Bekır OKAN: Okan ýnıversıteti – álemniń ozyq oqý ordasy

Sońǵy shırek ǵasyrda Túrkııa Respýblıkasynda bilim berý salasy qaryshtap damyp kele jatyr. Buryn Túrkııanyń teńiz saýda ekono­mı­kasy, týrızm, tekstıl óndirisimen aty shyqsa, búginde álem Túrkııany sapaly bilim beretin oqý oryndarymen tanıtyn boldy. Ystambul qalasynda 1999 jyly Okan ýnıversıteti ashylǵan edi. Bul oqý ordasy bar-joǵy on eki jyldyń ishinde Túrkııanyń mańdaıaldy ýnı­ver­sı­tet­teriniń birine aınalyp úlgerdi. Osynyń syryn ýnıversıtet quryl­taıshysy Bekır OKANNAN surap bilgen edik. – Bekır myrza, Okan ýnıversıtetin ashýdaǵy negizgi maqsaty­ńyzdy aıtyp ótseńiz? – Okan ýnıversıteti tek kommer­sııalyq jobaǵa ǵana baǵyttalmaǵan. Negizinen, oqý orny Túrkııanyń bilim sa­pasynyń damýyn, sondaı-aq, mańyzdy salalar boıynsha jan-jaqty jetilgen mamandardy ázirleý arqyly elimizdiń ekonomıkasynyń órkendeýine yqpal etýdi kózdeıdi. Qala berdi, ekono­mı­kadan ózge ha­lyqaralyq qatynastar, shet tilderi salasynyń maıtalman ma­mandaryn daıyndaýdy maqsat etedi. Túrkııa Respýblıkasy sekseninshi jyldardan keıin jekemenshik oqý or­yndarynyń ashylýyna zańdyq tur­ǵydan barynsha tıimdi jaǵdaı ja­sa­dy. Osynyń nátıjesinde elimizdegi oqý oryndarynda sheteldik professorlar jumys istep, Túr­kııa­nyń bilim sapasy órkendeı bastady. Stýdentterimiz shetelderde tájirı­be­den ótip, elge kelgen soń álemdik sońǵy jańa­lyq­tardy ón­di­riske engize bastady. Osynyń nátı­jesinde Túrkııada ǵyly­mı tehno­kra­tııanyń damýyna jol ashyldy. Bul túrik qoǵamynyń sońǵy jıyrma jy­l­dyq­taǵy jetistiginiń negizgi syry. Básekelestik qatty qarqyn alǵan qoǵamda serpindi jobalardan tys qalýǵa bolmaıdy. Syrt qalsań, er­teń sol sala boıynsha mesheýlikke ury­na­syń. Qysqasha aıtqanda, joǵa­ry oqý ornyn ashýdaǵy maqsatym – Túrkııa memleketiniń damýyna óz úlesimdi qosý boldy desem artyq emes. – Okan ýnıversıtetindegi stý­dent­terdiń kontıngenti qandaı? – Okan holdıng Qazaqstan men Túrkııanyń qu­rylys, týrızm, tamaq ónerkásibi jáne energetı­kalyq óndi­ris salalarynda sapaly qyzmet etip júr­gendikten, ádepkide stýdentter sany­nyń mol bolýyna kompanııanyń ataǵy áser etti. Keıin Okan oqý ornynda beriletin sapaly bilim áser ete bastady. Sheteldik professor­lar­dyń dáris berýi, árbir jyly jasa­latyn reıtıng boıynsha ýnıversı­tet­tiń elimizdegi aldyńǵy qatarly oqý orny sanalýy, bitirýshi túlek­ter­diń Túrkııadaǵy jo­ǵa­ry oryndarda qyzmet etýi, bizdiń oqý ordamyzǵa ta­lapkerlerdiń ekpindi ynta bildirýine yqpal etti dep oı­laımyn. Osynyń nátıjesinde 1999 jyly ashylǵan Okan ýnıversıtetinde búginde 7000 stýdent bilim alýda. – Qandaı salalar boıynsha mamandar daıarlaısyzdar? – Okan ýnıversıteti ýaqyt tala­byna saı jáne bolashaqqa qajetti mamandar daıyndaıtyn fakýltetter men bólimderdi qurdy. Ásirese, eko­nomıka salasyna qajetti, son­daı-aq, shet tili mamandaryn daı­yndaýǵa ba­symdyq berdi. Búginde oqý ornynda aǵylshyn tili, nemis tilimen birge orys tili, arab tili, qytaı tili bó­lim­deri jumys isteıdi. Sonymen qatar, aǵylshyn tilinde sabaq beretin menedjment, marketıng, sáýlet óneri, ınjenerııa fakýltetteri bar. «Ká­sip­kerlikke jaqyn ýnıversıtet» degen laqap aty bar oqý ornynda bilimdi tájirıbemen ushtastyrýǵa ar­nal­­ǵan jáne sapaly maman bolýǵa baý­lı­tyn kon­sýltasııalyq baǵdarlamalar da jumys isteıdi. Okan ýnıversıteti ótken jyldan bastap halyqaralyq qatynastar bólimin ashty. – Ýnıversıtettiń syrtqy baı­lanysy jóninde aıtyp ótseńiz? Iаǵnı, shetelderdegi qandaı oqý or­yndarymen áriptestik qarym-qatynas ornat­qan? – Okan ýnıversıteti AQSh-tyń Georg Mason ýnıversıtetimen, Reseı Federasııasynyń ataqty Máskeý mem­lekettik ýnıversıtetimen, son­daı-aq, Qazaqstandaǵy L.N.Gýmılev atynda­ǵy Eýrazııa ýnıversıtetimen jáne t.b. joǵary oqý oryndarymen áriptestik qarym-qatynas ornatqan. Atalmysh ýnıversıtettermen stýdentterimizdiń tájirıbesin ushtaý maqsatynda baı­la­nys jasaımyz. Sonymen birge, Okan ýnıversıteti Eýropalyq Odaqtyń «Erasmýs» baǵdarlamasyna múshe Túr­­kııadaǵy sanaýly oqý oryndarynyń biri sanalady. Bul baǵdarlama Eý­ro­padaǵy JOO-da biryńǵaı joǵary deńgeıde bilim sapasynyń qalyp­ta­sýyn kózdeıdi. – Okan oqý ordasynyń aldaǵy ýaqytta qandaı josparlary bar? – Ýnıversıtettiń oqý korpýsy, jataqhanasy zamanaýı qurylǵy­lar­men jabdyqtalǵan. Professor­lyq quramymyz da óte jaqsy. Álemniń eń myqty degen ustazdary dáris oqı­dy. Iаǵnı, Túrkııada bizdiń oqý orny­nyń deńgeıi óte joǵary. Endi, osy deńgeıdi saqtaı otyryp, aldaǵy ýa­qytta qoǵamǵa qajetti degen maman­dar­dy ázirleıtin bólimderdi ash­paq­shy oıymyz bar. Ásirese, ǵylymı tehnokratııaǵa basymdyq bermekpiz. Sóz sońynda aıtpaǵym, Okan ýnıversıteti Túr­kııanyń saıasat pen ekonomıkadaǵy eń jaqyn áriptesi sanalatyn Qazaqstannan da stýdentter qabyldaýǵa peıildi. Osy jyldan bastap Okan oqý ornynda Nazarbaev atyndaǵy stıpendııanyń jáne ózge de taǵaıyndalǵan stıpendııalarǵa ıe bes qazaq stýdenti bilim alýda. Olar ýnıversıtet talabyna saı tereń, jan-jaqty bilim alýda. Qazaq shákirtteri aǵylshyn tilinde erkin sóıleýmen birge, Ystambuldyń baı mádenıetin boılaryna sińirýde. – Áńgimeńizge rahmet! Áńgimelesken Ahmet ALIаZ.