Ulttyq valıýta – ulttyq bolmys beınesi

Táýelsiz­dik­­tiń 25 jyldyǵy qarsańynda Mem­­le­­ket basshysy Nursultan Na­zar­ba­ev­­­tyń beınesimen mereıtoılyq teń­­geniń ómir­ge kelýi  – zańdy qubylys. Birinshiden, Elbasynyń elimizdiń órkendeýine, el bolyp qalyptasýyna qos­qan úlesine halyqtyń bergen baǵasy dep bilemin. О́ıtkeni, elimizdiń 25 jyl­dyq tarıhynda ulttyq valıýta da aı­ryqsha mańyzǵa ıe. Bárimiz de 90-shy jyldardy esimizde jaqsy saqtap qal­dyq. Ol kezde elimizdiń qarjy júıesi qan­daı jaǵdaıda edi, Elbasynyń ózi de sol kezdegi qıyndyqtardy jıi aıta­dy, eske salady. Ol kezeń shynymen de óte kúrdeli edi: ekonomıkanyń to­lyq kúıreýi, gıperınflıasııa, ón­di­ris­tiń quldyraýy, jumyssyzdyq, taýar­lar tapshylyǵy, áleýmettik apatııa – biz osynyń barlyǵyn óz kózimizben kór­dik, sezindik. Sondaı qıyn kezeńde egem­endigin alyp jeke shyqqan eldiń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń stra­tegııalyq josparynyń negizinde 1993 jyldyń qarasha aıynda ulttyq va­lıýtamyz – teńge aınalymǵa shyqty. Prez­ıdent naqty qarjylyq erkindiksiz re­formalar ótkizý múmkin emestigin jaqsy túsindi. О́ıtkeni, jańashyl, batyl reformalarsyz kez kelgen memlekettiń damýy múmkin emes. Qazirgi kúngi elimizdiń áleýmettik-eko­­nomıkalyq damýy, turaqty ty­nys-tirshiligi sol kezdegi batyl ja­sa­lǵan reformalardyń barysynda na­qty jolǵa tústi. Qaı elde bolmasyn jedel ınno­va­sııalyq damýǵa, bilimge ne­gizdel­gen ekonomıkaǵa ótýge basty nazar aý­­da­rylady. Mundaı áleýmettik-eko­no­mı­kalyq damýdyń negizi zııatkerlik re­s­ýr­star, adam kapıtaly jáne ǵylymǵa baı­lanysty. Bizdiń elimiz bolsa damýshy memleket, damyǵan elder qataryna qo­sylýǵa umtylýdamyz, al ony uzaq mer­zimde damytýdyń strategııalyq ba­symdyǵy ǵylym men ınnovasııa ar­qyly keletinin Elbasy halyqqa ar­naǵan Joldaýlarynda únemi aıtyp ke­ledi. Damyǵan 30 eldiń qataryna qo­sy­lý kerektigin de árkez eske salady. El­basy ınnovatorlar, ıaǵnı kreatıvti oı­laı alatyn kásipqoı ekonomıster daıar­laý qajettigine basa nazar aýdardy. О́ıtkeni, kreatıvti oılaý ınnovasııany ǵana emes, ekonomıkany jos­par­laý men boljaýdyń standarttyq emes, jańa tásilderin qamtı alady. Iаǵ­nı, ekonomıkalyq beıindegi qazirgi za­manǵy mamandar daıarlaý dúnıejúzilik ta­laptarǵa, ǵalamdyq ǵylym men tá­ji­rıbe suranystaryna sáıkes keledi. Ja­ńa bilim, ınnovasııalar men joǵary teh­nologııalyq bızneske negizdelgen ekonomıka jaǵdaıynda ǵylym men adam kapıtaly basty ról atqarady. Biz de álemde kún saıyn bolatyn óz­ge­ris­terden qalyspaı, ozyq júrýge múm­kin­dik beretin «kreatıvti» ekonomıkany qa­lyptastyrý úshin qyzmet jasaýdamyz. Bizge keregi osy. Ekonomıkanyń aı­qyn uǵymyna jetýimiz qajet. Bizdiń S. To­raıǵyrov atyndaǵy ýnıversıtettiń eko­­nomıka jáne qarjy bóliminde stýdent­terge bilim berý «Ekonomıkalyq beı­in­degi kadrlar daıarlaýdyń bilim berý baǵ­darlamalarynyń ınnovasııalyq, ıkem­di jáne standarttyq emes» tásilderi ar­qyly júrgiziledi. О́zim basqaratyn ka­fe­drada kásipqoı ǵalymdardyń myqty ko­mandasy bar. Tipti, tyńdaýshylar ǵa­na emes, oqytýshylar da ekonomıkaǵa ne­giz­del­gen oqý-úırený trenıngterdiń paıdaly ekendigin aıtady. Bul ekonomıkalyq zert­teý teorııasy men praktıkasyn baıytý degen sóz. Otanshyldyqtyń joǵary deńgeıi ult­tyń, jastardyń joǵary básekege qa­bilettiliginen kórinis tabady. Sıngapýr, Túr­kııa, Malaızııa ózderin damý, órkendeý jolyna túsirgen birinshi basshylarynyń beınelerin tól banknottaryna shyǵaryp qurmet kórsetken elder. Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy qarsańynda Memleket basshysynyń beınesimen mereıtoılyq banknottyń shyǵýy da bizdiń halyqtyń Nur­sultan Ábishulyna degen erekshe qurmetin bildiredi. Jas býyndy, stýdentterdi elge, týǵan jerge pat­rıot­tyq sezimde tárbıeleýde de ol erekshe ma­ńyzǵa ıe. Elbasynyń tehnıkalyq bi­lim beretin joǵary oqý oryndarynda «Barlyq ınjenerlik mamandyqtar úshin tehnıkalyq beıindegi kadr­lar daıarlaý» boıynsha talaptaryn is­ke asyrý maqsatynda «Kreatıvti ká­sip­kerlik» páni engizildi. Ekonomıka ka­fed­rasynyń stýdentteri «Jas ǵalym» baǵ­dar­lamasyna qatysady. Ár stýdenttik zertteý jobasyn qarjylandyrý 100 myń teńgeni quraıdy. «Kreatıvti» oı­laýdyń qajettiligi jastardy jańa jo­ǵary tehnologııalyq kásiporyndar qurýǵa, jumys berýshiler retinde kórinýge jáne qarjylaı táýelsiz bolýǵa úı­retedi. Ekonomıka salasynda bilim ala­t­yn stýdentter ǵylym, bilim jáne ón­diristi tereń bilýleri qajet. Sáýle QUNIIаZOVA, S.Toraıǵyrov atyndaǵy memlekettik ýnıversıtettiń kafedra meńgerýshisi   PAVLODAR