyraýda jańbyr jaýyp turdy. Biraq merekelik sharany tamashalaýǵa jınalǵan jurtshylyq ony jaqsy yrymǵa balady. «Jańbyrdyń jaýǵany kedergi emes. Kókten jaýyp turǵan nur ǵoı bul», deıdi jarasymdy ulttyq kıimi tal boıyn sulýlandyryp, alaburtqan júzi burynǵydan nurlana túsken ýkraın qyzy Svetlana Vahnen. Ol búgin erekshe qýanyshty. Jurtshylyq aldynda «Dovira» ýkraın etnomádenı birlestigindegi zamandas-qurbylarymen birge óz tilinde án shyrqady. Án aıta júrip, dóńgelene bıledi. Bul jolǵy merekelik sharanyń orny bólektigine ekpin túsirdi.
О́ńir jurtshylyǵyn merekemen oblys ákiminiń birinshi orynbasary, «Nur Otan» HDP Atyraý oblystyq fılıalynyń tóraǵasy Bolat Dáýkenov quttyqtady. Osydan keıin merekelik sharanyń kórigin ár ulttyń ókilderi qyzdyryp ala jóneldi. Biri áýelete án shyrqasa, endi bireýleri, ásirese, taý halqynyń jas órenderi ulttyq bıimen jurtshylyq kóńiline jyly áser qaldyrdy. О́ńirdegi 17 etnomádenı birlestiktiń ókilderi bir-birinen qalys qalmaı, ulttyq ónerlerin birinen biri asyra kórsetti.
Joldasbek ShО́PEǴUL.
* * *
KО́KShETAÝ
Memleketimizdiń, ár oshaqtyń eń ulyq merekelerin Táýelsizdik alańynan bastaıtyn kókshelikter Qazaqstan halqynyń birligi kúnin kádýilgi qut sharalardan ózgesheleý atap ótti. Ortalyq Abaı kóshesi bastan-aıaq jabylyp, bar jasaýyn taǵynyp jarqyrap tur. Búgin erterek shyqqan Kúnniń altyn shapaqtaryna malynǵan qala jurtshylyǵy jarasymdy sherý quryp, Abylaı eskertkishine basyn ıip, «Táýelsizdiktiń» tórine ozdy. Kók týlarmen qatar, «Birligi jarasqan Qazaqstan!», «Uranymyz – dostyq, Týymyz – birlik!» uranyn kótergen kóp transparanttar kóńildi kókke órletedi.
– Osy rýhtandyrýshy urandarda memleketimizdiń basty maqsaty aıqyndalyp, bolashaǵy beınelenip turǵandaı, – deıdi qýanysh tolqynynda qatar kele jatqan «Nur Otan» HDP oblystyq fılıaly tóraǵasynyń orynbasary, saıasattanýshy Ǵalym Shoıkın.
Oblysymyzda 9 saıası partııa, 300-diń ústinde dinı birlestik, 161 etnomádenı birlestik tirkelgen. Elbasy – Ult kóshbasshysy N.Nazarbaev jetistikterimizdiń barlyǵyn ulttar men ulystardyń myzǵymas dostyǵymen, tatý-tátti tirshiligimen baılanystyratyny ǵanıbet. Bizde qaı ult bolsyn erkin damıtyny, salt-dástúrin saqtap, baıyta beretini konstıtýsııalyq turǵyda bekitilgen. Áıtkenmen, Táýelsizdigimizdiń talaby, ýaqyt úni sol dostyǵymyzdyń moınyna ortaq bolashaqqa qyzmet etý qundylyǵyn júktep otyrǵandyǵy keleshektiń kemel saıasaty deýimiz kerek.
Orys, ýkraın, belarýs, koreı, ázirbaıjan, tatar, nemis, túrik, polıak, armıan, taǵy basqa ulystardyń shańyraqtaryna baqyt tileı «Qazaq aýylyna» jetkenimizde shańqaı tús boldy. Birjan áni bıiktep, «Qarajorǵa» bylqyldap, qara qazan qaınap jatyr... «Dostyq» etnoqalashyǵynyń sán-saltanatyn tamashalaǵan qaýym «Maqsaty birdiń – rýhy bir» atty Qazaqstan halqynyń dostyq festıvalin ótkizdi. Myń san halyqty Aqmola oblysynyń ákimi, kishi assambleıa tóraǵasy Sergeı Dıachenko, Parlament Senatynyń depýtaty Serik Aıaǵanov, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi Gerıhan Iаndıev, aqyn Almas Temirbaı quttyqtady. Alańdaǵy shańyraqtan záýlim sharlar ushyp, halqymyzdyń arman-tilegi men aq nıetin áýeletip bara jatty.
Baqbergen AMALBEK.
* * *
QARAǴANDY
Elimiz ómirindegi eleýli oqıǵalardyń saltanaty ádette qalanyń bas kóshesi Buqar jyraý dańǵyly boıynda ótedi. Ondaıǵy sátterde ol árdaıym barshanyń shalqyǵan kóńiline bólenip, nur oınaǵan júzdermen jarqyrap ásem kúıge enedi. Al jyldyń eń bir tamasha merekeleriniń biri – Qazaqstan halqynyń birligi kúngi jappaı shattyq sáni tipti de jarasyp, jaınap, ortaq qýanysh biriktirgen myńdaǵan júrekter lúpili búkil shahardy jańǵyryqtyryp áketti.
«Shahter» stadıony jaǵynan bastalǵan buqaralyq sherýde óńirdegi 20 oblystyq jáne aımaqtyq 36 etnomádenı birlestik ókilderi, qalyń qaýym qatar qadam basty. San ulttar men ulystar azamattarynyń bir áke men sheshe balasyndaı tós túıistirgen qushaqtary, baýyrmaldyq peıilderi týysqandyqty, syılastyqty taǵy bir pash etkendeı edi. Shyndyq solaı. Alyp óndiristiń irgetasy qalanǵan shaqta, soǵys jyldarynda synalǵan, Qazaqstan Magnıtkasynyń domna peshteri aldynda shyńdalǵan, táýelsizdik arqasynda berikken dostyqtyń tamyry tereńde, máni árkimge ystyq.
– Men Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetinde oqımyn. Ken ınjeneri bolmaq talabym bar. О́mirimdegi úlken qýanyshym – memlekettik tildi jetik biletindigim. Sonyń arqasynda qazaqy ortaǵa syılymyn. Maǵan qarap qyzyǵýshylar kóp. Qazaqsha sóıleı bilýge qushtar. Shamam kelgenshe qataryma tartýǵa tyrysamyn. Birligimizdiń tiregi retinde qadir tutýǵa úndeımin, – dedi Nıkolaı Smolın.
Kóńilderi kóktem shýaǵyndaı nurly ortada sheteldik meımandar da az emestigi baıqaldy. Kezinde Germanııaǵa qonys aýdaryp, endi qaıta oralý oıyndaǵy Pavel Feldeniń: «Mine, shynaıy syılastyq dep osyny aıt. Sony saǵynyp qalyppyz», deýi júrekjardy jalǵyz syr emes-ti.
Aıqyn NESIPBAI.
* * *
QOSTANAI
«...Sendegi semse myń júrek, kelgende qaıta kóktemiń, búr jarar taǵy dúrkirep!» Qostanaıda aqyn óleń oqyp turǵandaı! Sáýirdiń ara-tura soǵyp turǵan ókpek jeli sap tyıylyp, kók zeńgir aspan shaıdaı ashylǵan. Tal-qaıyń kók torǵyn sháli jamylǵandaı, jerdiń kógi de dúrkireı kóterilgen. Tabıǵattyń jylda qaıtalanyp, jylda tabyndyratyn ǵajap sulýlyǵy adamdardyń kóńil-kúıimen astasqan sekildi.
Qostanaı kóshelerinde halyq birligi merekesi saltanat qurdy. Qoldaryna shar, jalaýsha ustap shyqqan qostanaılyqtar qalanyń ortalyq alańyna jınaldy. Údetkishten shartarapty sharlaǵan án men áýen de merekelik kóńil-kúıdi aspandatty. «Qazaqstannyń birligi jasasyn!», «Beıbitshilik, Dostyq, Eńbek!» degen, taǵy basqa da transparanttar, «Nur Otan» HDP jalaýy halyqtyń birligin pash etip turǵandaı. Kópshilik jurt ulttyq kıimder kıip kelipti. Ár ulttyń kıimi ózinshe sándi, erekshe.
–Qazaqstandyqtardy búgingi mereke olardyń ultyna, túrine, dili men dinine qaramaı bir shańyraq astyna biriktiredi. Elimizde san ulttyń ókilderi bir atanyń balalaryndaı tatý-tátti ómir súrip otyr. Sonymen qatar, bizdiń elimizde olardyń óz tilin, dástúrin, saltyn, mádenıetin umytpaı damytýǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Osyndaı múmkindiktiń baǵasyn bilý, dostyqty qasterleý – árqaısymyzdyń paryzymyz, – dedi aımaq basshysy Sergeı Kýlagın.
– Bizdiń Keńes odaǵy kezinde joǵaltqanymyz kóp boldy. Tilimizdi, dástúrimizdi maqurym ettik. Biraq eń mańyzdysyn saqtap qaldyq, ol – bizdiń birligimiz. Sardar saıasat júrgizip otyrǵan Prezıdentimizge rahmet, – deıdi ýkraın halqynyń ókili, qurmetti konsýl Anatolıı Tarasenko.
Mereke kúni qostanaılyqtar túrli ult ókilderiniń kúshimen qoıylǵan konsertti tamashalady. Án de dostyq elshisi emes pe?
Názıra JÁRIMBETOVA.
* * *
QYZYLORDA
«Dástúrdiń ozyǵy bar, tozyǵy bar» deıdi bizdiń jurt. Eldikke, birlikke, yntymaq pen tatýlyqqa shaqyratyn, halyqty uıystyratyn, bir týdyń astyna jıystyratyn dástúrden qashýdyń qajeti joq. Keńes zamanyndaǵy sondaı mereıli merekeniń biri – 1 mamyr bolatyn. Jurt taıly-tuıaǵy qalmaı alańǵa shyǵatyn edi. Bar ásem kıimderin kıip, jalaýshalaryn alyp, máz-meıram kúı keshetin. Degenmen, bul salt sol zamanmen birge tarıh qoınaýyna ketkendeı-tin. Biraq Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń arnaıy tapsyrmasymen bıyldan bastap, úzilgen dástúr jalǵasyn tapty. Solaısha, Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesi búkil oblys kóleminde keń saltanatpen atalyp ótti.
Kún arqan boıy kóterilgende saltanatty sherý bastaldy. Talaı zulmatty kózben kórgen, eli úshin etigimen qan keshken ardagerler bastady sherýdi. Árdaıym aldyńǵy shepten kórinetin Uly Otan soǵysy ardagerlerin «Eńbek Qyzyl Tý» jáne «Qurmet» ordenderiniń ıegeri Ydyrys Qalıev aqsaqal bastap shyqty. Onan keıin «Qyzylorda qalasynyń qurmetti» azamattary sap túzedi. Osylaısha saltanatty sherý bastalyp ketti.
Qazaqstan – túrli ult pen ulystyń balasy meken etken qut qonǵan ólke. Alaýyzdyqtan ada, birligi bekem, yntymaǵy jarasqan jurtymyz búginde bir úıdiń balasyndaı, bes saýsaqtyń salasyndaı bolyp kún keship jatyr. Sherýdi oblystaǵy 11 etnomádenı birlestiktiń ókilderi jalǵastyrdy. Ulttyq kıimderin kıip, «Qazaqstan – dostyq shańyraǵy» dep urandaǵan ult ókilderi merekeniń mereıin asyrdy. Jalpy, sherýge 4 myńnan asa adam qatysty. Aýqymdy is-sharaǵa oblys sheńberindegi eńbek ujymdarynyń barlyǵy derlik atsalysty. Al saltanatty sherýdi aımaq basshylary qabyldap aldy.
Qyzylorda jerindegi saltanatty is-shara onan soń merekelik konsertke ulasty. 80-jyldardaǵy ánge bılegen halyq estrada juldyzdarynyń ánderin tyńdap, tarqasty.
Erjan BAITILES.
* * *
ORAL
Oral óńirinde 1 mamyr qarsańyndaǵy kúnder de, birlik merekesiniń ózi de alýan túr men tereń mazmunǵa toly boldy. Dál osy tusta oblystyq assambleıanyń kezekti keńesi men dostyq festıvali ótkizilip, onda táýelsizdiktiń jıyrma jylynda qol jetken qundylyqtardy qadirleý jáne ony odan ári baıytý týraly oı-pikirler qozǵaldy.
Al 1 mamyr kúni Oral qalasynda eńbek ujymdarynyń úlken sherýi ótkizildi. Ol birlik pen kelisimniń barlyq kórinisteri Aqjaıyqta saltanat qurǵanyn pash etkendeı áser qaldyrdy.
– Qazaqstandyqtardy alǵa bastaıtyn, jeńisterge jeteleıtin, ári olardy ortaq maqsatqa toptastyra alatyn qudiret asqaq rýh pen qazaqstandyq patrıotızm dep túsinemin. Osy ekeýiniń shoǵyn úrlep otyrý qaı kezde de qajet. Bul turǵyda dál búgingideı sáni men saltanaty, máni men mazmuny kelisim tapqan sherýler ótkizý óte qajet dep sanaımyn, – deıdi 87 jastaǵy soǵys jáne eńbek ardageri Qadyr Ǵaısın.
– Táýelsizdiktiń 20 jyly ishinde Qazaqstan halqynyń birligi men tatý-tátti qarym-qatynastary nyǵaıa tústi. Bul faktorlar el ekonomıkasy men mádenıetiniń órkendeýine jol ashty. Munyń ózi táýelsizdiktiń eń basty jetistigi dep túsinýimiz kerek. О́ıtkeni, Qazaqstandy óz Otanym dep sanaıtyn ár túrli ult ókilderiniń birligi men kelisimi bolmaǵan jerde, alǵa basý da bolmaıdy, – deıdi Qazaqstan halqy assambleıasynyń múshesi Anatolıı Avılov.
Osyndaı birligi bar eldiń bolashaǵy da tuǵyrly, baıandy bolmaq.
Mine, yntymaǵy jarasqan Oral óńirinde keńinen atalyp ótken 1 mamyr merekesi jóninde batysqazaqstandyqtar osylaı tolǵanady. Shyn júrekten aıtylǵan osynaý aq-adal pikirler túsinik berý men qandaı da bir bolmasyn jýrnalıstik túıin jasaýdy qajet etpeıdi.
Temir QUSAIYN.
* * *
О́SKEMEN
О́zender órnektegen О́skemen erekshe túrlenip, Respýblıka alańyna jurt syımaı ketken. Kenet merekelik sherýdi júrgizýshi Qaırat Luqpanovtyń daýysy jańǵyrtyp jiberdi.
«Alty Alashtyń balasy,
Qaýymdasqan kúni – bul.
Bir-birimen jarasyp,
Baýyrlasqan kúni – bul!
Kók aspanda týlardyń,
Jelbireıtin kúni – bul.
Elim degen uldardyń.
Eljireıtin kúni – bul!».
Sol-aq eken, qala turǵyndarynyń qatysýymen «Men – Qazaqstan patrıotymyn» atty merekelik sherý bastalyp ketti. Ol el Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıyna arnaldy. Respýblıka alańyna kópten beri halyqtyń osynshama mol jınalǵanyn kórmegen edik. Onyń ústine bıylǵy mereke sherýi jańa úlgide, jańasha sıpatta ótti. Ár ujym, mekeme, kásiporyndar men uıymdar ózderi shyǵaratyn ónimder jaıly plakattar men sýretterdi kóterip alǵan, «Kazsınk», tıtan-magnıı, «Úlbi metallýrgııa» zaýyttarynyń eńbekkerleri jyl basynan jemisti eńbek etip keledi. Dıktor ár ujym men mekemeler jaıly daýys kúsheıtkish qural arqyly habardar etip turdy.
Sherý aıaqtalǵan soń oblys ákimi B.Saparbaev jınalǵandardy Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesimen quttyqtap, óńirde atqarylyp jatqan ońdy istermen tanystyrdy.
Dostyq úıleri men ónerpazdar sahna tórine shyǵyp, án men bıden shashý shashty. Bir myńnan astam jas «Qarajorǵany» bıledi.
Ońdasyn ELÝBAI.
* * *
PAVLODAR
Qaı ult ókili bolsyn jerdiń, eldiń birligin jarastyrǵan, árıne, dostyq, tatýlyq dep jaýap bereri sózsiz. Jalpy, áýelden orys pen qazaǵy aralas turyp kele jatqan Pavlodar oblysy dostyqtyń, tatýlyqtyń qadirin jaqsy biledi. Bir búgin ǵana emes, burynnan beri qalyptasqan dostyq, qazaq halqynyń baýyrmaldyǵy búginde, mine, osyndaı úlken merekege arqaý bolǵandaı.
Al oblys ortalyǵyndaǵy barlyq merekeler qasıetti Ertis ózeniniń jaǵalaýyndaǵy ortalyq alańnan bastaý alady. Qazaqstan halqynyń birligi kúni de osylaı shymyldyǵyn ashty. Erteńgilik tup-tynyq bolyp jatqan aǵyp ózen jaǵalaýymen jeńil atletter «Densaýlyq jolynda» atty merekelik sherý – sporttyq jarysqa shyqty. Jalpy, ártúrli taqyrypty qamtyǵan sharalar aýqymdylyǵymen erekshelendi. Aınala ásem bezendirilgen. Mereke dep osyny aıt degendeı áser beretin kórinister.
Mine, naǵyz dýman, mereke túske qaraı bastaldy. «Armysyzdar, ardaqty aǵaıyn! Birlik pen bereke merekesi qutty bolsyn! Táýelsiz elimizdiń shańyraǵy berik bolsyn!» degen kókke áýelegen júrgizýshiniń daýysy mynaý eldiń, jerdiń ıesi kókten sóılep turǵandaı sańq-sańq estiledi. Keń ekrandy monıtordan ulttar dostyǵyn pash etken kórinister berilip jatyr.
Dostyq merekesiniń sherýin Táýelsizdiktiń qurdastary – oqýshylar, stýdentter bastady. «Men osy sherýge qatysqanyma qýanyshtymyn, óıtkeni, bizder, 1991 jyly týǵan jastar ózimizdi elimizge egemendik alyp kelgendeı sezinemiz», – deıdi stýdent Saltanat Nysanbekova. Úlken sherýdiń sáni men máni bolyp, dál ortasynda etnomádenı birlestikterdiń ókilderi kele jatyr. Bul kúnde oblysta 19 osyndaı etnomádenı birlestik bar. «Bul merekeniń jóni bólek. Prezıdent Nursultan Nazarbaev bizge osyndaı qurmet kórsetip, dostyq rýhyn kóterdi, – deıdi chývash Galına Egerovna. Men jasym 80-ge kelse de osy merekeni kórýge arnaıy keldim».
Farıda BYQAI.
* * *
PETROPAVL
Birlik merekesi bıyl Petropavlda erekshe sán-saltanatpen, keńinen atap ótildi. Meıram qarsańynda qaladaǵy Dostyq úıinde Qazaqstan halqy oblystyq assambleıasynyń músheleri bas qosyp, olarǵa óńir basshysy Serik Bilálov jyldaǵy dástúrmen syı-qurmet kórsetti. Sodan keıin etnomádenı birlestikterdiń basshylary oblys ákiminiń «20 ıgi is» bastamasyna qoldaý bildirip, Qazaqstan Konstıtýsııasy kóshesi boıyna aǵash kóshetterin otyrǵyzdy. Merekelik saltanat N.Pogodın atyndaǵy oblystyq orys drama teatry ǵımaratynda jalǵasyn taýyp, oblystyq assambleıanyń keńeıtilgen HVI sessııasy bolyp ótti. Onda Qyzyljar óńirinde ultaralyq kelisim men turaqtylyqty saqtaýǵa súbeli úles qosyp júrgen zııaly qaýym ókilderi, etnomádenı birlestikterdiń jetekshileri marapattalyp, sońy merekelik konsertke ulasty.
1 mamyr kúni Petropavldyń ortalyq alańyna myńdaǵan qalalyqtar men meımandar jınalyp, merekelik úlken baǵdarlamany tamashalady. Oblys ákimi men etnomádenı birlestikterdiń basshylarynyń quttyqtaý lebizderinen keıin ártúrli ulttardyń mádenıeti men ónerin, salt-dástúrlerin belsendi nasıhattaýshy ónerpazdar men osy kúni ulty men dini basqa bolsa da mahabbat qudiretimen qosylyp, nekeleri qıylǵan jas jubaılardyń birneshe jubyna baǵaly syılyqtar tabys etildi. Sodan soń Qyzyljar óńirinde tatý-tátti ómir súrip jatqan 100-den astam ult pen ulys ókilderi ózderiniń ásem ánderin áýeletip, myń buralǵan bılerin oryndap, dýmandy qyzdyra tústi. Ásirese, alǵash ret 200-den astam órimdeı jas qyz-jigitter bılegen «Qarajorǵa» bıi ulttyq ónerimizdiń shoqtyǵyn bir bıiktetip tastady.
О́mir ESQALI.
* * *
SEMEI
Yntymaq pen birlik merekesi ulylar elinde de óz máninde saltanatty túrde atalyp ótti. Ortalyq alańda bastalǵan sherý qalanyń ortalyq bóligin tutastaı derlik qamtydy. Oǵan 2,5 myńnan astam adam qatysty. Ulttyq kıimderin kıip, shyrqata án salǵan etnomádenı birlestikterdiń ókilderi qalany sánge bóledi. Sherýge qala jastarynyń da kóptep qatysýy mereke ajaryn asha tústi. Solaısha yntymaq pen birlik merekesi kóktem, jastyq merekesine de aınaldy.
Odan keıin mereıli mereke erke Ertis jaǵasynda óz jalǵasyn tapty. Munda da túrli tilde ánder molynan shyrqalyp, ulttyq oıyndar kórsetildi. Kitap kórmeleri men merekelik saýda da jurtshylyq kóńilinen shyqty. «Ertis boıyndaǵy, jalpy Qazaqstandaǵy ulttardyń bereke-birligine dos súıinip, dushpan kúıingendeı. Qashanda osy jarastyqtan aıyrmasyn», deıdi tatar etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Ǵabdýlhaq Ahýnjanov.
Qala ortalyǵy men Ertis jaǵasynda ótken dostyq merekesin shamamen 30 myńǵa jýyq semeılikter qyzyǵa tamashalady.
Dáýlet SEISENULY.
* * *
TARAZ
Qazaqtyń «Bir kún urys bolǵan úıden qyryq kún yrys ketedi» degen sózi ot basy, oshaq qasyndaǵylardy ǵana tatýlyqqa shaqyrmaıdy, sonymen birge, irgeli el, mártebeli memleketti mekendegen halyqty da beıbitshilik pen birlikke úndeıdi. Qudaıǵa shúkir, halyq danalyǵyna negizdelgen sarabdal saıasat qazaq elinde, mine, jıyrma jyl boıy saltanat quryp keledi.
Al 1 mamyr – Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesi qazaqstandyq osy uly dostyqtyń ulaǵatty úrdisin jer-jahanǵa taǵy jarııa etti. Dostyq demekshi, oblys ortalyǵyndaǵy alańnyń «Dostyq» atanyp, al onyń tórinde alys-jaqynmen andalasyp ótken saqy minez Báıdibek eskertkishiniń turýy birlik pen tirliktiń úlgisindeı seziledi eken.
Kóp uzamaı berekeli eldiń merekesin ulyqtaǵan beıbit sherý de bastalǵan. Mamyr merekesine saı totydaı taranǵan alańǵa «Birlik», «Dostyq», «Yntymaq», «Mır», «Drýjba» degen jaqsy sózdermen kómkerilgen 20 motosıklshi shyqty. Olardan keıin 20 velosıpedshi sap túzedi Kompozıtor A.Jubanovtyń «Aq kógershin» áni áldılegen aq kóılekti 20 qyz myń buralyp «Kógershinder» bıine kirisken. Áne, ánniń qaıyrmasy shyrqaý bıikke kóteriler sátte gúlge toly sebetten aq kógershinder aspanǵa samǵady. Qus qanattarynyń astynda «Jasasyn jasampaz Qazaqstan!», «Aspanda beıbitshilik kógershinderi samǵaı bersin!», «Gúldene ber, kórkeıe ber, keń baıtaq – Qazaqstanym!» degen urandar sańqyldady...
Beıbitshilik, birlik sherýin tamashalaýǵa kelgen halyqty merekesimen quttyqtaǵan Jambyl oblysynyń ákimi Qanat Bozymbaev táýelsizdiktiń jıyrma jyly ishinde tigisi sógilmegen, tini ajyramaǵan osy halyq dostyǵyn tamasha jetkize bildi.
...Sherýden soń shól basý úshin Qaırat Rysqulbekov atyndaǵy saıabaqtyń qasyndaǵy qymyzhanaǵa bas suqqanbyz. Qazaqstandaǵy, onyń bir aımaǵy Jambyl jerindegi dostyqty jarııa etkisi kelgendeı, Sveta atty sary shashty qyz «Qymyz ishesiz be, álde shubat ákeleıin be?» dep qazaqsha til qatty. Buryn qandaı edi!?.
Budan keıin Eldi – El dep emirenbeý, sol eldi Birlik pen Tirlikke uıymdastyrǵan Erdi – Er dep tebirenbeý, áı, múmkin emes-aý!..
Kósemáli SÁTTIBAIULY.
* * *
TALDYQORǴAN
Almaty oblysy. Yntymaq pen birlik merekesi Taldyqorǵan qalasynda joǵary deńgeıde, ózgeshe sán-saltanatymen ótti. Jetisýdyń jaýhar qalasyn mekendegen júzdegen ult ókilderi ulttyq kıimderin kıip, án men jyr tógip, shahardy gúl jaınatyp jiberdi. Táýelsizdik kóshesimen alańǵa bettegenderdi ásem gúl kómkergen kókoraı shalǵyndy saıyn dalamen ǵana salystyrýǵa bolatyn edi.
Mereke Qazaqstan halqy Assambleıasy quramyndaǵy etnomádenı birlestikter ókilderi, halyqtyq óner ujymdary, «Ulaǵat» aqsaqaldar alqasy músheleri men jer jánnaty Jetisý óńirinde bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarǵan ulttar ókilderiniń birlikti tý etip jatqandyǵyn taǵy bir aıǵaqtap, kóńilderde oryndy maqtanysh sezimin oıatty deýge bolady.
Ortalyq alań kóz tartarlyqtaı bezendirilgen. Ásirese, qazaqtyń qasıetti shańyraǵyn beıneleıtin kórinis erekshe nazar aýdararlyq. Qasıetti shańyraq Qazaqstan bolsa, merekege bar sán-saltanatymen qatysqan ulttar ókilderi oǵan tirek bolǵan ýyq ispetti. Úı bosaǵasynyń beriktigi tatýlyqqa baılanysty ekeni daýsyz. Tujyrymdy dáleldegendeı, ár ulttyń tilindegi quttyqtaýlar shadyman shattyqty shalqytty.
Jınalǵan halyqty oblys ákimi Ansar Musahanov quttyqtap, shynaıy tatýlyq pen birlikti, ultaralyq syılasym men jarasymdy ardaq tutqan kópultty memleketimiz úshin bul meıramnyń máni zor ekenine ekpin berdi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń syndarly saıasaty nátıjesinde el ekonomıkasy serpindi damý ústinde ekendigine, elimizdiń mundaı úlken jetistikke halyqtyń birligi arqasynda qol jetkizilgenine toqtaldy.
Quttyqtaýdan soń shara «Maqsattar birligi – rýh birligi» atty merekelik sherýmen jalǵassa, ol qyzyqty konsertke ulasyp, keshkisin jastardyń bı keshimen támamdaldy.
Kúmisjan BAIJAN.
* * *
ShYMKENT
Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesine oraı oblys ákimdigi men oblystyq assambleıa hatshylyǵy uıymdastyrǵan aksııa “Qazaqstanǵa ystyq yqylaspen” dep ataldy. Birlik kúnine oraılastyrylǵan sharaǵa shaqyrylǵan burynǵy ońtústikqazaqstandyqtardyń qyryqqa jýyǵy keldi. О́z tarıhı otanyna, ózge jerlerge qonys aýdarǵan azamattardyń júreginiń bir túkpirinde Qazaqstanǵa degen uly saǵynysh jatyr eken.
Búginde Máskeý qalasynda turatyn jazýshy Anatolıı Kımniń týǵan jeri – Túlkibas aýdanyndaǵy Sergeevka aýyly. “Meniń dúnıeniń tórt buryshyna jolym tústi. Kedendik rásimdeýde tólqujatymdy ejiktep oqyp, Qazaqstan jaıly surar edi. Men Túlkibasta týdym. Keıin, eki jasqa tolǵanymda Úshtóbe qalasynda turatyn aǵaıyndarymyzǵa kóshippiz. Koreıler – eńbekqor halyq. Qıyr Shyǵysta baý-baqshasyn, egisti alqabynyń ónimin endi jınap alyp jatqan koreılerdi 1937 jyly eshqandaı júksiz, mal artatyn eshelondarǵa tıep, Qazaqstanǵa jer aýdarypty. Ata-anamyz: “Bizdiń tiri qalýymyzǵa qazaqtar sebepker boldy. Qolyndaǵy dámin bólisti. Janynan jaı berdi. Osyny umytpańdar”, dep otyratyn. Biz muny umyta almaımyz. Ońtústikten shaqyrtý kelgende, sharýamnyń bárin jınap tastap, osynda asyqtym», deıdi ol. Osyndaı lebizderdi yntymaq kúni ár ult ókilderinen estidik.
Ál-Farabı atyndaǵy alańǵa 1 mamyr kúni halyq kóp jınaldy. Oblystaǵy 21 etnomádenı birlestik ókilderi, joǵary oqý oryndary men kolledj stýdentteri sán-saltanatymen kópshilik aldynan sherý jasap ótti. Sońy konserttik baǵdarlamaǵa ulasty.
Baqtııar TAIJAN.