Tabysqa jetýime áriptesterim sebepshi boldy

Otandastarymyzdyń tabysty eńbek joly men óner, bilim, sport, medısına, ǵylym salasyndaǵy jetistikteri týraly ulttyq «Tabystyń 100 qadamy» atty jobasy aıasynda jazylyp, nasıhattalýda. Osyndaı maqsatta maqala Ortalyq Azııa mádenıetaralyq jáne shyǵarmashylyq oqytý boıynsha IýNESKO observatorııanyń jetekshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý isiniń úzdigi Hanzada Ázimhanqyzy Esenovanyń shyǵarmashylyǵyna arnalyp otyr. «Úıretpegeni bolmasa, sýret salmaıtyn bala bolmaıdy», - deıdi Á.Qasteev atyndaǵy beıneleý óneri jáne tehnıkalyq dızaın mektebiniń dırektory Hanzada Esenova. Bul qosymsha oqytý júıesine qaraıtyn mektepke balalar bes jasynan bastap kelip, bos ýaqytynda sýret salýǵa, qolónerdiń túrlerine úırenedi. Mundaǵy ár muǵalim úshin eń mańyzdysy – oqýshyny ózine tarta bilip, qolóner buıymdarymen jumys jasaýǵa qyzyǵýshylyǵyn oıata bilý. Árıne, ár bala kásibı sýretshi bop shyqpasa da, olar qalam men boıaýdyń názik syrlaryn uǵyp, sýretten kez-kelgen adam ańǵara bermeıtin, astarly mazmun men oıdy uǵa alatyn bolady. Iаǵnı, bul ortaǵa kelgen balanyń jan dúnıesi sýretker bop qalyptasady. Osy mekteptiń 35 jyl tarıhynda túlekterdiń birde biri talaptanyp barǵan arnaıy kórkemóner orta jáne joǵary oqý ornyna qabyldanbaı qalmapty. Buny jetistik dep qalaı aıtpasqa! Bul shańyraqta erinbeı eńbek etken  ustazdardyń naǵyz tabysy osy emes pe?! Iá, aıtar aýyzǵa ońaı bolǵanmen, bul ujym respýblıkanyń oqý júıesiniń tarıhynda alǵashqy bop ıgi bastamalarmen aınalysyp, óte mańyzdy ister atqardy. Bári 28 jastaǵy Hanzada Esenovanyń osy ujymǵa dırektor bop taǵaıyndalǵan 2002 jyldan bastaldy. Ol ál-Farabı atyndaǵy Shymkent pedagogıkalyq mádenıet ınstıtýtyn bitirisimen (1995) ózi súıgen mamandyǵy «bos ýaqytty uıymdastyrý pedagogy» boıynsha qaladaǵy Oqýshylar Úıinde eńbek jolyn bastady. Oqýshylarmen birden til tabysyp ketti. Keıin eńbeksúıgish jas qyz óz qyzmetin Respýblıkalyq daryndy balalardyń «Daryn» ǵylymı-tájirıbelik ortalyǵynda  jalǵastyrdy. Bul qyzmetterinde tájirıbe jınaqtaǵan jas Hanzadanyń endigi basshylyq, ustazdyq jáne ǵylymı-shyǵarmashylyq jolyndaǵy úlken serpin de osy Á.Qasteev mektebimen tikeleı baılanysty boldy. «Ujymymnyń maǵan senim artýy úlken dem berdi. Men úshin bul óte mańyzdy edi, tabysqa jetýime áriptesterim sebepshi boldy», - deıdi Hanzada Ázimhanqyzy. Toqyraý kezeńi ýaqytynda aty ańyzǵa aınalǵan mektepte sonaý 1981 jyldan beri oqý baǵdarlamasy jańartylmaǵan edi. «Shalǵaı aımaqtar mektepteri Almatyǵa kelgende bizden baǵdarlamalar men ádistemelikter surap jatty. Jekelegen avtorlarǵa óz eńbegin bere salý tıimsizdigi taǵy bar... Sonda ujymymyzdaǵy 5 pedagog shyǵarmashylyqqa oqýshylar kóptep kelgen saıyn, tabysty adamdar kóp bolatynyn túsindik te qıyn da bolsa iske kiristik. Osy ustazdarsyz men eshkim de emespin». Árıne, kúsh birikkende ǵana oń nátıje shyqpaq. Sóıtip, ujym 2003 jyly oqý baǵdarlamalaryn jańartý isine shuǵyl kirisip ketedi. О́zge elderdiń oqý tájirıbelerimen tanysa otyryp, oqý baǵdarlamalaryn Bilim Mınıstrligi bekitedi degen zań shyqqanǵa deıin pánder boıynsha oqý baǵdarlamalary túbegeıli retke keltirildi. Esenovanyń basshylyǵyndaǵy mektepke 2005 jyly respýblıkanyń 27 kórkemsýret mektepteriniń dırektorlary shaqyryldy. Bul mańyzdy máselege bastamashy bola otyryp, ujym alǵashqy oqý baǵdarlamasyn jasap, shalǵaıdaǵy áriptesterge taratyp, bir jyl aprobasııasyn kútti. Osylaısha keler jyly Pavlodarda, úshinshi ret Astanada bas qosyp, jasalǵan oqý baǵdarlamalar boıynsha ardager ustazdardyń, tájirıbeli daryndy muǵalimderdiń pikirleri ortaǵa salynyp talqylandy. Osylaısha, respýblıkamyzdyń kórkemsýret mektepterine arnalǵan ortaq oqý baǵdarlamalary jasaldy. Bul jyldardaǵy izdenisteriniń, ómirlik mol tájirıbesiniń negizinde H.Esenova óziniń ǵylymı kandıdattyq dıssertasııasyn 2015 jyly Máskeýde (Instıtýt Hýdojestvennogo obrazovanııa) qorǵap, eńbegi ǵalymdar tarapynan joǵary baǵalandy. Ustazdyqty ǵylymmen ushtastyra bilgen H.Esenovanyń ǵylymı monografııasy jaryq kórip, osy saladaǵy oqyrmanyna jol tartty. Qoǵamdyq sharalarǵa belsene atsalysýda H.Esenova Almaty qalalyq maslıhatynyń V-VI shaqyrylymynyń depýtaty qyzmetin de abyroımen atqardy. Bul baǵyttaǵy kóptegen jumystary, atqarǵan eńbegi úshin úkimet tarapynan «Qurmet» ordeniniń ıegeri mártebesi tabys etildi. H.Esenovanyń rýhanııatymyzǵa atsalysyp kele jatqan taǵy bir salasy onyń Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq komıssııasynyń janyndaǵy IýNESKO men ISESKO jumystary boıynsha materıaldyq emes mádenı murany qorǵaý Ulttyq komıtetiniń tóraǵasy retindegi eńbegi. Bul jaýapkershiligi úlken qyzmette ol ulttyq mádenıetimizde ózekti jobalarmen jumystar jasap júr. Osy qyzmeti aıasynda «Balalar álemdi beıneleıdi. Qazaqstan» dep atalatyn joba boıynsha jyl saıyn ótetin balalardyń kórkemdik shyǵarmashylyǵyn dáripteıtin festıval. Bul 2000 jyldy IýNESKO-nyń «Álem mádenıeti jyly» dep jarııalaýynan bastaý aldy. Sol tusta ár el 3-17 jasqa deıingi balalar men jasóspirimder shyǵarmashylyǵynyń albomdaryn shyǵaryp jatty. «Ol kezde eshbir el Qazaqstandy jyl saıyn daryndy balalardyń sýret salý shyǵarmashylyǵyn nasıhattaıtyn alańǵa aınalady dep oılaǵan joq. Bizde balalarǵa arnalǵan án, bı, teatr konkýrstary bar. Al sýret salýdan nege jasamasqa? Osy oımen biz de qadam jasadyq», - deıdi Hanzada hanym. Nátıjesinde, 16 jylda «Balalar álemdi beıneleıdi» qoǵamdyq qory da ashylyp, aldyna úlken maqsat qoıyp otyr. Bul qamqorshylyq keńes tóraıymy, tanymal qoǵam qaıratkeri, QR Parlamenti Senatynyń depýtaty B.Áıtimova. Memleketimizdegi oqý júıesindegi jetkinshekterdiń kórkem bilim alýy olardyń dúnıetanymyn keńeıtip, kreatıvti oılaýǵa úıretip, ıntellektýaldy ósýine áser etedi. Hanzada Esenova tula boıy tunǵan jańashyl ıdeıa, ómirin, kásibin oqýshylarmen ajyramastaı baılanystyra bilgen tulǵa. Ol óz isine shyn berilgen, basshylyqta da, shyǵarmashylyqta da, ǵylymda da tabysqa jete bilgen eńbek ıesi. Baqyt JOLDYBAIQYZY