Sáıgúlik semantıkasy

Jaqynda Astananyń Sýretshiler úı­inde sýretshi Jeńis Kákenulynyń «Sáı­gúlik semantıkasy» atty jeke kórmesi ótti. Kórmeniń basty ereksheligi – onda ilingen otyzǵa jýyq kartınanyń bir ǵana Qambar ata taqyrybyna arnalýy boldy. Osy erekshelikke baılanysty sýret­shiniń ózinen suraǵanymyzda ol: – Osy jolǵy kórmeni «jylqy» deıtin bir ǵana túsinikke arnap, odan meılinshe mol mán men maǵyna shy­ǵarýǵa áre­kettendim. О́zderińiz bilesizder, jylqy maly áýel basta qazaq jerinde úıre­til­gen. Sodan beri bizdiń el, osy bir qas­terli janýarmen jaýǵa shapty, otan qor­ǵady, báıgege tústi, qyz qýdy. О́miriniń mánine, tirshiliginiń aınymas serigine aı­nal­dyrdy. Tipti, qymyzyn ishti, etin ta­maq qyldy, terisin kıim etti. Sándep ar­ǵymaq baqty. Ony jabymen qosyp, jaý­ǵa miner Qa­za­nat aldy. Sóıtti de, seleksııa ǵyly­mynyń asqar shyńyna shyqty. Keıin, jylqy balasy qazaq sýret­shi­leriniń úıirsek taqyrybyna ulasty. Búgingi otyzǵa jýyq kartınanyń jyl­qy­ny taqyryp etken áriptesterden bas­ty aıyrmasy – meniń shyǵarmamda jyl­qynyń adam deńgeıine kóterilýi. Baı­qa­sańyzdar, men ony aýyzdyqpen aıyryp kókparǵa salǵam joq, ókpesin óshirip ala­manǵa qospadym. Olar adam sekildi qýa­ndy, shattandy, muńaıdy, qu­lady, aranǵa tústi, ajal qushty. «Ata-baba osynsha jerdi naızanyń ushymen qy­lyshtyń júzimen qorǵady» dep maq­tan qylatyn búgingi urpaqtyń qaperine «eldi-jerdi jylqymen de qorǵady, táý­elsizdik muratyna jetkiz­gen­niń biri de osy Qambar Ata» degim keledi. Myna kórme – Qambar ataǵa deıtin úlken qur­mettiń kishkene bir ból­shegi, óıtkeni sáı­gú­lik seman­tıkasy sheksiz, – dedi. Iá, aıtsa aıtqandaı, mu­ny kórgende armanda, kór­me­gende armanda degendeı, kórmedegi «Kvıntes­sensııa», «Jasy­ryn­baq», «Aıtylyp bitpegen halyq áni», «Bula», «Jaǵalaýda» syndy kartına­la­ry óziniń oryndalý úrdisiniń, kompozı­sııa­lyq bitiminiń sát­ti shyǵýymen qatar, astarly oı, fı­lo­sofııalyq tolǵamynyń asa tereń eke­ndigimen qundy. Kó­rer­menderdi bul sýretter áseri ásem sezimge bólep, qııal shirkindi qustaı ushyrdy. Taǵy bir toqtala ketetin jaıt, kó­rer­menge «Shákárimdi joqtaý. Otyz ek­inshi jyldyń qarsańy» atty kar­tı­na­nyń ekinshi nusqamen berilýi boldy. Munda, osy ataýmen osydan on jyldaı buryn salyn­ǵan birinshi nusqadaǵy kartınanyń aıtar oıy sol kúıi saq­ta­lyp, tek jazý úrdisi men oryndalýy ja­ǵynan ózgeriske túsip, kemeldenip, kó­lemi jaǵynan ulǵaıyp baryp kórer­men nazaryna usynylǵan. Sondyq­tan da sýretshi Jeńis Kákenulynyń bul jolǵy kórmesi kartınalardyń oryndalý úrdis­i­men erekshelenip, jurttyń jadynda jattalyp qalatyny sózsiz. Aleksandr TASBOLATOV.