О́zi turǵan kóshege, ózi qurǵan orkestr men konservatorııaǵa Qurmanǵazynyń atyn bergizgen, tipti kúı atasy Qurmanǵazyny Bethovenge teńegeni úshin «býrjýazııalyq ultshyl» atanǵan Ahmet Jubanov syndy saz álemi sardarynyń esimi de, qazaq mádenıetiniń órkendeýine qosqan úlesi de umytylmaq emes. Bul kúnderi aıtýly sazgerdiń týǵanyna 105 jyl tolyp otyr.
Ahmet babamyzdyń mereıtoıyna arnalǵan barlyq is-sharalar óziniń tóltýma perzentindeı bolǵan Qurmanǵazy atyndaǵy ult-aspaptar orkestriniń qara shańyraǵynda – Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynda ótti.
Ahmet Jubanovtyń ulttyq ónerdiń órkendeýine qosqan eńbegi ólsheýsiz desek, bul artyq aıtqandyq emes. 1933 jyldyń aqpanynan bastalǵan eńbek joly qazaq óneri men mádenıetiniń qalyptasýy, damýy jáne órkendeýiniń jemisti betterine aınaldy. Bul kezeń jańadan qaýlap paıda bola bastaǵan oqý, mádenı-óner ordalarynyń qurylýy men kásibı ujymdardyń qalyptasý kezeńi bolatyn. Búgingi tańda qurylǵanyna 70, 60 jyl tolǵan Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik akademııalyq ult-aspaptar orkestri, Jambyl atyndaǵy fılarmonııa, Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik konservatorııa jáne sol oqý ornyndaǵy halyq aspaptar kafedrasy, Ulttyq ǵylym akademııasy, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty quramyndaǵy О́nertaný sektory qazaq mádenıetiniń iri qaıratkeri Ahmet Jubanovtyń tikeleı aralasýymen jáne jetekshilik etýimen ómirge joldama alǵan ujymdar ekenin taǵy da bir qaıtalaı ketkenniń artyǵy bolmas.
Jazýshy S.Muqanov Ahmet Jubanovty uly Abaıdyń beınesin jasaǵan Muhtar Áýezovpen salystyrsa, ol da – aqıqat.
Ahmet Jubanovty ardaqtaý sharasy aldymen konservatorııanyń úlken holyna qoıylǵan bıýstiń ashylýymen bastaldy.
Bul joly da Jubanovtyń tasqa kóshken beınesin Sýretshiler odaǵynyń múshesi, músinshi Tileýberdi Bınashev jasaǵan eken. Ol buǵan deıin de Jubanov zıratyndaǵy, A.Jubanov atyndaǵy mýzykalyq mektep-ınternatynyń aýlasyndaǵy jáne Atyraýdaǵy eskertkishterin jasaǵan sheber. Kákimjan Naýryzbaev syndy sýretkerdiń shákirti Abylaı hannyń, M.Áýezov pen K.Baıseıitovanyń, Sozaqtaǵy Kereı men Jánibek hannyń músinderin qashaǵan. Qazirgi kúnderi Tileýberdi Bınashev taǵy bir úlken jumystyń ústinde otyrǵan kórinedi. Iаǵnı, Qurmanǵazynyń eskertkishi de aıaqtalýǵa jaqyn.
Sonymen Ahmet Jubanov bıýstiniń ashylý saltanatynda Ajar Jubanova men Qurmanǵazy orkestriniń dırektory Erkebulan Músirep sóz alyp, jınalǵan qaýymǵa jyly lebizderin bildirdi.
– Ákemizdiń beınesi konvervatorııanyń konsert zalyna qarama-qarsy qoıylǵany da beker emes. Jubanov qaı kezde de óz shákirtterimen birge dedi, – Ajar Ahmetqyzy.
Osydan keıin Ahmet Jubanov atyndaǵy qoǵamdyq qordyń tusaýkeseri ótti. Budan keıin Jubanovty ulyqtaǵan shara úlken konsertke ulasty. Qurmanǵazy orkestriniń súıemeldeýimen ótken konsertte aldymen Mádenıet mınıstriniń orynbasary Asqar Bóribaev mazmundy baıandama jasap, mýzyka óneriniń túrli janrynda jemisti qyzmet etken Ahmet Jubanov álemine keńinen toqtalyp ótti.
– Ahmet Jubanovtyń shyǵarmashylyq ómiri túgel zerttelgen joq. Mańyzy tolyq ashylǵan emes. Sondyqtan atqarylatyn ister áli de alda, – dedi vıse-mınıstr Asqar Bóribaev.
Qurmanǵazy orkestrinde 40 jyldaı eńbek etken Qazaqstannyń halyq ártisi Aldabergen Myrzabekovtiń sózinde de talaı adamnyń taǵdyry jatyr.
– Meniń búgin sóılemeı qalýǵa qaqym joq. Ahmet Jubanov – ultymyzdyń mańdaıyna bitken teńdesi joq uly tulǵa. Halqymyzdyń turmysy tómen kezdiń ózinde kolhoz-sovhozdardan biz sııaqty mýzykalyq saýaty joq jastardy jınap, tuńǵysh ret halyq aspaptary orkestrin dúnıege ákelýiniń ózi ólsheýsiz eńbek. Orkestrde oınaý úshin keminde mýzykalyq ýchılıshede bilim alý qajet. Ol zamanda ondaı mýzyka mamandary bolmady. Osyny joǵarydaǵy sheneýnikterge túsindirip, nátıjesinde Qurmanǵazy orkestrin álemge tanytty. Basqasyn aıtpaǵannyń ózinde, ol kisiniń adamgershiligi de joǵary boldy. О́ner adamdarynyń bolmysy men tabıǵatyn tereń túsindi. Shákirtterin shabyttandyryp, olardy udaıy qoldap otyrdy, – dedi Aldabergen Myrzabekov.
Sonymen, Qurmanǵazynyń «Serper» kúıimen bastalyp, «Saryarqasymen» aıaqtalǵan konsertte orkestrdiń ár jyldardaǵy ardagerleri men Ahańnyń kózin kórgen shákirtteri kıeli sahnamen, baıyrǵy tyńdarmandarymen qaıta qaýyshty.
Aınash ESALI.
Sýretterdi túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.
Almaty.
