Ana men bala ólimi aıtarlyqtaı tómendedi

2008 jyly Elbasy Ońtústikke kelgen resmı saparynda medısına qyzmetkerleriniń basyn qosqan respýbıkalyq jıyn ótkizdi. Aıtý­ly VICh oqıǵasyna jol bergen  Oń­tústik Qazaqstan medısınasynyń qaý­qarsyz jumysyna ótkir syndar aıtyldy. Árıne, buǵan oblys medısına­syn birjaqty kinálaı qoıý qıyn. Eshqaısysynyń qol qýsyryp qarap otyrmaǵany anyq. Densaýlyq saq­taý basqarmalary basshylary­nyń bar­lyǵy da jaǵdaıdy ońaltýǵa kúshin salyp baqty. Biraq, halqy kóp, turmys deńgeıi respýblıkalyq orta kórsetkishten kóp tómen, transferttik kómekterdi az alyp kelgen oblys medısınasy “shyqpa janym shyqpa­men” otyrǵanyn umy­tý­ǵa bolmaıdy. Qyl aıaǵy medısına qural-jab­dyq­taryn zalalsyz­dandyratyn orta­lyq­tyń atamza­man­ǵy apparatta­ryn tot jeı basta­ǵanyn sol kezdegi ob­lys ákimi, bú­ginde Premer-mı­nıstrdiń birinshi orynbasary О́mir­zaq Shó­keev­tiń ózi de kórgen bolatyn. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Jumaǵalı Ismaılov “joǵary jaq ne buıyrady» dep otyra bermeıtin jan. Medısına salasyn reforma­laý­daǵy san-salaly baǵ­dar­lamasy nátı­jesin berip jatyr. Máselen, 2010 jyldyń qorytyn­dysy boıynsha ana óliminiń kórset­kishi 26 paıyzǵa deıin tómendedi. Bala ólimi de burnaǵy jyldarǵa qaraǵanda azaıyp keledi. Bıylǵy jyldyń alǵashqy toqsa­nynda ana ólimi 46 paıyzǵa, al, bala ólimi 26 paıyzǵa tómendepti. Elbasy bıyl Ońtústikke kelgen saparynda “Bul óte jaqsy kór­setkish. Oblys basshylyǵynyń tap­syr­malar­dy tııanaqty oryndaı al­ǵandyǵynyń kepili. Osyndaı sapaly jumystary úshin oblys dáriger­lerine alǵys aıta­myn. Biraq, bul nátıjelerge toq­meıilsýge bolmaı­dy. Ana men bala óli­min áli de tómendetýge kúsh saly­ńyz­dar. Bul úshin memleket tarapynan qajet kómekter bolady” degen. VICh oqıǵasynan keıin jandary jabyrqap, kóńilderi júdep júrgen oblys dárigerleri Elbasynyń baǵa­syna qatty qýandy. Kúsh-qýat aldy. Aıtqandaı, byltyr VICh naýqa­sy­na shaldyqqan 35 ana dúnıege ná­res­te ákeldi. Shaqalaqtardyń bá­ri din aman, dert juqpaǵan. Halyq­ara­lyq sarapshylar joǵary baǵa beripti. Osyndaı nátıjege qysqa merzimde qalaı qol jetkizildi? Osy saýaldy oblystyq densaýlyq saq­taý basqarmasynyń bastyǵy Ju­ma­ǵalı Qazybaıulyna qoıǵanbyz. Ol jasal­ǵan jumystardyń jaıyn taratty. 2009 jyldan bastap oblystyń balalar hırýrgteri, anestezıolog-reanımatologtary Lıtvanyń, Iz­raıldiń, Reseıdiń (Sankt-Peter­býrg) jetekshi klınıkalarynda oqyp keldi. Nátıjesinde oblystyq balalar aýrý­hanasynda asqazan-ishek jol­dary­nyń, ortalyq júıke júıesiniń damýynda aýytqýlary bar jańa týǵan balalarǵa joǵary bilikti hırýrgııa­lyq kómek kór­setile bastady. Oblys boıynsha jylyna 70-75 myń bala dúnıege kelse, sonyń 500-ge jýyǵy ishten paıda bolǵan aýrýdyń zardabyn tartady. Ol ártúrli. Máselen, óńeshi jabylyp qalady, shegi syrtyna shyǵyp ketedi, ót joldary joq, toq shegi biteý, t.b. Osyndaı balalarǵa 2007 jyl­da­ry jylyna 20-30 operasııa jasa­lyp kelgen. Sol balalardyń 20 pa­ıyzy ǵana operasııadan keıin ómir súredi eken. Sońǵy eki jyldyń ishinde oblystyń balalar hırýrg­ta­rynyń oqyp, tájirıbe jınaq­taýy, hırýr­gııa­lyq shara qoldanýdyń, anestezıo­logııalyq qarqyndy emdeý men operasııadan keıingi kútý­diń zamanaýı ádisterin endirý ná­tıjesinde operatıvtik belsendilik artty: 2009 jyly aýrýhanaǵa tús­ken 100 balanyń 86-na, 2010 jyly túsken 134 jańa týǵan balalardyń 127-ne operasııa jasaldy. Onyń ishinde eki jylda asqazan-ishek jo­lynyń týa bitken patologııasyn tú­zetý boıynsha 150 operasııa jasa­l­dy. Jańa týǵan bala­lardyń tiri qa­lý­shylyǵy 2007 jylǵy 22,3% - dan 2010 jyly 70,1% - ǵa deıin artty. 2010 jylǵa deıin bas mıy men julynnyń aýytqýlary bar balalar respýblıkalyq klınıkalarda em qabyldaıtyn. 2010 jyldan bastap al­ǵash ret Ońtústik Qazaqstan ob­ly­synda oblystyq balalar aýrýha­na­synyń bazasynda ortalyq júıke júıesiniń aýytqýy bar erte jas­taǵy balalarǵa joǵary maman­dan­dy­ryl­ǵan neırohırýrgııalyq kómek kór­setile bastady. Josparlanǵan 45 ope­rasııanyń 36-sy  jasaldy, bala­lardyń tiri qalýy 92 paıyzdy qurady. Bul – óte jaqsy kórsetkish. 2011 jylǵy naýryzda oblystyq balalar aýrýhanasy jańa ǵımarat­qa kóshirildi. Bólimsheler men operasııa jasaıtyn bólmeler qazirgi za­manǵy zerthanalyq-dıagnostı­ka­lyq jáne reanımasııalyq qural­dar­men jab­dyq­talǵan. Týa bitken kemistikti barynsha erte kezeńde anyqtaý jáne ony operasııalyq jolmen der kezinde túzetý kóptegen nárestelerdiń ómirin aman alyp qalýǵa múmkindik beredi. Bul baǵytty kúsheıtý  jáne jańa týǵan balalarǵa barynsha erte kezeńde kómek kórsetý úshin 2010 jyldan bastap oblysta perınatal­dyq kómek kúsheıtildi. 2011 jylǵy aqpanda Ońtústik Qazaqstan oblysynyń densaýlyq saq­taý basqarmasy men lıtvalyq áriptes­ter arasynda 3 jylǵa ózara ynty­maqtastyq jáne birlesip qyz­met atqarý týraly memorandým jasaldy. Bul memorandým aıasynda Oń­tús­tik Qazaqstan oblysynyń den­saýlyq saqtaý basqarmasy 2011 jyl­ǵy 9-15 naýryzda oblystyq balalar aýrý­hana­synda «Damýdyń týa bitken kemistikteri bar jańa týǵan balalarǵa kórsetiletin qazirgi za­man­ǵy hırýrgııa, anestezıo­lo­gııa­lyq kómek jáne operasııadan keıingi kútim» taqyry­byna master-klass uıymdastyrdy. Bul master-klasty ótkizý úshin Lıtvadan mamandardyń mýltıdıs­sıp­lı­narlyq brıgadasy shaqyryldy. 2011 jylǵy naýryzda oblystyq balalar aýrýhanasynyń telemedı­sı­nalyq ortalyǵynyń bazasynda alǵash ret óńirlik deńgeıde jaqyn shet elder ma­mandarynyń bala­lar­ǵa keńes berýi bo­ıyn­sha telekópir ót­kizý úshin baıla­nys ornatyldy. Lıt­vanyń densaýlyq saqtaý ǵy­lym­dary ýnıversıtetiniń ba­la­lar hırýrgııasy klınıkasynyń bas­ty­­­ǵy, professor V.Baraýskas keńes berdi. 2011 jyly oblystyq deńgeıde balalarǵa ashyq júrekke 100 operasııa jáne 100-150 endovaskýlıarlyq hırýrgııalyq shara qoldaný jospar­lanyp otyr. Jumaǵalı Qazybaıuly kadr resýr­syn kúsheıtýge kúsh salyp ja­tyr. Ony­sy túsinikti de. Sheteldik klını­kalarǵa az toppen maman oqytý qym­batqa túsedi ári úzdiksiz oqytpa­ǵan­nan keıin kútken nátıjeni berý qıyn. Sondyqtan, halyqaralyq stan­dart­qa ótken Lıtva medısınasymen iskerlik baılanys  ornatýda. Olar óz kezeginde birneshe seksııa bolyp kelip, ár mamandyq boıynsha úzdiksiz oqytady. Sonda jylyna 700-850 mamanǵa deıin daıyndap alýǵa bolady eken. Attestasııadan ótken dáriger­ler­ge sheteldiń klınıkalarynda ju­mys jasaýǵa bo­la­tyndaı sertıfıkat beriledi. Ob­lystyq medısına kadrlaryn oqytyp úıretýge 70 mln. teńgeniń ústinde qarjy bólgen oblys ákimi As­qar Myrzahmetov oblys medısı­na­syn zamanaýı qural-jabdyq­tarmen jaraq­taý­ǵa úlken mán beredi. Oblys medısı­nasynyń sońǵy eki jyl­da aıaǵyna nyq turǵanynyń sebebin osy­­dan da kórýge bolatyn sııaqty. Mem­lekettik kómek meılinshe berilip jatyr. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy.