San taǵdyrdy toǵystyrǵan

Jaryq dúnıege kelgennen bas­tap tastandy bala atanyp, mań­daıǵa jazylǵanǵa kónip, je­tim­diktiń qasiretin kórip jetil­gen­der­diń obaly áke-sheshelerine desek, qartaıǵanda bala-shaǵa qyzy­ǵyn kóretin tusta tereze túbinde tysqa telmirgen taǵ­dyrlardyń uıa­ty kimge degen suraq týyndaıdy. Qudiret shıki ókpege zar qylǵan soń barar jeri, basar taýy bolmaı, jan tynyshtyǵyn osy jerden tapqandarǵa baǵa berýden aýlaqpyz. Árkimniń ja­byr­qaýly janary óz taǵdy­ry­nan syr shertedi. Árqaı­s­y­sy­nyń ózine, ótken ómirine esep beretini osy tus sekildi. Kókeıde júrgen  osy oı Qapshaǵaıdaǵy «Qarttar men múgedekterge arnalǵan ınternat» úıine atbasyn burǵyzdy. – Osynda dırektor bolyp kelgenime alty jyldyń júzi boldy, – dep bastady áńgimesin Qapshaǵaıdaǵy «Qarttar men múgedekterge arnalǵan  ınternat úıi» memlekettik mekemesiniń dırektory Zına Erjanova. Internat úıi Almaty obly­synyń jumyspen qamtýdy úı­les­tirý jáne  áleýmettik baǵdar­lama­lar basqarmasynyń  qara­ma­ǵyn­da. Qazirgi ýaqytta  ony 227 adam meken-turaqqa aınal­dy­ryp­ty. In­ternat qarttar men múge­dek­ter úıi dep atalǵan­dyq­tan, osynda tura­tyndardyń jas mól­sher­leri 27 jastan joǵary.  Atap aıtqanda túrli ult  ókil­deri  orys, qazaq, belorýs, ıngýsh, ká­ris, bashqurt, nemis, tipti lıt­va­lyq pen qytaı ókilderi de bar. Solardyń ishinen  úles sal­maǵy boıynsha  orystar, odan keıin qa­zaqtar basym ekendigin aıtpasqa bolmaıdy. Mundaǵylardyń  taǵdyrlary  ártúrli. Keıbiriniń shyn máninde  bala-shaǵasy joq bolsa da, bala­lary shet elderge kóship ketip, ózderi osy jaqta qalyp qo­ıyp, jalǵyzbasty, asyraýshysy joq  dep eseptelgender. Balalary kóp qazaq otbasylarynda qartaıǵan  áke-sheshesin qaraý  mindetinen qa­shyp, bir-birine ıterip tastaı­tyndardy da kórdik. Kezdesken qarııa ózin «Nurah­met Anyqbaıulymyn» dep tanys­tyrdy. 1931 jyly  týylǵan ol bu­ryn Qazaqstannyń azamaty bol­ǵan ákesimen ilesip, Qytaıdan 1962 jyly elge kelgen kórinedi. Alǵashqyda qoı baqqan, keıin, zeınet jasyna jetkenshe  Qarǵa­lydaǵy shuǵa kombınatynda eńbek etipti. Joldasy erterek qaıtys bolǵan soń, jalǵyz ulyn jetektep júrip, jetildirgen onyń al­dynan taǵy da taǵdyrdyń aýyr salmaǵy kútip turǵan. Áskerge jibergen jalǵyz ulynyń qaıtys bolǵany jónindegi  «qaraly habar»  qara shaldyń qabyrǵasyn odan saıyn kúıretip jibergen. Barar jeri, basar taýy qal­maǵandaı, myna keń dúnıeniń ol úshin tar bolýy nemere baýy­ry­nyń  úıinen  ketýine sebep bo­lyp­ty. – Eshkimge salmaǵymdy sal­maıyn, dep osynda keldim, – deıdi aqsaqal. О́tken eki jarym jyl ishinde  Nurahmet aqsaqaldyń  ómirin­degi  eleýli  oqıǵa – bir basy ekeý bolypty. Taǵdyr aıdap, kezdesken jandar qartaıǵan shaǵynda  bir-birine demeý, súıeý bolaıyq  degen. San taǵdyrlar toǵysqan úıdegi tirlik osylaı jalǵasýda. Qarttar úıindegi adamdar mun­­da barlyq jaǵdaıdyń bar ekendigin aıtady. Ony biz  de baıqadyq. Kóńildi alańdatqany adamdardyń mańdaıyna, peshenesine jazylǵan  betbaq taǵdyry. Jaǵdaı bolyp jatsa, bala-shaǵasynyń ortasyn­da, solardyń qyzyǵyna toımaı, adamı ǵumyr keshkenge ne jetsin. Jatar orny, isher tamaǵy, kıer kıimi bol­ǵanmen  adamı baqyt bu­lardyń mańdaıyna buıyrmaýy olar­dyń ózderiniń ózekterin ór­te­se,  ózge­ni de mazalaıdy. Aıtýǵa ońaı. Alaıda, «qudaı basqa bermesin» deıtin taǵdyr degenimiz, bálkim, osy shyǵar... Kúmisjan BAIJAN. ___________________ Sýrette: qarttar úıindegi jarasymdy bir sátten.