Tarıhı ǵımaratta – tarıhı taqta

Almatyda Qazaq-brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń (burynǵy Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń ǵımaraty) aldyna tarıhı eskertkish taqta ornatyldy «Táýelsizdiktiń altyn besigi – Almaty­da» dep Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezı­denti Nursultan Ábishuly Nazarbaev aıtqan­daı, bul ǵımarattyń tarıh paraǵynyń betteri­nen alar orny aıryqsha da erekshe. Qazaq­stan Táýel­siz­di­giniń qarsańynda bolashaq eldiń zańdy norma­­tıvti aktileriniń deni osy ǵımaratta qabyl­­danǵan. Solardyń ishindegi egemendi el úshin eń mańyz­dysy da qasıettisi – «Qazaqstan Res­pýblı­­kasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly» Kons­­tıtýsııalyq zań Joǵarǵy Keńes­tiń osy­naý ǵımaratynyń májilis zalynda qabyl­dandy. Saltanatty sharaǵa sol bir kúnderdiń tanymal qaharmandary – Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi 12-shaqyrylymynyń depýtattary Sul­tan Sartaev, Nyǵmet Jotabaev, Erık Gýkasov, Nurlan Orazalın, Orazaly Sábdenov, Oraz Baımuratov, Esentaı Tájıev, Petr Krepak shaqyrylypty. Barsha Qazaqstan halqy Táýelsizdikti ań­saǵan elimizdiń múddesi úshin Joǵarǵy Keńes­tiń minberinen qasqaıyp turyp san ret baıandama jasaǵan, pikirtalas týǵyzyp, árkezde de je­ńiske jetken bilikti zańger, búginde 90-nyń tó­rinde otyrǵan Sultan aǵa Sartaevtyń erlikke para-par is-áreketi men eńbegin umytqan emes. Osyǵan oraı saltanat qonaǵyn arnaıy áńgimege tarttyq. – Ýaqyt netken júırik, arada shırek ǵasyr qas pen kózdiń arasynda óte shyqqanyn baıqamaı da qalyppyz, – dedi akademık-zańger aǵamyz tańdana da tamsana sóılep. – Siz bilesiz be, ol kún, ol saǵattar meniń esimde máńgige esh óshpesteı saqtalyp qaldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Keńesi birneshe saǵatqa sozylǵan talqylaýdan keıin Táýelsizdik týraly Konstıtýsııalyq zańdy 1991 jylǵy 16 jeltoqsanda, keshki saǵat altydan on tórt mınót ótkende basym kópshilik daýyspen qabyldady. Bul keleshek egemen eldiń óz Kons­tıtýsııasyna kirpish bolyp qalanǵan naǵyz zań edi. Halyq qalaýlylary tarıhı sátti oryndarynan tik turyp, qol soǵyp qarsy aldy. Kózine jas alǵandar da bar... Zań qabyldanǵan soń týra 30 mınótte baýyr­las Túrkııa Qazaqstandy táýelsiz memleket retinde tanydy. Álemdik dıplomatııanyń tarıhynda buryn-sońdy mundaı jaǵdaı bolmaǵan. Endi ar jaǵyn ózderińiz oılaı berińizder... О́tken kúnderden shyn kóńilden shejire sherte oı bólisken abyz aqsaqaldyń daýysynan shynaıy shattyq  pen qanaǵat sezim aıqyn ańǵarylyp turdy. Tarıhı ǵımarattyń aldynda tarıhı estelik aıtqany úshin Sultan aǵaǵa rahmetimizdi jaýdyrdyq. Tarıhı shara saltanatynda qala ákimi Baýyr­jan Baıbek sóz sóıledi. Qazaq KSR Joǵar­ǵy Keńesi Prezıdıýmy Tóraǵasynyń orynba­sary, Sosıalıstik Eńbek Eri, Almaty qalasy­nyń qur­metti azamaty Vera Sıdorova tarıhı kezeń­nen qyzyq­ty estelikter aıtty. Kınoakter, «Daryn» Mem­le­kettik jastar syılyǵynyń laýreaty, Almaty qalasy máslıhatynyń depýtaty Asylhan Tólepov jastardy Táýelsiz elimizdiń shynaıy pat­rıoty bolýǵa shaqyrdy. Ǵımarattyń Tóle bı kóshe­sine qaraǵan aýzyndaǵy bıik qabyrǵaǵa «Bul ǵıma­rat­ta 1991 jyly 16 jeltoqsanda «Qazaqstan Res­pýb­­lıkasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly» Kons­tıtýsııalyq  zań» qabyldandy» dep jazyl­ǵan eskertkish taqta otshashýmen kómkerilip ilindi. Saltanatty sharaǵa Almaty qalasynyń qur­metti azamattary, máslıhat depýtattary, eńbek arda­ger­leri men stýdent-jastar, qala meımandary  qatysty. Elimizge tanymal óner juldyzdary Táýel­siz­diktiń 25 jyldyǵyna arnalǵan merekelik sharaǵa arnap án men jyrdan shashý shashty. Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY