Eńsesi bıik ortalyq

Kónekózderdiń aıtýynsha, erterekte Jaýyrtaý atalǵan kezeńde qoıyn qurttap, aıranyn urttap kún keshken babalarymyz keıin sol jerde Temirtaý syndy áıdik qala paıda bolaryn, bolattan bulaq aǵyzyp, álemge áıgilener alyp kombınat turaryn qaıdan bilsin. Biraq solaı boldy, tarıhqa solaı tirkeldi. Sol kombınatta elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń eńbek jolyn bastap, quryshtaı sýarylyp, bolattaı bekip shyqqany ámbege aıan. Elbasynyń úlken ómirge qanat qaǵýyna tuǵyr bolǵan Temirtaý men Qaraǵandynyń halqy muny árdaıym maqtan tutady. Bolashaq Prezıdenttiń bilim alǵan, eńbek etken oryndaryndaǵy murajaılar óz aldyna, Temirtaýda osydan bes jyl buryn ashylǵan Tuńǵysh Prezıdenttiń tarıhı-mádenı ortalyǵy da – Elbasynyń el úshin jasaǵan eren eńbekterine degen úlken qurmet. Temirtaýǵa arnaıy soqpasa da, ústimen júrip ótken kez kelgen jolaýshynyń kózine sonadaıdan shalynyp, ásem turqymen súısintetin Ortalyq ǵımaraty týraly baspasóz betinde kóp nárse aıtyla qoıǵan joq. Iаkı, onda ne baryn, mekemeniń naqty nemen shuǵyldanatynyn bile qoımaıtyn otandastarymyz da bar. Sol úshin de biz jaqynda osy shańyraqta arnaıy bolyp, «Tuńǵysh Prezıdenttiń tarıhı-mádenı ortalyǵy» KMQK-nyń dırektory Saıda Jamantaıqyzy SARGIZOVAMEN áńgimelesken edik. – Kópshilik Temirtaýda Tuńǵysh Prezıdenttiń tarıhı-mádenı orta­ly­ǵy baryn bilgenimen, mekemeniń ishki dúnıesinen beıhabar. Oqyrman úshin ǵı­marat ishin bir sholyp shyqsaq. – Bul Ortalyq 2011 jyldyń 22 qara­sha­synda Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qa­ty­­sýymen ashylǵanyn bilesizder. Kóp sa­­laly qyz­metterdi júzege asyrý úshin ıeli­gi­mizde jalpy kólemi 4560 sharshy metr úsh qabatty ǵımaratymyz bar. Ǵıma­rat­tyń shyǵyńqy irge qabatynda qor saq­taý qoı­malary, qaıta qalpyna keltirý she­ber­­hanalary, ınjenerlik-tehnıkalyq qu­rylymdar, úıirmelerge arnalǵan jáne turmystyq bólmeler ornalasqan. Birinshi qabatta mádenı-kópshilik jáne qoǵamdyq-saıası is-sharalardy ótkizýge beıimdelgen zaldar bar. 144 oryndyq kıno-leksııa zalynda dárister, halyqtyq dástúrli, operalyq jáne sımfonııalyq janrdaǵy konsertter, forýmdar men májilister ótkizilip, beınefılmder kórsetiledi. Proektorlar jáne aýdıobloktar­­men jabdyqtalǵan 80 oryndyq májilis za­ly ǵylymı konferensııalar, sezder, jınalystar, sonymen birge, memleket­tik baǵdarlamalar, ulttyq jáne álem­­dik mádenıetti nasıhattaıtyn is-sharalar­dy ótkizýge arnalǵan. Al 30 oryndyq kishi májilis zalynda dóńgelek ústel otyrystary, kezdesýler men suhbattar uıymdastyrylady. Oqý zaly bar kitaphanada Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti­niń ómiri men qyzmeti týraly tolyq aqparat beretin kitaptar jınaqtalǵan. Sonymen birge, kitaphana qorynda N.Á.Nazarbaevtyń táýelsiz Qazaqstannyń qu­ry­lýy, qalyptasýy jáne damý jol­­da­ryn ashyp kórsetken avtorlyq ki­tap­­tary bar. Kitaphana qory árdaıym ja­ńa kitaptarmen, merzimdi baspasózben to­lyqtyrylyp otyrady. Bul jerde jı­naq­talǵan ádebıetter Qazaqstannyń jańa tarıhyn úırenýge, Nursultan Ábishuly Nazarbaev tulǵasynyń qazaq­standyq memlekettilikti qurýdaǵy róline qatysty ǵylymı jumystar daıyn­daýǵa paıdalanylady. Ortalyqtyń Kórkemsýret galereıasynda Qazaqstan sýretshileriniń beıneleý óneriniń ár túrli baǵytyndaǵy kórmeleri uıymdastyrylady. Ekinshi qabatta ekspozısııalyq zaldar ornalasqan. Bul jerde Elbasy­nyń táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýyn­da­ǵy rólin ashyp kórsetetin «Táýelsiz Qazaqstan», «О́z zamanynyń perzenti», «Tul­ǵa­nyń eren qabileti» «Qazaqstannyń qu­rysh kelbeti», «Ýaqyt aǵymynda», «Qazaqstan joly» dep atalatyn arnaıy alty zal jumys isteıdi. Ekspozısııalyq zaldar zamanaýı shyǵarmashylyq jáne tehnıkalyq jetis­tik­­ter kómegimen jabdyqtalǵan. Ár zal­daǵy kórnekilik materıaldarǵa qosa, 30 elektrondy aqparattyq Tach-skrın ekran­dy dúńgirshekteri jumys isteıdi. Olar­dyń kómegimen jádigerler týraly neǵurlym mol aqparat, qosymsha fotoqujattyq materıaldar, beınebaıandar alýǵa bolady. – Ortalyq ǵımaratynyń ishi-syrty mártebeli ataýyna laıyq eken. Mekeme retinde alǵa qoıǵan maqsat-mindetterińiz de osal bolmasa kerek? – Tarıhı-mádenı murany saqtaý, úıretý jáne tanytýmen shuǵyldanatyn áleýmettik ınstıtýt bolyp esepteletin Ortalyqtyń negizgi maqsaty – halyqtyń básekege qabiletti mádenı ereksheligin qalyptastyrý, Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń ómiri men qyzmeti arqyly táýelsiz Qazaqstan men Qazaqstan Magnıtkasynyń qurylý, qalyptasý jáne damýyn ashyp kórsetý. Tuńǵysh Prezıdenttiń tarıhı-mádenı ortalyǵy óz qyzmeti sheńberinde sheshetin mindetter – Ult Kóshbasshysynyń ómiri men qyzmeti úlgisinde azamattardyń, ásirese jastardyń rýhanı-adamgershilik baǵdaryn, jańa qazaqstandyq patrıotızm men turaqty qundylyqtar júıesin qalyptastyrý; Qazaqstan halqynyń ult­tyq erekshelikterin saqtaý men olardyń úı­lesimdi qarym-qatynasy negizinde bú­kilqazaqstandyq mádenı ke­ńis­tikti damytý; qazaqtyń ulttyq máde­nıetin álemdik mádenı keńistikke boılatý, Qa­zaq­stannyń tarıhı-mádenı murasyn óz eli­mizde de, shet elderde de dáripteý; mem­lekettik «Máńgilik el» baǵdarlamasy boıynsha tarıhı-mádenı muralardy saqtaý men nasıhattaý; Qazaqstanda týrızm salasyn damytý úshin tarıhı-mádenı keńistikti keńinen paıdalaný. – Ortalyqtyń maqsat-mindetteri aıqyn, endi solardy júzege asyrý boıynsha atqaratyn jumystaryńyz qandaı? – О́z qyzmetimizdiń barysynda biz negizinen birneshe naqty ustanymǵa súıenemiz. Iаǵnı, otandyq mádenıettiń ózindik erekshelikterin anyqtaıtyn ulttyq mádenı mura basty nazarda bolýy shart. Mádenıettiń áleýmettik damýdyń qýatty quraly, alǵa basýdyń alǵysharty ekenin moıyndaǵan abzal. Elimizde 130-dan asa ult pen ulystyń ókilderi turady desek, solardyń tól mádenıeti men dástúrlerin qurmetteı, qoldaı bilgenimiz oryndy. Básekege qabiletti mádenı ortany qalyptastyrý jolynda Ortalyqty bas­qarý júıesin jetildirý, elimizdiń ǵy­lymı-tarıhı jáne bilim berý keńis­tigi­ne ený, ǵylymı baǵdarlamalaryn jú­ze­­ge asyrý máselelerin qolǵa aldyq. Or­ta­­lyqtyń qyzmetinde aqparattyq jáne ınno­­vasııalyq tehnologııalar keńinen qol­danylady. Qazaqstannyń mádenı klasterlerin qalyptastyrýǵa atsalysyp kelemiz. Ortalyqtyń negizgi atqaratyn qyz­met­teri men mindetterin oryndaýdy osyn­da arnaıy qurylǵan ǵylymı-zert­teý, ekskýrsııalyq-buqaralyq, eks­po­zı­sııalyq-kórme jáne ákimshilik-sharýa­shy­lyq bólimderi júzege asyrady. – Aldyńǵy eki bólimniń jumys baǵyttaryna keńirek toqtalsańyz. – Ǵylymı-zertteý bólimi Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń memleketimizdi qurý, qalyptastyrý jáne damytý jolyn­daǵy úlesin aıqyndaıtyn ǵylymı jáne izdes­tirý-zertteý jumystaryn júrgizedi. Bólim osy baǵytta konferensııalar men semınarlar uıymdastyryp, ótkizip tu­rady, buqaralyq aqparat quraldarymen ty­ǵyz baılanysta jumys isteıdi. Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna ár jylǵy Joldaýyn talqylaý men nasıhattaý boıynsha bólim res­pýb­lıkalyq jáne oblystyq mem­le­ket­tik organdarmen birlesip ótki­ziletin Nazarbaev oqýlaryn uıym­das­ty­rýǵa jaýapty. Bólim, sonymen qatar, mem­le­kettik merekelerge jáne eli­miz­diń ómiri­ndegi basqa da kórnekti oqı­ǵal­arǵa arnal­ǵan qoǵamdyq-saıası jáne máde­nı-buqaralyq is-sharalardy uıym­das­tyrady. Ortalyqtyń resmı saıtyn (www.firspresident.kz) aqparattyq turǵy­dan qamtamasyz etetin de osy bólim. Orta­l­yqtyń saıtyna silteme Qazaqstan Res­pýblıkasy Prezıdentiniń resmı saıtyn­daǵy Nursultan Nazarbaevtyń Jeke paraq­shasynda (http://personal.akorda.kz/) ornalastyrylǵan. Al ekskýrsııalyq-buqaralyq ju­mys­tar bóliminiń qyzmetkerleri orta­lyqqa elimizdiń barlyq aımaq­ta­ry men shet elderden kelýshi qonaqtardy qabyl­daıdy, ortalyqtyń ekspozısııalyq zaldary boıy­nsha ekskýrsııalar ótkizedi. Sonymen qatar, bólim oqýshylar men stýdentter úshin onlaın-sabaqtar, onlaın-konferensııalar men dóńgelek ústelder uıymdastyrady. Mektep jasyna deıingi balalar úshin elimiz ben týǵan ólkeniń tarıhyn úırený boıynsha dúnıetanymdyq is-sharalar ótkizý qarastyrylǵan. 1 jeltoqsan – Qazaqstan Respýblı­ka­synyń Tuńǵysh Prezıdenti kúni. Tuńǵysh Prezıdenttiń tarıhı-mádenı ortalyǵy bolǵandyqtan, bul – eń aldymen bizge qatysty mereke. Bul kúni bizge keletin qonaqtardyń asa kóp bolatyny aıtpasam da túsinikti, sondyqtan jumysymyz qaýyrt. Osy kúni Temirtaýǵa joly túsken aǵaıynǵa esigimiz ashyq. – áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan» Qaraǵandy oblysy, Temirtaý qalasy