Kóptiń yqpaly kúsheıgen zamanda demografııalyq dúmpý kerek qazaqqa. Kúni keshe tórqalada ótken Dúnıejúzi qazaqtarynyń V quryltaıynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev álem qazaqtary aldynda, atajurtyna oralǵan qandastarymyz eldegi demografııaǵa zor úles qosyp jatqanyn tilge tıek ete otyryp, onyń syrtynda elimizdegi áleýmettik jaǵdaıdyń jaqsarýyna baılanysty bastapqy jyldary jylyna 200 myńnan astam bala dúnıege keletin bolsa, qazir jyl saıyn 400 myńnan astam sábı dúnıe esigin ashyp otyrǵanyn jetkizip, sóziniń sońynda: «Men 1 shildede bizdiń halqymyz 18 mıllıon boldy dep jarııalaımyn», – dedi. Onymen qosa elimiz turǵyndardyń 70 paıyzyn qazaq ult ókilderi qurap otyrǵanyn da súıinshilep ótti.
Bul − elimizde júrgizilip otyrǵan demografııalyq saıasattyń oń nátıjesiniń arqasy. Sońǵy jyldary áleýmettik-turmystyq ahýaldyń memleket tarapynan qoldaý tabýy eldegi demografııalyq ósýge negiz bolyp otyr. Atap aıtqanda, ótken 2016 jyly respýblıkalyq bıýdjetten bala týýyna baılanysty beriletin bir jolǵy memlekettik járdemaqyǵa 30,9 mlrd teńge, bala kútimi úshin bir jasqa tolǵanǵa deıin tólenetin aı saıynǵy memlekettik járdemaqyǵa 37,3 mlrd teńge qarastyrylypty. Sonymen birge, birinshi, ekinshi jáne úshinshi bala týylǵanda tólenetin bir jolǵy memlekettik járdemaqy mólsheri 66 621 teńgeni qurasa, tórtinshi jáne odan kóp bala dúnıege kelgen jaǵdaıda 111 035 teńge tólenedi. Sol sııaqty birinshi balanyń týylýyna baılanysty tólenetin aı saıynǵy memlekettik járdemaqynyń mólsheri 12 217 teńgeni, ekinshi balaǵa – 14 445 teńgeni, úshinshi balaǵa – 16 650 teńgeni, tórt jáne odan da kóp balalarǵa beriletin qarjy kólemi 18 877 teńgeni qurap otyr.
Joǵaryda Elbasy atap ótkendeı eldegi demografııalyq ósýdiń ekinshi bir ózegi tarıhı Otanynan oralýshylar úshin memleket tarapynan arnaıy kvota bólinip, ol qadaǵalanýdyń nátıjesinde: 1993 jyly 10 myń otbasy, 1994 jyly 7 myń otbasy, 1995 jyly 5 myń otbasy, 1996 jyly 4 myń otbasy, 1997 jáne 1998 jyldary 3 myń otbasy, 1999 jyly 500 otbasy, 2000 jyly 600 otbasy kvota boıynsha atajurtqa oralǵan eken. Qysqasy, 1991 jyldan bastap 2016 jyldyń 1 qańtaryna deıin Qazaqstanǵa shetelden 261 104 otbasy, 957 772 qazaq oralǵan. Al bıylǵy 2017 jyldyń alǵashqy toqsanynda elimizge syrttan 2601 otbasy, 4860 qazaq azamaty qonystanypty. Elge el qosylyp, keregesi keńeıip, kemeldenip jatyr degen osy. Baǵanaly jurttyń áleýeti halyqtyń ósimi arqyly órilip, aıbynymyzǵa aıbyn qosatyny taǵy bar.
Qazaqta: «Beıbit jerde baq turady» degen ataly sóz bar. Osy uǵymnyń aıasyna syıǵyzyp aıtar bolsaq: elimizdegi ósip-ónip jatqan demografııalyq ahýal men ekonomıkalyq órleý bile bilsek, tynyshtyq pen turaqtylyqtyń arqasy. Berekeli birligimiz ben yqylasty yntymaǵymyz uzaǵynan bolsyn deımiz. Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń aıasynda qurylǵan «Otandastar» qory aldaǵy ýaqytta halqymyzdyń demografııalyq kórsetkishine úlken serpin qosatyndyǵy sózsiz. Búginde 18 mıllıondy dóńgelektep otyrsaq, endi onshaqty jyldyń bederinde 20 mıllıonǵa kóńil toǵaıtatyn bolamyz. Eń bastysy, halqymyzdyń yntymaǵyna selkeý túspesin!
Beken Qaıratuly,
«Egemen Qazaqstan»
