Májilis tarıhı sheshimder qabyldady

N.Nyǵmatýlın ekinshi ses­sııa­nyń bıylǵy jyly atqarǵan jumystary jóninde baıandady. 

«Biz búgin ekinshi sessııa boıynsha Májilistiń sońǵy jalpy otyrysyn ótkizip otyrmyz. Bul ses­sııa Májilis tarıhyndaǵy eń ma­ńyzdy kezeńderdiń biri bol­dy dep aıta alamyz. Sebebi, osy ýaqytta bizdiń Qazaqstany­myz­dyń Táýelsizdigine 25 jyl toldy. Osyǵan baılanys­ty depýtattardyń belsene qa­ty­sýymen Qazaqstan Táýel­sizdiginiń 25 jyldy­ǵyna arnalǵan tarıhı Deklarasııa qabyldandy. Sonymen birge, Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bastamasy­men iri konstıtýsııalyq reforma júrgizildi, ony sapaly zańmen qamta­masyz etý úshin de­­pý­tat­tar úlken jumystar at­qar­­dy. Nátıjesinde, eli­mizdiń Konstı­tý­sııa­syna, basqa da kópte­gen mańyzdy zańdarǵa ózge­ris­ter engizildi», dedi Nur­lan Za­ırollauly. 

Sondaı-aq, ol Par­lamenttegi taǵy bir úlken ózgeristiń biri retinde Májilis jumysynyń ashyq­­tyǵyn atap ótti. «Ses­sııa ashyl­ǵannan keıin jalpy otyrys­tar men Úkimet saǵattary on­laın rejimde búkil res­pýblıkaǵa kór­setildi. Bul Májilis jumysyn bu­­ryn­ǵydan da ashyq ete tústi. Sonymen qatar, bizde ótken sharalarǵa mem­le­kettik organdar­men birge, qoǵamdyq uıym múshe­­leri, Májiliske kirmegen par­tııa­lar qatysyp, olarmen birlese jumys atqardyq», dedi N.Nyǵmatýlın.

Kún tártibinde beki­til­gen ta­qy­rypqa saı, eń aldymen, «Eýra­zııa­lyq ekonomıkalyq odaq­qa múshe memleketter ara­syndaǵy qyzmettik jáne azamattyq qarýdy ótkizý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qaraldy. Bul jóninde arnaıy baıandama jasaǵan Ishki ister mınıstriniń bi­rinshi orynbasary Ma­rat Demeýov qujat qyz­mettik jáne azamattyq qa­rýdy ótkizý men onyń ishki tranzıtine baıla­nys­­ty qatynastardy, son­daı-aq, quzyretti organdar arasynda osyndaı ótkizý men ishki tranzıtti memlekettik baqylaýǵa baı­lanys­ty máseleler bo­ıynsha ózara is-qımyl jasaýdy retteıtindigin jetkizdi.

Al atalǵan zań jobasyn tal­qylaý barysynda depýtattar tarapynan suraq qoıylyp, oǵan naq­ty jaýaptar berildi. Ishki ister mınıstri birinshi oryn­basarynyń aıtýyn­sha, ótken jyldyń sońyn­da qabyldanǵan «Terro­rızmge qarsy kúres týra­ly» Zań talabyna sáı­kes, el azamattary qarý-ja­raqtyń tórt túrin alyp, saqtaýǵa quqyly kórinedi. «Onyń ekeýi tegis uńǵyly bolsa, ekeýi oıyq uńǵyly. Al ulttyq zańnamamyzǵa sáıkes, ań atý maqsatymen elge keletin shetel azamattary shekaradan eki myltyqtan artyq alyp kire almaıdy jáne qarý-jaraq túrlerin tasymaldaý bir ǵana qujatpen tıisti talaptarǵa saı júzege asyrylady. Son­daı-aq, qarý alýǵa ótinish berý tártibi men satý ne­mese tasymaldaý máse­lelerinde elek­trondy qujat aınalymy negi­­zin­de kedergisiz rásim­deý múm­k­in­dikteri de qaras­ty­rylǵan», dedi M.De­meýov.

Jalpy, otyrysta zań jobasyn tolyq qoldaı­tyn­dyǵyn bildirip, ózge de áriptesterin qol­daýǵa shaqyrǵan depýtat Sergeı Sımonov mınıstrdiń oryn­basarynan búgingi tańda el ishindegi tirkel­gen jáne shet memleket­ter arasynda aýys-túıis­te júrgen qarý-jaraq­tyń statıstıkalyq derek­terin suraǵan bola­tyn. M.Demeýovtiń jaýaby­nan osy kúnderi Qazaqstanda 250 myńǵa jýyq qarý ustaıtyn azamat tir­kelgeni jáne olardyń qolyn­daǵy qarý-jaraq sany 283 myńdy shamalaı­tyny belgili boldy. Al sa­typ alý, satý shar­tyna sáıkes, aına­lym­­daǵy qarý-jaraq sany orta eseppen 70 myń­ǵa jýyq­taıdy eken. Mu­nyń ishinde ańshylyq kezinde paıdalanylatyndary 1 800-diń shamasynda kórinedi.

Otyrys aıasynda atal­ǵan zań jobasyna qatysty qosymsha baıan­dama ja­saǵan Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi Qa­bıbolla Jaqypov kelisim qujaty Májilis ko­mı­tetterinde jan-jaqty tal­qylanǵanyn jáne oń baǵaǵa ıe bolǵanyn aıtyp, ony ratıfıkasııalaýdy usyndy. Sodan soń Májilis Tóraǵasynyń daýysqa salýy nátı­je­sinde zań jobasy biraý­yz­dan maquldandy.

Depýtattar, son­daı-aq «Qa­zaq­stan Res­pýb­lıkasynyń keı­bir zańnamalyq akti­leri­ne jergilikti ózin-ózi bas­qarýdy damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasy boıynsha Parlament Májilisi men Senaty arasyndaǵy kelisim komıssııasynyń usy­nys­tary týraly» máseleni qarady. Bul zań jobasy jóninde sóz alǵan Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń tóraǵasy Nurtaı Sabılıanov komıssııa otyrysynda atalǵan zań jobasynyń 2-ba­bynyń 2 jáne 4-tar­maq­tary qaralyp, olar bo­ıynsha birlesken redaksııa biraýyzdan qa­byl­danǵanyn málim­dedi. О́z kezeginde depý­tat­tar salystyrmaly kes­tede kórsetilgen keli­sim komıssııa­synyń usy­nys­taryn tarazylap, daýysqa salý arqyly zań jobasyn biraýyzdan maquldady. 

Sondaı-aq, Májilistiń Zań­nama jáne sot-qu­qyqtyq reforma ko­mıtetiniń múshesi Qanat Mý­sınniń tanystyrýy­men «Qa­zaqstan Respýb­lı­kasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine olardy Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń nor­malaryna sáıkes kel­tirý máseleleri boıyn­sha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týra­ly» zań jobasyna Par­lament Senaty engiz­gen ózgerister men tolyq­ty­rý­lar jónindegi qujat ta biraýyzdan maquldandy.
Aıta keteıik, VI sha­qy­ry­lym­nyń ekinshi sessııasynda Má­ji­listiń 38 jalpy otyrysy ótip, onda 226 másele qaralǵan. Osy kezeń aıasynda pala­ta 84 zań jobasyn talqy­lap, maqul­dan­ǵan jáne Senatqa joldaǵan. Son­daı-aq, 16 Úkimet saǵaty, eki Par­lamenttik tyńdaý, 25 dóńge­lek ústel, Má­jilis komıtet­teriniń 17 kósh­peli otyrysy jáne 4 halyqaralyq ǵylymı-tá­ji­rıbelik konferensııa uıym­dastyrylǵan.

Nurlybek Dosybaı,
«Egemen Qazaqstan»