Bilim sapasyna talap kúsheıedi

Keshe Qaırat Mámıdiń tóraǵalyq etýimen Parlament Se­na­tynyń kezekti jalpy otyrysy bolyp, onda tórt másele qa­raldy. Kún tártibindegi hattamalardy ratıfıkasııalaýdan ót­kizgen depýtattar bilim berý máselesine erekshe nazar aýdardy. «Bilim týraly» Zańǵa ózge­ris­ter men tolyqtyrýlardy qaras­ty­ratyn zań jobasy boıynsha baıandamany Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Jumaǵulov jasady. Mınıstrdiń málimdeýin­she, elimiz 2015 jyldan bastap kezeń-kezeńimen 12 jyldyq bilim berý júıesine kóshetin bolady. Sondyqtan da zań jobasynda orta bilim sapasyn arttyrýǵa erekshe kóńil bólinipti. Bilim sapasyn baqylaý tetiginiń bolmaýynan osy salada kemshilikter kóbeıip ket­kendigin alǵa tartqan B.Ju­ma­ǵu­lov damyǵan elderde (Fınlıandııa, Norvegııa, Japonııa, Fransııa jáne taǵy basqalarynda) ba­­qylaý ortalyq atqarýshy or­gan­ǵa júktelgendigin erekshe aı­typ ketti. Osyǵan sáıkes ob­lystarda bilim sapasyn baqy­laý­dyń vertı­ka­ly qurylatyny belgili boldy. Oqýlyqtar men oqý-ádiste­me­lik quraldardyń sapasyna qoı­y­l­atyn talaptar kúsheıip otyr. Endigi jerde bul baǵytta qatań synaq ótkizilip, monıtorıng ja­sa­lady dep kútilýde. Mınıstr beıindik mektepterdiń quqyqtyq mártebesi anyqtalǵandyǵyn da tilge tıek ete ketti. Osy oraıda pedagogtardyń mártebesin kóte­rý, olardyń biliktiligin arttyrý ýaqyt talabyna aınalǵandyǵyn aıtqan jón. Bul úshin vaýcherlik modýldik júıe engizilipti. Endi ustazdar biliktiligin arttyrý úshin qalaǵan oqý ornyn, tipti sheteldik ortalyqtardy da tań­daý quqyna ıe. Muǵalimderdiń áleýmettik ja­ǵy­nan qorǵalýyn kúsheıtetin bap­tar da zań jobasynan kórinis tap­qan. Oqýshylardyń bilimine syrt­taı baqylaý engizilip, ol kom­pıý­ter­lik testileý ádisimen júzege asy­rylady. Syrttaı ba­ǵa­laý mektepter men joǵary oqý oryn­da­ryn­da da qolǵa alyn­baq­shy. Joǵa­ry oqý oryndary alty sanatqa bólinetini belgili bolyp otyr. Endi ulttyq zertteý ýnıversıteti, ult­tyq joǵa­ry oqý oryndary, zert­teý ýnıversıtetteri, ýnıversıtetter, akademııalar jáne ınstıtýttar bolady. Zań jobasynda memlekettik tap­sy­rys boıynsha oqyǵan me­dı­­sınalyq jáne pedagogıkalyq ma­­mandyqtardyń túlekterine erekshe kóńil bólingen. Olardy mindetti túrde jumysqa orna­las­­ty­rý qarastyrylsa, bul – áleý­met­tik sala úshin óte mańyz­dy. Joǵa­ry oqý oryndarymen qaýymdas­ty­ryl­ǵan professor (dosent) ataq­ta­ryn berý quzireti alynyp tas­tal­dy. Budan bylaı osy ǵylymı ataqtar jańa ta­laptarǵa sáıkes beriletin bola­dy. Bilim berý uı­ym­darynyń erekshe már­te­besi de nazardan tys qalmapty. Mınıstr­diń paı­y­mynsha, bul – álemdegi úzdik ýnıversıtetterge tán aka­de­mııa­­lyq erkindikke qol jetkizý úshin jasalǵan úlken qadam. Zań jo­­ba­syna tehnıkalyq jáne kásip­tik bilim berý máse­le­sinde áleý­met­tik áriptestik jáne kooperatıvtik oqy­tý normalary engizilgen. Áleý­mettik kómek ala­tyn azamattar sanattarynyń naq­ty tizbesi ja­salyp, memlekettik stı­pen­dııa­­ǵa quqyǵy bar bilim alý­shy­lar­­dyń sanattary da anyq­talypty. Mınıstr osyndaı qysqasha baıandamasynan keıin depýtat­tar­dyń saýaldaryna jaýap berdi. Oqý qunynyń qymbattyǵy men testileý tásiline qatysty su­raq­tar kóp qoıyldy. Sondaı-aq aýyl mektepteriniń tehnı­kalyq bazasynyń nasharlyǵy, muǵalim­der biliktiliginiń tómen­digi kóte­ril­di. Senat Tóraǵasy Qaırat Mámı de ózi tarapynan birqatar suraqtar qoıyp, zań jobasynyń barynsha sapaly shyǵýyna múd­de­lilik tanytyp otyrdy. Sóıtip, zań jobasy Senat engizgen ózge­risterimen Má­jiliske jiberildi. «Qazaqstan Respýblıkasy­nyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qu­qyq qorǵaý qyzmetin jetildirý jáne qylmystyq zańna­ma­ny odan ári izgilendirý máse­le­leri boıyn­sha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy Parlament Máji­lisine jiberildi. Má­jilis maquldaǵan zań jobasyna Senat 70-ten astam ózgerister men tolyqtyrýlar engizdi. Asqar TURAPBAIULY.