Atam qazaqtan qalǵan ataly sóz bar. Ol – kórshimen tatý bolý, ıaǵnı, kórshimen qarym-qatynasyń qalypty bolmasa, bul dúnıeni qoıyp, ol dúnıeniń suraýy qıyn bolady degenge saıady. Osyny berik ustanǵan jurtymyz «Kórshi aqysy – táńir aqysy» dep ul-qyzynyń qulaǵyna sińirýmen keledi.
Táý eter táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵyn bereke-birlikte, yntymaqty tirlikte, dostyq aıasynda qarsy alyp, ózgelerge úlgi bola alǵan Qazaq eli qashanda aq nıet, ashyq qushaǵyn «О́zinde barmen kózge uryp» (Abaı) tórtkúl dúnıege keń tanylý ústinde.
Memleketi tutas, halqy qabyrǵaly elimizdiń qasıetti ónerin, kıeli qundylyǵyn baǵalaǵan elder sony óz jurtyna tanystyrsaq, tabystyrsaq degen nıetterin ár kez kórsetip keledi. Jaqynda sondaı ádemi bir is-sharaǵa kýá boldyq. Astana qalasyndaǵy ult rýhanııatyna janashyr bolyp kele jatqan «Murat joly» qoǵamdyq birlestiginiń uıytqy bolýymen bir top óner qaıratkerleri Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Beıjiń, Shanhaı, Gýanchjoý qalalarynda bolyp qaıtty.
Alda aıtqan birlestik tóraǵasy Dýman Amanulynyń sózine qaraǵanda, osy is-sapardyń barlyq shyǵynyn Qytaı Halyq Respýblıkasynyń elshiligi óz moınyna alypty. Ásirese, ol Qazaq eliniń Táýelsizdigin alǵashqylardyń biri bolyp qoldaǵan kórshi eldiń qazirgi Qazaqstandaǵy elshisi Han Hýeı Chjannyń erekshe iltıpatyn súısine alǵa tartady.
Taza óner ólmeıdi, ǵasyrdan-ǵasyrǵa jalǵasyp, urpaqtyń altyn arqaýyna aınalýmen qatar, elder ortasyna dáneker bola alady. Sol dáneker óner sapary ótken qarashanyń 28 men jeltoqsannyń 8 arasynda jalǵasyn tapty.
Beıjiń qalasynda qazaqstandyqtardy Memlekettik Ulttyq ister komıtetiniń bólim basshysy Fen Lın qabyldap, eki memlekettiń berik dostyǵyna naqty dálelder keltirip, komıtettiń atqaryp otyrǵan isterimen tanystyrdy. 56 ult dostyq aıasynda jasap jatqanyn alǵa tartyp, barlyq adamdardyń quqyǵy qorǵalatynyn, ásirese, az ulttarǵa jasalyp jatqan qamqorlyqtardan dálel-dáıekter keltirdi. Ol sóz sońynda Qytaı eliniń «Jaqyn dos alystan izdep keledi» degen mátelin eske saldy. Kezdesý ústinde Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, ataqty ánshi Qurmanbek Álimǵazy men Rıza Qaıyrbaı Márııa Jagroqyzynyń «Dýdar-aı» ánin qazaq, qytaı tilderinde aıtty.
Budan keıingi sapar barysynda kórshi eldiń arǵy-bergi tarıhyn baıan etetin murajaılarda bolyp, «Qyzyl teatrda» úsh urpaqtyń taǵdyryn baıan etetin qoıylymdy tamashalady. Sonymen qatar, Ulttar ýnıversıtetinde bolyp, sonda oqyp jatqan jastar aldynda Qazaqstannyń óner sheberleri úlken konsert qoıdy. Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Baǵdat Sámedınova Seıdolla Báıterekovtiń «Saryarqa» ánin qyrandaı samǵatsa, Temir Dýlat qazaqtyń kıeli dombyrasymen Qurmanǵazynyń «Saryarqasyn», Nurǵısa Tilendıevtiń «Álqısasyn», Esbaıdyń «Bógelegin» kúmbirletti. Jastardyń súıikti ánshisine aınalǵan Marjan Arapbaeva «Qazaq eli osyndaıdy» shyrqasa, Qazaqstan Jastar odaǵy syılyǵynyń laýreaty Qurmash Maqan óziniń «Ańsarym» ánin, Aınur Ájimolla «Gaýhartasty» áýeletti.
Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstrligindegi dıdarlasýda laýazymdy mekemeniń departament basshysy Seı Sın In eki el basshylarynyń ár júzdesýi berik dostyqty kórsetip kele jatqanyn, Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna oraı, Beıjińde qazaq óneriniń aıtýly ókilderi keletinin, qala halqymen dıdarlasatynyn aıtty. Ol sonymen qatar, Qazaq mádenıetiniń de, óneriniń de mazmuny baı ekenin alǵa tartty.
Shanhaıda óner órenderi qalanyń tirlik-tynysymen jete tanysty. Al Gýanchjoý qalasynda bolǵanda onyń tabıǵaty kimdi de bolsa qyzyqtyrmaı qoımaıtyny anyq. Aspanymen astasqan bıik úılerdiń baýyryndaǵy jasyl jelek te erekshe áserge bóleıdi. Qytaı memleketinde 9999 sanyn joǵary baǵalaıtyny belgili. Onyń sebebi – Gýanchjoýdyń mańyndaǵy Aqsý sarqyramasynyń ushar basyna shyqqanǵa deıin 9999 baspaldaqty basýyń kerek eken. Shynynda jaqpar tastardy qaq jaryp aǵatyn sarqyramanyń jıegindegi joldar kimdi de bolsa qyzyqtyrmaı qoımaıdy. О́ndiristi qalanyń «ókpesi» osy sarqyrama aǵyp jatqan, qalyń aǵash kómkergen taý silemderi degendi turǵyndar jıi aıtady eken. Án men kúıdiń týyn kóterip júrgen azamattar «Garden» qonaqúıinde de úlken konsert berip, álemniń ár túpkirinen kelgen azamattardyń iltıpatyna bólendi. Barlyq konsertti Qazaq teledıdarynyń beldi de belgili ókili, jýrnalıst Muhamedııar Rashaı júrgizip otyrdy.
Jalpy, Qytaı memleketiniń qazirgi damý qarqyny kimge de bolsa belgili. Sonymen qatar, ósim de bar eken. Buryn qalaly jerde turǵyndar bir balaǵa ata-ana bola alatyn bolsa, endi olarǵa eki balaly bolý quqyǵy berilgen. Bıylǵy jyldyń 11 aıynda 17 mıllıonǵa ósti degen derek aıtylyp qalyp jatty. Bul memleketten ózimizge laıyqtap úırenetin de, úlgi alatyn da tustar barshylyq. Ol týraly aldaǵy ýaqytta aýqymdy etip jazsaq degen nıet bar.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan»
