Eldi ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda 370 myńǵa jýyq jumys orny qurylatyn bolady. Bul jóninde keshe Májilis Tóraǵasynyń orynbasary A.Bobrovtyń tóraǵalyǵymen ótken «Eńbekpen qamtý-2020» baǵdarlamasy atty úkimet saǵatynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri málim etti.
Mınıstr G.Ábdihalyqovanyń aıtýynsha, jańa nysandar qurylysy kezeńinde 207 myń adam qatysyp, keıin jańa kásiporyndarda 161 myń turaqty jumys orny qurylatyn bolady. Al 2011 jyldyń 1 qańtaryndaǵy málimet boıynsha elimizde halyq sany 16,4 mıllıon bolsa, sonyń 48 paıyzynan astamy jumyspen qamtylǵan. Bul oraıda jaldamaly qyzmetkerler sany 31,7 paıyz, al óz betinshe jumyspen aınalysýshylar úlesi 16,5 paıyzdy quraıdy. Osy rette Gúlshara Naýshaqyzy elimizde halyq sany, jalpy alǵanda, 1,8 mıllıon adamǵa kóbeıip, jaldamaly qyzmetkerler sany 1,7 mıllıonǵa artqandyǵyn, al qazaqstandyqtar tabysynyń 2,6 eseden astamǵa óskendigin atap ótti.
Byltyr óz betinshe jumyspen aınalysýshylar sany 8,1 mıllıonǵa jetken. Onyń ishinde jaldamaly qyzmetkerler 5,4 mıllıon adamdy nemese 66,7 paıyz, óz betinshe jumyspen aınalysýshylar 2,7 mıllıondy nemese 33,3 paıyzdy quraǵan. Osy óz betinshe jumyspen aınalysýshy adamdardyń 91 paıyzy óz betinshe jumys isteıtinder, 6 paıyzyn jumys berýshiler, 2 paıyzyn óndiristik kooperatıv músheleri jáne 1 paıyzyn otbasylyq kásiporyndardyń jumyskerleri qurap otyr. О́z betinshe jumyspen aınalysýshylardyń aýyldaǵy sany 71,2 paıyz, 25,8 paıyzy qalalarda jumys isteıdi. Alaıda olardyń ónimdiligi jaldamaly qyzmetkerlerdikinen 6 esege deıin tómen bolyp otyr.
Úkimet «Eńbekpen qamtý- 2020» baǵdarlamasyn bıylǵy jyldyń naýryzynda bekitken, ol úsh baǵyttan turady. Birinshi baǵyt boıynsha kásiptik oqytýdan keıin jumysqa ornalastyrý qolǵa alynady. Ekinshi baǵyt – jeke isin bastaýshyǵa eń aldymen aýylda uıymdastyrýǵa járdemdesý. Úshinshi baǵyt – turatyn jerinde jumys, ne bıznes jasaýǵa múmkindik bolmaǵan jaǵdaıda Baǵdarlama boıynsha damyǵan óńirge barýǵa múmkindik berý. Osy oraıda mınıstrlik aǵymdaǵy jáne keleshektegi jumys oryndarynyń jalpyulttyq derekter bazasyn qurýdy qolǵa alǵan. «Oqýdan keıin únemi jumysqa ornalastyra otyryp, kásiporyndarda on eki aıǵa deıingi merzimde memleket jalaqy mólsheriniń jartysyna deıin sýbsıdııalaıtyn áleýmettik jumys oryndaryn qurý baǵdarlamasy keńinen qoldanylatyn bolady», dedi mınıstr.
Sondaı-aq, memleket kadr daıarlaýǵa ketetin shyǵynnyń 70 paıyzyna deıin jumys berýshige óteý arqyly baǵdarlamaǵa qatysýshylardy oqytýǵa jáne jumysqa ornalastyrýǵa ázir kásiporyndar men uıymdardy qoldap otyrý kózdelgen. Baǵdarlamanyń bul bóligi 2012 jyldan bastap eńgiziledi dep kútilýde. Jumyspen qamtý ortalyqtary jumys berýshilermen tıisti shart jasap, baǵdarlamaǵa qatysýshylardy jumys berýshi kórsetken kásiptik oqytý uıymyna jiberedi. Al jumys berýshi jumysqa qabyldanǵannan keıin onyń shyǵystaryn óteı otyryp, uıymǵa kásiptik oqytýdyń tolyq qunyn tóleıdi. Aýylda kásipkerlikti damytý úshin mıkrokredıtter berý kózdelse, úmitkerdi 1 aıǵa deıin kásipkerlik negizderine úıretý kýrstarynan tegin ótýi usynylady.
Mıkroqarjy uıymdarynyń ózderi konkýrstyq negizde olardyń jumys tájirıbesine, kredıttik portfeline, kepildik qamtamasyz etý jáne t.b. máseleler boıynsha talaptar belgileıdi. Qaryz alýshyǵa 3 mıllıon teńgeden aspaıtyn somada bes jylǵa deıingi merzimge mıkrokredıt berý josparlanǵan. Mine, osy máselelerdi sheshý maqsatynda «Jumyspen qamtý týraly» Zańǵa Úkimet pen atqarýshy organdar quziretterine sáıkes tolyqtyrýlar engizý qarastyrylýda. Sonymen qatar, «Turǵyn úı qatynastary týraly» jáne «Memlekettik áleýmettik kómek týraly» zańdarǵa qosymsha normalar engizý ýaqyt talabynan týyndap otyr.
Mınıstr, sondaı-aq depýtattardyń kóptegen suraqtaryna jaýap berdi. Qazirgi tańda ataýly áleýmettik kómek alýshylardyń sany 100 myńǵa jetse, sonyń 30 myńdaıy (30 paıyzy) eńbekke jaramdy sanalady eken. Mine, osy eńbekke jaramdy degen azamattarǵa Baǵdarlamaǵa qatysý usynylmaq. Eger bas tartqan jaǵdaıda AÁK mólsheri qysqaratyn bolady. Úkimet ataýly áleýmettik kómek alýshylar sanyn kemitýdi oılastyryp otyrǵan jaıy bar. Depýtattar azamattardyń ózge óńirlerge kóship barýǵa beriletin 800-900 myń teńgelik járdemaqysynyń baspana alýǵa jetpeıtindigin alǵa tartty. «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasyn jumyspen qamtý baǵdarlamasyna kiriktirý oryndy ekendigi de aıtylmaı qalmady. Osylaısha suraq-jaýaptan keıin óz oılaryn ortaǵa salǵan depýtattar mınıstrdiń baıandamasyn nazarǵa alý kerek dep sheshti.
Asqar TURAPBAIULY.