«Kólikter» qazaqsha sóıledi

Senbi kúni Astanada «Kerýen» oıyn-saýyq ortalyǵynda qazaq tiline dýblıajdalǵan alǵashqy gollıvýdtyq joba «Kólikter-2» anımasııalyq fılminiń tusaýkeseri ótti. Ony elimizdiń óńirlerinen eki júzge jýyq jasóspirimder kelip tamashalady. Atalmysh sharaǵa Mádenıet mınıstri Muhtar Qul-Muhammed qatysty. Ana tilimizde balalarǵa ar­nalǵan bazarlyqty usynar al­dynda minbege shyqqan joba bastamashysy jáne ıdeıa av­to­ry, «Bolashaq» qaýymdastyǵy keńesiniń tóraǵasy Baýyrjan Baıbek Elbasy N.­Á.Na­zar­baev­tyń quttyqtaý hatyn oqyp berdi. Onda bylaı delingen: «Qadirli kórermen! Qym­batty balǵyn, búldirshinder! Búgin álem balalarynyń or­taq kózaıymyna aınalǵan gol­lıvýdtyq mýltfılm al­ǵash ret qazaq tilinde sóı­leıdi. Sondyqtan, «Ýolt Dısneı» kompanııasynyń «Kólikter – 2» mýltfılminiń búgingi tuń­ǵysh kórsetilimin memlekettik tildiń aıasyn damytý isinde úlken oqıǵa dep bilemin. Memlekettik til – ulysty uıystyratyn negizgi ustyn­dar­dyń biri. Sondyqtan, ony búgingi jas urpaq erkin meńgerýi tıis. Til bala jastan boıǵa te­reń sińedi. Osyǵan baılanysty, biz «Balapan» baǵdarlamasyn qa­byldap, búldirshinderge arnalǵan jańa telearna ashyldy. Qazaq tili – tamyryn tereńge tartqan erekshe baı, kórkem til. Ol búginde jan-jaqty damyp, halyqaralyq tilge aınalý ústinde. Búgingi oqıǵa da sonyń bir aıǵaǵy. Men «Bolashaq» qaýym­das­tyǵy, «Meloman» kompanııasy jáne «Altyn qyran» kor­po­ra­sııasynyń birlesken bul jobasy qazaq tiliniń damýyna qosylǵan eleýli úles dep bilemin. Táýelsizdiktiń 20 jyl­dy­ǵyn­da balǵyndarǵa osyndaı tartý jasap, búldirshinderge erekshe qýanysh syılaǵan barshaǵa alǵys aıtamyn. Bul bastama aldaǵy ýaqyt­ta da jalǵasyn taýyp, jas urpaq ıgiligine jaraı beredi dep senemin. Balalarymyzdyń rýhanı azy­ǵy­na aınalar týyndylar kóbeıe bersin! Nursultan NAZARBAEV, 11 maýsym, 2011 jyl». Eldegi qaı iske de bas­ta­ma­shyl bolyp jatqan «Bo­lashaq» qaýymdastyǵy ekeni joǵaryda aıtyldy. Iá, onyń   stıpen­dıat­tary Memleket bas­­shy­sy­nyń qoldaýymen 1994 jyldan bastap shet elderde oqyp, birneshe tildi meńgergen mamandar. Sonyń naqty kórinisi  myna «Ýolt Dısneı»  kompa­nııasy  týyn­dy­syn olardyń  qa­zaqsha sóı­letýi der edik. Sonymen qa­tar bul joba «Bolashaq» tú­lekteriniń el táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna syıy ekenin de aıta ketken abzal. Munan keıin týyndynyń qazaq dýblıajynyń rejısseri Aıjan Jam­shıtova: «Bizdiń memleket qazaq tilin órkendetýge barynsha jaǵdaı jasap otyr. Rasynda, qarap otyr­saq bizde demeýshi de bar, qol­daı­tyn  «Bolashaq» qaýymdastyǵy da bar. Mine, Mádenıet mınıstriniń ózi de kelip otyr. Munyń barlyǵy da, árıne, shyǵarmashylyq top ókil­derine serpin bereri sózsiz. «Ýolt Dısneı» kórermenderge unaý úshin sondaı keremet mýlt­fılmder shyǵaryp jatyr. Endi bári ózimizdiń qolymyzda. Sony qazaq tiline jaqsylap aýdaryp, kınoteatrlarda kórermender tolyp otyryp osy mýltfılmderdi kór­se, ol biz úshin úlken baqyt dep bilemiz», dedi. Ana tilinde mýltfılmdi ta­ma­shalaýǵa kelgen balǵyndardyń qýanyshtarynda shek joq. Qoıy­lym aıaqtalysymen bir-birine ish­in­degi qyzyq oqıǵalardy aıtyp máre-sáre kúı keship jatty. So­ny­men birge, olar ózderine arnaıy daı­yndalǵan syı-syıapattan da ken­de bolǵan joq. Astanalyq bal­dyrǵan Nurtas Járkeshev «Kó­likter-2» mýltfılminen erekshe áser alǵanyn aıta kele, ony barlyq balalar kórse eken degen tilegin jetkizdi. Jalpy «Ýolt Dısneı» álemdik kınostýdııasy óz jobalarynda ot­basylyq qundylyqtardy, qara­paıymdylyqty nasıhattaıdy. Son­daı-aq bul kompanııa osyǵan deıin 38 tilde dýblıaj jasaǵan eken. Al qazaq tili sáıkesinshe resmı túrde 39-shy til bolyp otyr. Túrki áleminiń ishinde «Ýolt Dısneı» ónimderi buǵan deıin túrik tilinde ǵana dýblıaj jasalǵan kórinedi. Tusaýkeserden bir kún buryn jýrnalıstermen baspasóz máslı­hatyn ótkizgen shyǵarmashylyq top ókilderi onyń shyǵý barysy ja­ıynan biraz maǵlumattar ber­gen-di. Jobanyń qolǵa alynǵa­nyna bir jyldan asa ýaqyt ótken eken, al sońǵy jarty jyl ishinde daýystar jazylyp dýblıajda­nyp­ty. «Ýolt Dısneı Kompanı TMD» bas dı­rektory Marına Jıgalova-Ozkan óz ónimderin qazaq tilinde usyný atalmysh kompanııadaǵy bı­ylǵy jyldyń erekshe oqıǵasy ekenin aıta kele: «Biz keıipkerleri túrli tilde sóıleıtin álemdegi kóshbasshy kınokompanııamyz. Qa­­zaq tilinde shyǵarylǵan jańa nus­­qaǵa da basqa tilderge qoıatyn ta­laptardy qoı­dyq. Fılmdi ja­ryq­qa shyǵarý maq­satynda óte jaqsy jumys toby quryldy. Onda AQSh, Reseı, Uly­brıtanııa, Qa­zaqstan ókilderi jo­bany jú­ze­ge asyrý boıynsha birtalaı eń­bek­­tendi. Týyndyny óz tilinde tama­shalaǵan kórermenderdiń qýa­nyshy bizge de ortaq», dedi ol. «Melomen Hoým Vıdeo» atqa­rý­shy dı­rek­tory Vadım Golenko bolsa, «Kólikterdiń» alǵashqy bó­limi bir jyl buryn shyǵyp, ekinshi bó­li­min kútip júrgen­dik­te­rin aıta kele: «Qatty qobal­jý­da­myz. Áıtse de balalarǵa unaıdy degen senimdemiz. О́ıtkeni bul fılmdi dýb­lıajdaý barysynda kóp­tegen adam­dar ter tókti», dedi. Dýblıaj jasaý kezinde 30-dan astam jeke daýys qoldanylypty. Jazý úderisi Almatydaǵy «Ýolt Dıs­neı Kompanı TMD» kompanııa­synyń «Sınema Ton Prodakshn» stý­dııasynda jazylyp, sońǵy montaj Londondaǵy «Shepperton» stý­dııa­syn­da jasalypty. «Kólikter-2» mýltfılminiń keıipkerlerin qa­zaqsha dybystaǵandar qatarynda Baqytjan Álpeıisov, Kúnsulý Shaıahmetova, Dáýlet Ábdiǵaparov, Ny­shanbek Jubanaev jáne Azamat Qa­napııaev bar. Mýltfılmdi shy­ǵa­rý­shylarǵa, ásirese, Qanapııaev dy­bys­taǵan Metr erekshe unaǵan kó­rinedi. «Biz estip kórgen Metr­diń eń úzdikteriniń biri», degendi aıtady olar. Bul jobaǵa «Altyn qyran» qorynan bólingen demeýshilik qara­jattyń kólemi 16-17 mln. teńgeni quraıdy. Anıma­sııa­lyq osy tý­yn­dy 23 maýsymda elimizdiń 43 kı­no­teatrynda qatar kórsetilmek. Iá, elimizdiń erteńgi bolashaǵy keıingi býyn urpaq desek, olardyń ana tilinde ózderine arnalǵan tý­yndyny tushyna kórýleri úshin ja­salyp jatqan osyndaı qadam­dar tek quptaýdan turady. Balǵyn­darymyzdyń qazaqsha oılap, qa­zaq­sha sóıleýleri úshin olardyń súıikti mýltfılmderin ana tilinde aýyq-aýyq nazarlaryna usynyp turǵannan utarymyz kóp. Urpaq úshin jasalǵan ıgi jumystar esh­qashanda óz mańyzyn joımaq emes. Atalǵan týyndyny tamashala­ǵan­da­ǵy oı bizdi osyǵan jeteledi. Ábdirahman QYDYRBEK,  Venera TÚGELBAI.