Esimimdi Elbasy qoıǵan

Jas Nursultan Nazarbaevtyń 1958-1960 jyldary komsomoldyq joldamamen Ýkraınanyń Dneprodzerjınsk qalasynda bilim alǵanyn bilemiz. Sol tusta metallýrg mamandyǵyn ıgerýge bolashaq Prezıdentpen birge alǵash attanǵan qazaq jastarynyń qatarynda jýalylyq Raqymjan Myrzahmetov te bolǵan. Bilim men biliktilikti shyńdap, elimizdiń metallýrgııasyn damytýǵa úles qosýdy maqsat etken bir top jastyń basyn qosqan Temirtaý qalasy edi. Alpysynshy jyldary oqýlaryn bitirip, elge oralǵan jas metallýrgterdiń maqsattary aıqyn bolatyn. Alǵash eńbek jolyn Temirtaý qalasynda bastaǵan Rahymjan Myrzahmetov Nursultan Nazarbaevpen bir peshtiń qasynda ıyq tirestire jumys istegenin aıtady. Bir úıdiń balasyndaı bolyp ketken jas metallýrgter 1964 jyldyń 6 shildesinde Nursultan Nazarbaevtyń týǵan kúnin atap ótedi. Arada alty kún ótkennen keıin alǵash shoıyn balqytyp shyǵarylǵan kúni, Rahymjan men Sánııanyń úıinde shekesi torsyqtaı ul dúnıege keledi. Qýanyshqa qýanysh qosylyp, baqyttary eki eselengen dostar ulǵa Shoıynhan dep esim qoımaqshy bolǵan kórinedi. Biraq, bul esim jas Nursultanǵa unaı qoımaıdy. Qatarlastary «Endi kim dep qoıamyz?» dep taǵy oılanady. «Shoıynhan dóreki estiledi. Temirtaýdyń qurmetine Temirhan dep qoısaq qalaı bolady?» – deıdi ol. Jastardyń bári «durys, durys» dep bul usynysty birden qostaı jóneledi. Sol kúnnen bastap Temirhannyń ókil ákesi Nursultan Nazarbaev atanady. – Temirtaýǵa alǵash barǵan jyly bizge jas otbasy retinde úı berdi, – dep Sánııa apa sol bir kúnderdi saǵynyshpen eske alady. – Úıimizden qonaq úzilmeıtin. Rahymjannyń dostary, kýrstastary úıge jıi kelip turatyn. Solardyń ishinde Nursultan da bar. Nursultan sol kezdiń ózinde zerektigimen erekshelenip turatyn. Aqyldy, baısaldy kórinetin. О́z aýysymynan tys ýaqytta qoǵamdyq jumystarǵa aralasatyn. Ol sol kezdiń ózinde zaýyttyń komsomol komıtetiniń hatshysy qyzmetin atqaratyn. Otbasy bolǵan soń, ydys-aıaq syldyrlamaı turmaıdy ǵoı. Birde Rahymjan ekeýmiz qatty ursysyp qaldyq. Men shaǵym aıtyp komsomolǵa barsam, Nurekeń otyr. Aryzymdy alyp qaldy. Keshke úıge kelip, Rahymjan ekeýmizdi qatar otyrǵyzyp qoıyp, aqylyn aıtty. Rekeńdi – kýrstasyn ári áriptesin qatty synǵa aldy. Namysyna qamshy salar jigerli sózder aıtyp, ekeýmizdi tabystyryp ketti. Nursultan Saraǵa úılengen soń úıge jıi kelip turdy. Ekeýi de balajan. Qur kelmeıtin. Kelgen saıyn Meıirhanǵa oıynshyq nemese tátti nan ákeletin. Meıirhandy ortalaryna alyp oınatyp, máre-sáre bolyp qalatyn. Ol kezde olardyń balalary joq edi. Sóıtip jańa qosylǵan olar bizdiń balany erkeletip júrdi. Ekeýiniń juby jazylmaıtyn. Demalys kúnderi kınoǵa barady. Qysta úıdiń aldyndaǵy bıik qyrǵa shyǵyp ekeýi shańǵy tebedi. Ekinshi balam – Temirhanyma aıaǵym aýyr bolatyn. Tolǵaǵym kelip aýrýhanaǵa tústim. Metallýrgtar kúni bosandym. Merekeden shyqqan soń barlyǵy perzenthanaǵa keldi. Rahymjannyń joldastary maǵan «Balańnyń atyn Shoıynhan dep qoıamyz» dep qaljyńdap jatyr. Sóıtip daýryǵysyp turǵanda Nursultan «Biz Temirtaýda jumys istep júrmiz ǵoı, jas náresteniń atyn Temirhan dep qoıalyq» demesi bar ma? Bári qostaı ketti. Sóıtip ekinshi ulymnyń esimin Elbasy Nursultan Ábishuly qoıdy. Keıinirek Rahymjan men Sánııa aýyldaǵy qarashańyraqta jalǵyz qalǵan ata-anasyna alańdap, elge qaıtyp ketedi. Sodan beri jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótipti. Osy jyldarda ol qudaı qosqan qosaǵymen jeti ul-qyz tárbıelep ósirdi. Kolhozshy, odan keıin balabaqshada 15 jyl tárbıeshi bolyp jumys istep, zeınetke shyqty. «Altyn alqa» ıegeri atandy. Búginde ul-qyzynan 11 nemere, 7 shóbere súıip otyr. «Meniń bir armanym bar. Ol – Elbasy Nursultan Nazarbaev pen Sara Alpysqyzyn bir ret bolsa da júzbe-júz kórý. Shalym Nursultanmen eki ret júzdesti. Eki júzdesýinde de «Sánııa aman ba, jaǵdaıy qalaı?» dep meni surapty. Arada qansha jyl ótse de meni umytpapty. Men de sol bir jastyq shaq, árbir otyrysymyz, kóńildi keshterimiz, otbasymyzben aralasqan qyzyqty kúnderdi umytqanym joq. Únemi Nursultan men Saranyń jetistikterin gazetten oqyp, teledıdardan kórip, qýanyp, tilektes bolyp otyram», dep Sánııa apa aǵynan jaryldy. Búginde Temirtaýda kindigi kesilgen Temirhan Myrzahmetovtiń jasy elýden asty. Jýaly jerinde bilim nárimen sýsyndap, Otan aldyndaǵy boryshyn ótep kelgen azamat bilim salasynda 19 jyl boıy eńbek sińirgen ulaǵatty ustaz. Eńbek jolyn eńbek pániniń muǵalimi bop bastaǵan Temirhan Rahymjanuly Jýaly aýdanynyń ishki saıasat bóliminiń basshysy bolyp 3 jyldan asa qyzmet etken. Qyzmeti barysynda Elbasynyń syndarly saıasatyn kópshilikke jiti túsindirip, shalǵaı aýyldarǵa memlekettik baǵdarlamalardyń mazmunyn jetkizip júredi. Ol qaı salada, qaı orynda jumys istemesin, óziniń esimin qoıǵan Elbasyn únemi qurmettep otyrady. Ár kez maqtan tutady. Prezıdent týraly pikir bildirgende aıryqsha tebirenip te ketedi. – Qatarlastardyń arasynda alǵash bolyp meniń ata-anam shańyraq kóteripti. Sondyqtan da bolar, dostardyń bári kóbine bizdiń úıde bas qosady eken. Bári sondaı tatý-tátti orta bolyp aralasypty. Ata-anam Prezıdenttiń sol kezdiń ózinde aıryqsha qasıetterimen daralanyp kóringenin únemi aıtyp otyrady. Meniń esimimdi qoıǵanda da onyń usynysy sheshýshi mánge ıe bolypty. Bul men úshin úlken maqtanysh. Prezıdent dostary oqý bitirgenderine 50 jyl tolýyna oraı 2008 jyly Temirtaý qalasynda kezdesti. Sonda jora-joldastary ákeme «Kezinde biz tóbemizge kótergen kishkentaı sábı úlken azamat bolǵan shyǵar, kezdesýge alyp kelseńshi», dep qolqa salypty. Keıinnen ákemniń dostarymen kezdesip, aq batalaryn aldym. Elbasy halyqpen kezdesýge qalanyń ortalyq stadıonyna kirip kelgende, tula boıymdy erekshe sezim bıledi. Nur-aǵa kóppen qol bulǵap amandasyp, tup-týra men otyrǵan qatardyń joǵary jaǵyna jaıǵasty, – deıdi Temirhan Myrzahmetov. Temirhan Myrzahmetov búginde úsh uldyń ákesi. Úshinshi ulynyń esimin Elbasy esimine uqsatyp Nurbaqyt dep qoıǵan. Qazirgi tańda Temirhan Rahymjanuly Jýaly aýdany Túktibaı aýyly M. Áýezov atyndaǵy №12 mekteptiń dırektory. О́skeleń urpaqty bilim men ultjandylyqqa tárbıeleýdi maqsat etken Temirhan aǵamyz Elbasymen taǵy da jolyǵar kúndi asyǵa kútýde. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Jambyl oblysy.