Qazaq óneriniń elshisi

Qazaqtan shyqqan Sh.Qajyǵalıev, T.Ábdirashev, N.Tilendıev sekildi birtýar dırıjerlardyń ult aspaptar jáne sımfonııalyq orkestrlerdi qalaı oınatqany áli halyq jadynda. Eýropa mádenıetinen kelgen osy óner ishteı ult aspaptary, úrlemeli aspaptar, ishekti aspaptar, sımfonııalyq orkestr dırıjerlary dep san salaǵa bólindi. Keıingi jas býyn dırıjerlardyń jastar arasynan shyqqan jarqyn ókilderiniń biri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Alan Bóribaev. Ol Eýropanyń iri sımıaonııalyq orkestrlerin dırıjerlap júrgen tuńǵysh otandasymyz. Alan óz shyǵarmashylyǵy arqyly Eýropaǵa T.Qajyǵalıev, A.Jubanov, Ǵ.Jubanova men basqa da kompozıtorlardyń týyndylaryn belsendi nasıhattaýshy. Alan qazaq mýzykasyn álemge nasıhattaýdy óziniń azamattyq boryshy sanaıdy. Mýzykanttar otbasynda dúnıege kelgen Alannyń kásibı jolda qalyptasýyna bala kezinde ata-anasynyń qatań qadaǵalap, oqýǵa kóbirek nazar aýdartqany kómektesti. Búgingi kásibı dıırıjerlyqqa óz ákesi, kásibı vıolenchelshi Asqar qyzyǵýshylyǵyn oıatty. Alannyń tabıǵı bolmysy oǵan tek qana mýzyka áleminde ómir súrý kerektigin aıtpaı-aq meńzep turatyndaı. Orkestrdiń negizi skrıpka aspaby bop tabylatyndyqtan K.Báıseıitova atyndaǵy arnaýly mektep skrıpkany meńgergen Alanǵa orkestrdi jeńil ıgerý óte jaqsy kómektesti. Ol 13 jasynda nemis kompozıtory R.Vagnerdiń «Tangeızer» operasynyń ývertıýrasyn alǵash estigende óziniń óner jolyn aıqyndap otyrǵanyn bilmep edi. Osy kehden bastap Alan nemis mýzykasyna qyzyǵýshylyq tanytty, tipti nemis tilin de úırenedi. Túptep kelgende klassıkalyq mýzykaǵa tikeleı aparatyn jol – dırıjerlyq ekenin túsinedi. Alan Asqaruly alǵash ret pýltqa 18 jasynda turdy. Bul Italııada ótken Antonıo Pedrottı dırıjerlar konkýrsynda bolyp edi. Buryn orkestrmen birde bir ret jumys jasap kórmegen jas jigit óziniń alǵashqy orkestrimen betpe-bet keldi. Boıyn jınap alyp, Dvorjaktyń «Serenadasyn» dırıjerlady. Bir qyzyǵy, ony qazylar baǵalap, dıplommen marapattady. Al, onyń kásibı dırıjerlaý jolyndaǵy tuńǵysh tabysy Zagreb qalasyndaǵy Lovro fon Matachıchı atyndaǵy halyqaralyq konkýrsynan bastaý aldy. Budan keıin Alannyń halyqaralyq saıystardaǵy jeńisteri birinen soń biri jalǵasyn tapty. Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynda skrıpkada oqýdy jalǵastyryp, onymen birge dırıjerlyqqa professor T.Ábdirashevtiń klasynda oqydy. Alan Bóribaev stýdent kezinde-aq Qaraǵandy fılarmonııalyq orkestriniń ekinshi dırıjeri men Astana qalasyndaǵy Qazaq ulttyq akademııalyq orkestriniń shaqyrylǵan dırıjeri qyzmetterin atqardy. Qazaqstandaǵy eń iri orkestr ujymdarynda eńbek etti. Astana opera teatryndaǵy eńbek jyldarynda ár týyndyny shyǵarmashylyqpen izdenispen tyńdarmanyna usynýǵa tyrysty. Italıan, fransýz, nemis, aǵylshyn tilderin jetik biletin Alan jas bolsa da Meınıngen teatrynyń (Germanııa) mýzykalyq jetekshisi boldy. 2006-2012 jyldary qatarynan Norrchepıng (Shvesııa) jáne Brabant (Nıderdandııa) sımfonııalyq (fılarmonııalyq) orkestriniń bas dırıjeri. 2010 jyldan bastap Japonııa, Osaka Japan Century Symphony Orchestra-nyń shaqyrylǵan Bas dırıjeri qyzmetine bir ýaqytta kirisip, Irlandııanyń Radıo jáne Televıdenıesiniń ulttyq sımfonııalyq orkestriniń mýzykalyq jetekshisi bolyp qyzmet atqardy. Buǵan óte talǵampaz Úlken teatr (Reseı) orkestrin qosyńyz. Jyl on eki aı gastrolde juretin, eńbek joly Eýropa sımfonııalyq orkestrlerimen baılanysty Alannyń bos ýaqyty joq deýge bolady. О́z kásibine adal, eńbekqor dırıjer kezekti demalysyn ótkizýge barǵanda da qoltyǵyna partıtýrasyn alyp júredi. Qoly qalt etse ádebı kitap oqıdy. Ár shyǵarmany oınaý aldynda ol avtordyń ómirin, shyǵarmashylyq jolyn, týyndylar tarıhyn oqyp, sonymen birge kompozıtordyń jan dúnıesine úńilip, tereńirek túsiný úshin basqa tulǵalarmen jazysqan hattaryn da oqyp izdenedi. Alan tabysty dırıjer úshin partıtýrany óte jaqsy bilýmen qatar mýzykanttar aldyndaǵy jaýapkershilik, qazirgi kezde naryq pen marketıngti jáne demeýshilermen qarym-qatynas jasaı bilýdi de mańyzdy talap dep sanaıdy. Iаǵnı, «Bul turǵydan dırıjer uıymdastyrýshy da bola bilý kerek», - degen pikirde. Baqyt JOLDYBAIQYZY