Ekranda – ult bolmysy

  Qazaq kınosynda jańa beles alyndy. Bul – bolmysymyzdy tanýǵa jasalǵan mańyzdy qadam. Izdenis ártúrli taqyryptyń aıasynda júrgizilgenimen, maqsat bireý. Biz kimbiz?! Qandaı qasıetterimizben erekshemiz? Kınogerler osy saýaldyń aınalasynda izdengen. Ideıa da maqsatty túrde júzege asqan. Tolyq jaýaby da berilgen. Ekranǵa óte mazmundy týyndylar keldi. Maqsatty nátıjege qol jetti. San suraqtyń jaýaby alyn­dy. Kókeıdegi kóp oılarǵa qo­ry­­­tyndy núkte qoıyldy. Kú­m­án­di senim jeńdi. Mańyzdy is­­terimiz ben qasıetterimizdi fı­­l­m­derimiz ar­­qyly aldyńǵy qa­­­tar­ǵa shyǵara bil­dik. Biz shyn má­­ninde tektiliktiń je­misimiz. Rýhymyz bıik. Ádilmiz. Ese­­miz­di esepsiz jibermeımiz. Na­mys­shylmyz. Usaq-túıek ter­meı­­miz. Irimiz. Isimiz­di adal­dyq­qa negizdep, adam­shyl­dyqpen she­­shim jasaımyz. О́zgege qııanat ja­s­amaımyz. Sabyrmen artyn baǵamyz. Ar­tyq ketse, ar-na­mys­­qa tıse, aby­roıdy tókse, aq­tyq joldyń kú­re­si­nde sońyna deıin baramyz. Soń­ǵy ýaqytta ek­ranǵa shyqqan «Qunanbaı», «Jul­dyzdar toǵys­qan­da», «Amanat», «Anaǵa aparar jol» fılm­de­rinen osy bol­my­sy­­myz­dyń úlgi bolar tutas beın­e­sin kó­­re aldyq. Memlekettik syılyqty qan­jy­ǵa­syna baılaǵan «Qunanbaı» fılmi avtor­lardyń erekshe tal­ǵa­­mynyń nátıjesi. Qunanbaı beı­nesi úlken sheberlikpen, tere­ńinen zerttelip jasalǵan. Onyń bolmysynan ult­tyń minezin izdegen. Qomaqty, jaýap­kershiligi zor joba sátti júzege asqan. Bul – fılm avtorlarynyń shy­­ǵar­­ma­shylyqta jasa­ǵan batyl da she­shýshi qadamy. Qunanbaıdyń zamany ekranda barynsha shynaıy ashylǵ­an. Bılikte usta­nymy berik, ádil sheshim jasaı­tyn bir Qunanbaı beınesiniń mazmunyna tutas qazaqqa tán úlgi bolarlyq ortaq qasıetti úılestire bilgen. Sheshýshi sátterde, daýly sy­naqta ózimizge syn kóz­ben qa­raı­tyn mi­ne­zi­mizdi de ba­ry­n­sha nanymdy ash­qan. Araz­dyq­qa aǵaıyn­shyl­dyq­pen núk­te qoıa­­­tyn, sat­qyn­dyqty kesh­­­peı­tin, ımansyzǵa senbeıtin qa­­sıet­­terimiz de kórinis tapqan. Bul fılm ulttyń betke ustar aza­­­mat­tarynyń ustanymynyń qan­sha­lyqty berik bolýy qajet eken­diginiń úlgisin ashyp bere alǵan týyn­dy. Kók pen jerdiń baılanysy shek­siz. Qupııasy – senim. Se­nimi be­rik tul­ǵa ǵana jaraty­lys­tyń sy­­ryn ózgelerden artyq tú­sinedi. Kele­shegin kóre­di. Kósh­ti jetkizetin jolyn bile­di. Tańdalady. Taǵdyry kók­ten sheshi­ledi. Úlken mıssııa júk­te­ledi. Bul – aqıqat. Kóp­tiń biri­nen kóshbasshy beker tańdal­maı­­­dy. Kezdeısoqtyq bolmaıdy. She­­shý­shi sátter týady. Syry jul­­dyzdarǵa ǵana málim. Osy qu­­pııanyń mánin Elbasynyń jýr­nalıske bergen suhbatynda bir-aq aýyz jaýabynyń aıasyna syı­­dyra alǵan fılmniń biri – «Jul­dyzdar toǵysqanda». Taqyryptyq turǵydan óte sátti týyndy. Mazmuny tereń. Tálimi mol. Kúreskerlik qasıet úlgi bolar­lyqtaı. Fılm úlken she­ber­lik­pen jasalǵan. Sezindire alǵan. Jaý­ap­ker­shilik júgin kó­terýdiń ońaı emes eke­­nin. Tú­sindire bilgen. Bar­dy saq­taý­dyń da mańyzdy ekenin. Elbasynyń estelikterine qu­ry­l­ǵan oqıǵa jelisi kóp jaıt­tyń basyn ashady. О́tkenge oralý, búgingi kúnniń mańyzy bir-aq bas­ty qun­dylyqty túsindire al­dy. Táý­els­iz­diktiń quny. Kele­shek­ke degen senim. Dana ulttyń ur­­paǵynyń bo­lashaǵy da jarqyn bo­lýǵa tıisti. Fılmniń tutas maǵynasy úlken júrektiń syryn aqtarady. Halyqtan qalaýy da bir-aq tilek. О́mir súrý salty men oılaý sapasy da laıyqty úılesimniń úlgisin kórsetse ıgi. Biz eńsesi bıik elmiz. Halyq osy rýhty jigerlendirýshi basty kúsh. Osy mindet bárimizge ortaq. О́tken tarıhymyz ben taǵdyrymyz bizge bir-aq nárseni túısinýge múmkindik beredi. Biz bardy baǵalap qana qoımaı, ony saqtaýdyń da joldaryn meńgere bilýimiz kerek. Ár ǵasyr óz jańalyǵymen ke­ledi. Almaǵaıyp zamannyń óz bol­­jamy bolady. Ýaqyt ke­pil­dik ber­meıdi. Danalyqpen she­shim ja­saı­tyn qasıetimizden ajyra­ma­saq, senimimizdi joǵaltpasaq, bir­tu­­tas­­tyǵymyzdy saqtasaq, ala­tyn asýy­myz kóp bolady. Syry jul­dyz­darǵa ǵana málim. Bul fılm ja­­ra­tylystyń óz shesh­imi bola­tyn­dyǵyn, ol mańyz­dy sát jul­dyz­dar to­ǵys­qanda týatyn­dyǵynyń qu­pııa­syn Elbasy­nyń ómiriniń mysa­lynda tú­sindirip bere alýymen qundy. Tarıh daýly bolmas úshin tek qana jeńispen núkte qoıa bilý kerek. О́mirde aınalyp ótýge bol­maıtyn, aıaǵyna jetkizbeı qoı­maıtyn jaýapty is bar. Bul – amanat. Bizdiń halyq amanatqa erekshe jaýapkershilikpen qaraǵan. Amanatqa qııanat jasaýǵa bol­maıdy dep te beker ósıet aıtyl­ma­ǵan. «Amanat» fılminiń avtory úlken jaýapkershilikti kóte­rip shyqqan. Jaratylystaǵy tirshiliktiń jo­ǵarǵy mánin saqtaý adamzatqa ama­­nat. Sheshýshi tulǵalardyń ma­ńyz­d­y isin jalǵastyrý urpaqqa ama­­­nat. Kenesary hannyń bas súıe­gin qaı­tarý qazaq halqyna amanat. Ta­rıh­­ta aıaqtalmaǵan mıs­sııa­ny qo­­ry­tyndylaıtyn sát týa­dy. Bas­ty múd­de úshin kú­res­ken tul­ǵalar rý­hynyń ty­­nysh­tyǵy úshin. Bul fılm tarı­hı amanattyń ar aldyn­daǵy ma­ńyzyn ashyp bere alýymen qundy. «Anaǵa aparar jol» ulttyń jú­rip ótken tarıhı kezeńderiniń ma­ńyz­dy tustaryn qamtyǵan. Uzaq jol. Synaqqa toly. Osy tolǵanysty ananyń ulyn kúte­tin ishki kúıimen sátti ashqan. Fılm avtorlarynyń basty maq­saty da osy kúıdi ashyp berý. Mem­lekettiń múddesimen baı­lanys­tyrý. Uǵyndyrý. Qaıtpas qaı­sar kúreskerlik minezimizdi Ilııas­tyń beınesi arqyly úlgi etý. Ana men bala arasyndaǵy mahabbat beınebir jaratylystyń úıle­simin ustap turǵandaı qu­di­retke ıe. Osy baılanysty fıl­mniń tabıǵaty sezindire alǵan. Ananyń, jalpy áıel zatynyń qoǵamdaǵy alar orny erekshe. Urpaǵynyń keleshegine alańdaǵan ananyń beınesi úlgi bolarlyqtaı. Jolyn saǵyna kútken, keletinine sengen ananyń júregi beınebir balaǵa degen mahabbattyń bar syryn aqtarǵandaı. Bul fılm Anaǵa tán basty qasıetti ashyp bere alýymen qundy. Gúlzat KО́BEK, kınotanýshy, ónertaný PhD doktory, «Turan» ýnıversıtetiniń professory